Hatîb el-Bağdâdî'nin el-Kifâye fî İlmi'r-Rivâye adlı eserinde cerh ve ta'dîl metodu
The method of jarh and tadil in al-Khatib al-Baghdadi's al-Kifayah fi Ilm al-Riwayah
- Tez No: 976778
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE BATMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadis usûlü literatüründe mühim bir yere sahip olan el-Kifâye, Hatîb el-Bağdâdî'nin en önemli eserlerinden biridir. Eser diğer mütekaddimûn eserlerine kıyasla daha sistematik bir yapı arz etmektedir. Hatîb el-Bağdâdî eserinde bilgileri çoğunlukla senedli olarak aktarmış olsa da yer yer kendi ifadelerine değinmiştir. Ayrıca eserde cerh ve ta'dîl konularına çok fazla yer verilmiştir. Tüm bu sebepler, el-Kifâye'nin bu çalışmada merkeze alınmasında etkili olmuştur. Çalışmada Hatîb el-Bağdâdî'nin cerh ve ta'dîl metodu sistematik çerçevede incelenmiş ve teorik ilkeler ortaya konulmuştur. Bu ilkelerin pratikte ne ölçüde uygulandığını göstermek amacıyla Târîhu Bağdâd'dan örnekler verilmiş ve genel değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmamızda Hatîb el-Bağdâdî'nin el-Kifâye adlı eserinde ortaya koyduğu cerh ve ta'dîl metodunun tespit edilmesi ve el-Kifâye'nin hadis usûlü literatüründeki yerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Çalışmada; müellifin hayatı, ilmî kişiliği ele alınmış, el-Kifâye'nin hadis usûlü literatürü içerisindeki yeri değerlendirilmiştir. İncelenen nüsha çerçevesinde, konuyla ilgili bâblar tespit edilmiş ve bu tespitler doğrultusunda; râvi vasıfları, adalet ve zabt kavramları merkezinde incelenmiştir. Ayrıca râvi tabakaları ele alınmış; cerh ve ta'dîl kavramlarının tanımı, gelişimi ve temel ilkeleri ortaya konulmuştur. Cerh sebepleri kapsamında değerlendirilen metâin-i aşere başlığı altında ise ravinin güvenilirliğini zedeleyen unsurlar teorik olarak incelenmiş ve Târîhu Bağdâd'dan seçilen örnek râvilerle desteklenerek somutlaştırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, Hatîb el-Bağdâdî'nin cerh ve ta'dîl anlayışının, belirli ilkelere dayanan sistematik bir yapı arz ettiğini ve teorik esasların pratik örneklerle genel anlamda desteklendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
al-Kifayah, occupying a prominent position within the literature of hadith methodology (usul al-hadith), stands as one of al-Khatib al-Baghdadi's most significant works, exhibiting a more systematic structure than early-period (mutaqaddimun) texts. Although al-Baghdadi predominantly transmits knowledge through chains of narration (isnad), he intermittently incorporates his own analytical remarks and devotes substantial coverage to jarh (discrediting) and ta'dil (attestation of reliability). These methodological features necessitated centering this study on al-Kifayah to examine the author's approach within a systematic framework and delineate its theoretical principles. To demonstrate their practical application, illustrative cases from Tarikh Baghdad are evaluated. Ultimately, this study aims to identify al-Baghdadi's jarh and ta'dil methodology in al-Kifayah and elucidate its position within hadith literature. Accordingly, the study addresses the author's biography, scholarly persona, and the significance of al-Kifayah. In accordance with the examined manuscript, relevant chapters (abwab) are analyzed around the concepts of narrator attributes, moral integrity ('adalah), and mnemonic retention (dabt). Furthermore, the generations of narrators (tabaqat) are discussed alongside the definition, development, and foundational principles of jarh and ta'dil. Under the scope of the ten points of criticism (mata'in al-asharah), evaluated as grounds for disqualification, elements impairing narrator reliability are theoretically examined and substantiated through biographical examples from Tarikh Baghdad. In conclusion, this study demonstrates that al-Baghdadi's conception of jarh and ta'dil constitutes a coherent, systematic structure based on specific principles, wherein his theoretical premises are generally supported by practical examples.
Benzer Tezler
- Hadis usulü bağlamında el-Kifâye Fî İlmi'r-Rivâye ve Usûlü's-Serahsî mukayesesi
A comparison of al-Kifaya Fi İlmi'r-Rivaya and Usulu's-Sarakhsi in the context of hadith methodology
ALİ ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinKastamonu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN KELEŞ
- Hatîb el-Bağdâdî'nin hadis usulü anlayışı
Khatib al-Baghdadi's understanding of the method of hadith
VELİ ABA
Doktora
Türkçe
2013
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL SAKLAN
- İmâm eş-Şâfi'î'nin hadis usûlünün gelişimine katkısı ve erken usûl eserlerine etkisi
The contribution of al-Imām al-Shāfi'ī to uṣūl al-ḥadith and its influence on early uṣūl works
MUSA EŞİT
- Bâkıllânî'de haber teorisi ve hadis yorumculuğu
The habar theory and the hadith interpretation in Bâkillânî
LOKMAN KORKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ KÖKTAŞ
- Hatîb el-Bağdâdî'nin el-Fasl Li'l-Vasl el-Müdrec fi'n-Nakl adlı eserindeki müdrec hadislerin Kütüb-i Tis'a çerçevesinde değerlendirilmesi
Revaluation of Mudrağ Ahādīṯ in Ḫaṭīb al-Bağdādī's al-Fasl li'lwaṣl al-Mudrağ fi'n-Naql with reference to al-Kutub al-Tis'a
ZEYNEP ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA KIZIL