Hadis usulü bağlamında el-Kifâye Fî İlmi'r-Rivâye ve Usûlü's-Serahsî mukayesesi
A comparison of al-Kifaya Fi İlmi'r-Rivaya and Usulu's-Sarakhsi in the context of hadith methodology
- Tez No: 1009564
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN KELEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Serahsi, Sünnet, Hadith, Serahsi, Sunna
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an-ı Kerim'den sonra İslam'ın ikinci temel kaynağı sünnettir. Bu nedenle Hz. Peygamber'den gelen rivâyetler ilk dönemden itibaren farklı yöntemlerle tenkite tabi tutulmuştur. Rivâyetler senet ve metin açısından değerlendirilmiş, adalet ve zabt yönüyle ravilerin durumları, raviler arasında inkıta olup olmadığı hadis âlimleri tarafından araştırılmıştır. Tüm bu araştırmalar neticesinde hadislerin kabul ve red açısından durumları ortaya konmuş, bu alanda farklı çalışmalar yapılarak birçok eser kaleme alınmıştır. Sünnet, İslam Hukukunun temelini oluşturması sebebiyle muhaddislerle birlikte fakihlerinde üzerinde çalıştığı en önemli alanlardan biri olmuştur. Yapılan bu çalışmalar, rivâyetleri değerlendirme de ve değerlendirilen rivâyetlerden çıkarılan hükümlerde muhaddislerle fakihlerin bazı noktalarda farklı düşündüklerini bize göstermektedir. Bu yaklaşımlarda, ilk dönemle birlikte ortaya çıkan hadis usulü kavramlarına yüklenen farklı anlamların etkisinin olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Hatîb el-Bağdâdî'nin el-Kifâye fî ilmi'r-rivâye adlı eseri ile Serahsî'nin Usûlü's-Serahsî adlı eserinde geçen hadis usulü kavramlarının muhaddis ve fakih bakış açısıyla mukayesesini ele aldık. Birinci bölümde, aynı dönemde ancak farklı coğrafyalarda yaşamış, kendi alanlarında otorite kabul edilen ve eserlerinden faydalanılan bu iki müellifin hayatı , ilim yolculukları, hocaları, öğrencileri ve eserleri hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde ise el-Kifâye ve Usûlü's-Serahsî adlı eserlerde geçen hadis usulü terimlerini karşılaştırarak birleştikleri ve ayrıldıkları yönleri tespit etmeye çalıştık. Araştırmayı konuyu genişletmemesi için, zikredilen iki eserle ve bu eserlerde geçen hadis usulü kavramlarıyla sınırlı tuttuldu. Çalışmada rivâyetlere muhaddis ve fakihlerin yer yer farklı pencerelerden baktığını, muhaddislerin genel olarak rivâyetlerin naklini öncelerken, fakihlerin ise ihtiva ettiği mana yönüyle ele aldıklarını gözlemledik. Sonuç olarak her iki müellifin hadis usulü terimlerini kendi usül doktrini çerçevesinde değerlendirdiği, bu nedenle kavramlara yüklenen manaların farklı olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
After the Quran, the Sunnah is the second fundamental source of Islam. Therefore, narrations from the Prophet Muhammad have been subjected to critical analysis using various methods since the early period. These narrations have been evaluated in terms of their chain of transmission (sanad) and text (matn), and the status of the narrators in terms of their justice and accuracy, as well as any breaks in the chain of transmission, have been investigated by hadith scholars. As a result of all these investigations, the acceptance and rejection of hadiths have been determined, and numerous works have been written in this field. Because the Sunnah forms the foundation of Islamic law, it has been one of the most important areas studied by both hadith scholars and jurists. These studies show us that hadith scholars and jurists have differing opinions on certain points in evaluating narrations and deriving rulings from them. This difference in approach is influenced by the different meanings attributed to the concepts of hadith methodology that emerged in the early period. This study examines the concepts of hadith methodology found in al-Kifaya fi ilm al-riwaya by al-Khatib al-Baghdadi and Usul al-Sarakhsi by al-Sarakhsi, from the perspectives of hadith scholars and jurists. The first section provides information about the lives, scholarly journeys, teachers, students, and works of these two authors, who lived in the same period but in different geographical locations, and who are considered authorities in their fields and whose works are widely used. The second section compares the hadith methodology terms used in al-Kifaya and Usul al-Sarakhsi, attempting to identify their points of convergence and divergence. To avoid broadening the scope of the research, we have limited it to these two works and the hadith methodology concepts found within them. In this study, we observed that hadith scholars and jurists viewed narrations from different perspectives. While hadith scholars generally prioritized the transmission of narrations, jurists considered them in terms of their meaning. As a result, it was determined that both authors evaluated the terms of hadith methodology within the framework of their own methodological doctrines, and therefore the meanings attributed to the concepts differed.
Benzer Tezler
- Nûreddin es-Sâbûnî'nin (ö. 580/1184) Peygamber tasavvuru ve kelâm sisteminde hadisleri kullanımı (el-Kifâye örneği)
Nûreddin es-Sâbûnî's (d. 580/1184) Prophet imagination and usage of hadith in the word system (al-Kifâya example)
HASAN ERYILMAZ
- Bâkıllânî'de haber teorisi ve hadis yorumculuğu
The habar theory and the hadith interpretation in Bâkillânî
LOKMAN KORKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ KÖKTAŞ
- Die Suche nach einer terminologischen Äquivalenz zum Begriff Der Metapher im Türkischen durch Vergleich von Rhetorik und belâgat
Metafor Kavramına Retorik- Belâgat Mukayesesi İçinde ve Belâgat Terminolojisinde Kavramsal Karşılık Arayışları
MEHMET AKİF DUMAN
Doktora
Almanca
2018
FelsefeJohannes Gutenberg-Unıversıtat MaınzTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HENDRİK BOESCHOTEN
- El-Buḫârî ve Muslim'e atfedilen tartışmalar bağlamında liḳâ' kavramının mahiyet ve delaleti
The nature and significance of the concept of liḳâ' in the context of the discussions attributed to al-Bukhârî and Muslim
SEVDENUR KAYA
- Etkilenmesi ve etkisi bağlamında İbnü's-Salâh ve Mukaddime'si
Ibn al-Salah and his Mukaddimah whithin the context of its being influenced and the influence it extorted
MEHMET SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT TARTI