Erkek voleybolcularda antrenman öncesi kahvaltı yapmanın yürütücü işlev performansı üzerine etkileri
The effects of pre-training breakfast consumption on executive function performance in male volleyball players
- Tez No: 976754
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BERİL KÖSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Beslenme ve Diyetetik, Sports, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Dengeli beslenme, Sağlıklı beslenme, Takım sporları, Voleybol takımı, Yürütücü biliş bilgisi, Balanced nutrition, Healthy nutrition, Team sports, Volleyball team, Megacognitive knowledge
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, erkek voleybolcularda antrenman öncesi kahvaltı yapmanın yürütücü işlev performansı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, Aralık 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında Türkiye Voleybol Federasyonu'na bağlı üç profesyonel kulüpte oynayan, 18–25 yaş arası 16 erkek voleybolcu ile yürütülmüştür. Çalışma, çapraz geçişli randomize bir deneysel tasarımla gerçekleştirilmiş ve katılımcılarla üç ayrı laboratuvar görüşmesi yapılmıştır. İlk görüşmede voleybolculara çalışmanın amacı ve süreci hakkında bilgilendirme yapılmış, sosyodemografik bilgiler, spor geçmişi ve beslenme alışkanlıklarını içeren anketler uygulanmış, ardından antropometrik ölçümler alınmıştır. Katılımcılar ikinci ve üçüncü görüşmelerde rastgele sırayla tok (egzersizden 120 dakika önce 1.5 g/kg karbonhidrat ve 0.2 g/kg protein içeren sandviç ve meyve suyu) ve aç koşullarda değerlendirilmiştir. Her görüşme sabah saatlerinde, aç karnına gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde sırasıyla 1 günlük besin tüketim kaydı alınmış, idrar örnekleri Armstrong skalası ile değerlendirilmiş, antropometrik ölçümler tekrarlanmış ve Stroop Testi, İz Sürme Testi ile İstanbul 5 Küp Planlama Kulesi Testi uygulanmıştır. Bilişsel testlerin ardından bireysel maksimum kalp atım hızının %70–80'i şiddetinde, sabit kadansla (60–70 dev/dk) 30 dakikalık aerobik bir egzersiz protokolü uygulanmıştır. Egzersiz boyunca kalp atım hızı her 2 dakikada bir, algılanan zorluk derecesi (Borg Skalası) ise her 10 dakikada bir değerlendirilmiştir. Egzersiz öncesi ve sonrası vücut ağırlığı ölçülerek terle kaybedilen sıvı miktarı hesaplanmıştır. İstanbul 5 Küp Planlama Testi'nde kahvaltı yapılan koşulda egzersiz sonrası planlama süresi (p<0.01), ilk hamle süresi (p<0.01) ve toplam hareket fazlasında (p<0.05) anlamlı azalmalar olduğunu; doğru çözüm sayısında ise anlamlı artış görüldüğünü göstermiştir (p<0.05). Aç koşulda benzer süresel iyileşmeler gözlense de doğru çözüm artışı anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). İz Sürme Testi'nde yalnızca kahvaltı yapılan günlerde Form B süresi anlamlı şekilde azalmıştır (p<0.01), diğer parametrelerde anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Stroop Testi'nde ise her iki koşulda egzersiz sonrası sürelerin anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (p<0.05), ancak hata ve düzeltme sayılarında değişiklik gözlenmemiştir (p>0.05). Sonuç olarak, antrenman öncesi kahvaltının yürütücü işlevleri destekleyici etkiler sunduğu; özellikle planlama, dikkat ve bilişsel işlem hızına dayalı görevlerde performansı artırdığı görülmüştür. Egzersiz, kahvaltı yapılsın ya da yapılmasın bilişsel işlem süresi üzerinde olumlu etki göstermiştir; ancak kahvaltı ile uygulandığında bilişsel gelişim daha anlamlı ve doğru çözüme yönelik olmuştur. Bu bağlamda, kahvaltının kısa süreli atlanması bilişsel performansta genel bir bozulma yaratmasa da optimal zihinsel verimlilik için özellikle sabah antrenmanları öncesinde karbonhidrat ağırlıklı bir kahvaltının günlük rutine dâhil edilmesi önemli bir strateji olarak değerlendirilebilir. Bu çalışma, profesyonel takım sporcularında kahvaltı ve egzersiz etkileşiminin yürütücü işlevler üzerindeki etkilerini deneysel olarak ele alan sınırlı sayıdaki çalışmalardan biri olması açısından literatüre özgün katkılar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the effects of pre-training breakfast consumption on executive function performance in male volleyball players. The research was conducted between December 2024 and May 2025 with 16 male athletes aged 18–25, all actively competing in three professional clubs affiliated with the Turkish Volleyball Federation. A randomized crossover experimental design was employed, and each participant attended three separate laboratory sessions. In the first session, participants were informed about the study procedures, completed questionnaires on sociodemographic characteristics, sports history, and dietary habits, and underwent anthropometric assessments. In the second and third sessions, they were evaluated in both fasted and fed conditions in randomized order. In the fed condition, athletes consumed a standardized breakfast consisting of a sandwich and fruit juice, providing 1.5 g/kg of carbohydrates and 0.2 g/kg of protein, two hours before exercise. All sessions were conducted in the morning following an overnight fast. During each session, a 24-hour dietary recall was recorded, urine color was assessed using the Armstrong scale, anthropometric measurements were repeated, and participants completed three cognitive tests: the Stroop Test, the Trail Making Test, and the Istanbul 5-Cube Planning Test. Following the cognitive assessments, a 30-minute aerobic exercise protocol was administered at 70–80% of each participant's estimated maximum heart rate, with a pedaling cadence of 60–70 rpm. Heart rate was recorded every 2 minutes, and ratings of perceived exertion (RPE) were assessed every 10 minutes using the Borg Scale. Pre- and post-exercise body weights were measured to calculate fluid loss through sweat. Results from the Istanbul 5-Cube Planning Test indicated significant reductions in planning time (p<0.01), first move time (p<0.01), and excessive movements (p<0.05), along with a significant increase in the number of correct solutions (p<0.05) in the breakfast condition after exercise. Although similar time-based improvements were observed in the fasted condition, the increase in correct solutions was not statistically significant (p>0.05). In the Trail Making Test, a significant decrease in completion time for Form B was found only in the breakfast condition (p<0.01), with no significant differences observed in other parameters (p>0.05). In the Stroop Test, post-exercise completion times improved significantly in both conditions (p<0.05), while the number of errors and corrections remained unchanged (p>0.05). In conclusion, consuming a carbohydrate-rich breakfast before training was associated with improvements in executive function, particularly in tasks requiring planning, attention, and cognitive processing speed. Exercise itself enhanced cognitive processing time regardless of breakfast status; however, the combination of breakfast and exercise was linked to greater improvements, especially in the accuracy of responses. While short-term breakfast omission did not result in a general decline in cognitive performance, including a balanced breakfast in the morning routine—especially before training—may be an effective strategy for optimizing mental performance in athletes. This study contributes to the limited body of experimental research exploring the relationship between pre-exercise nutrition and executive function in professional team sport athletes.
Benzer Tezler
- Erkek voleybolcularda uygulanan direnç bandı kuvvet antrenmanlarının maksimal kuvvet, dikey sıçrama ve sürat performansına etkileri
Effects of strength training with elastic resistance band on maximal strength, vertical jump and speed in male volleyball players
ESRA GÜMÜŞ KIRICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH PINAR
- Genç erkek voleybolcularda sezon boyunca aerobik, anaerobik ve bazı deri altı yağ ölçümü değerlerinin analizi
The Analysis of aerobik, anaerobik and the worth of the measurement for some under-skin fats of young meal volleyball players during the season
ERTAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
SporDumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÇETİN ÖZDİLEK
- Adölesan sporcularda antrenman öncesi nar konsantresi tüketiminin kan laktat ve hissedilen yorgunluk üzerine etkisi
The effect of pomegranate concentrate consumption before training on blood lactate and perceived fatigue in adolescent athletes
İZEM DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU SAĞLAM
PROF. DR. MURAT KARTAL
- Farklı yorgunluk modellerinin erkek voleybolcularda dinamik denge üzerine etkisi
The effect of different fatigue models on dynamic balance in male volleyball players
MEHMET MANSUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporSüleyman Demirel ÜniversitesiSpor Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT ALP
- 10-14 yaş grubu erkek voleybolcularda bosu egzersilerinin denge üzerine etkisi
10-14 age group of male volleyball players on the effect of bosu exercises on balance.
ERDİ YILDIZBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA COŞKUN