Türk hukukunda yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi usulü
The procedure for the recognition and enforcement of foreign court decisions in Turkish law
- Tez No: 976783
- Danışmanlar: PROF. DR. HACI CAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uluslararası ilişkilerin gelişmesiyle birlikte, kişilerin farklı devletlerin hukuk sistemleriyle temasları artmış; bunun bir sonucu olarak da, yabancı ülkede verilen mahkeme kararlarının diğer ülkelerde de geçerlilik kazanarak hukuki etki etmesi gerekliliği doğmuştur. Ülkeler arası adli iş birliğinin bir yansıması olan tanıma ve tenfiz müessesesi, bir mahkeme kararının yalnızca verildiği ülkede değil, yabancı bir ülkede de hüküm ve sonuç doğurmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Bu doğrultuda, Türk hukuk sisteminde yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi kural olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Yabancı kararların Türkiye'de hüküm ve sonuç doğurabilmesi belirli şartların sağlanmasına bağlıdır. Bu çalışmada, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de hüküm ve sonuç doğurabilmesi amacıyla izlenmesi gereken usul incelenmiştir. Tanıma ve tenfiz davası ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun (NHK) 27/A maddesi kapsamında idari tescil süreci ayrı bölümler halinde değerlendirilmiş; her birinin kendine özgü hukuki niteliği, başvuru şekli, yetkili mercileri ve izlenmesi gereken adımlar açıklanmıştır. Çalışmada, tanıma ve tenfiz sürecine ilişkin şartlara genel hatlarıyla değinilmiş olup ağırlıklı olarak, usuli işleyiş, görevli ve yetkili mahkemenin tespiti, başvuru dilekçesinin içeriği ve takip edilecek adımlar üzerinde durulmuştur. Ayrıca tanıma ve tenfizin hukuki niteliği ile yargılama usulü gibi hususlar da değerlendirilmiştir. Tez kapsamında ayrıca, NHK m.27/A kapsamında gerçekleştirilen idari tescil süreci detaylı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda tescil için aranılan koşullar, bilgi ve belgeler, başvuru şekli, komisyon yapısı, karar verme usulü ve tescilin etkisi açıklanmıştır. Komisyon kararlarının hukuki niteliği, tanıma hükmü yerine geçip geçmediği, kamu düzeni denetiminin idari makamlar tarafından ne ölçüde yapılabileceği gibi konular tartışılmıştır. Ayrıca, tescil talebinin reddedilmesi halinde izlenecek yol ve MÖHUK kapsamında dava açma imkanı ele alınmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin esaslardan ziyade, bu kararların Türkiye'de geçerli hale getirilmesine yönelik usuli işlemler açıklanmaya çalışılmıştır. İdari ve adli başvuru yolları ayrı ayrı ele alınarak uygulamada karşılaşılan temel sorunlar ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
With the advancement of international relations, individuals are increasingly exposed to various national legal systems. As a result, there has emerged a necessity for court decisions rendered in one country to be recognized and have legal effect in other jurisdictions. The institutions of recognition and enforcement, which reflect international judicial cooperation, aim to ensure that a foreign judgment may produce legal consequences outside the state in which it was issued. In Turkish law, the recognition and enforcement of foreign court decisions are primarily governed by the provisions of Law No. 5718 on International Private and Procedural Law (MÖHUK). The legal validity and effect of such decisions in Türkiye are subject to the fulfillment of certain statutory conditions. This thesis examines the procedural mechanisms that must be followed in order for foreign court judgments to be granted effect in Türkiye. The recognition and enforcement proceedings under MÖHUK, as well as the administrative registration process introduced by Article 27/A of the Civil Registration Services Act No. 5490 (NHK), are addressed in separate chapters. Each process is analyzed in terms of its legal nature, application procedure, competent authorities, and procedural steps. While the substantive conditions for recognition and enforcement are briefly mentioned, the study primarily focuses on procedural aspects, including jurisdiction, the content of the petition, and the procedural flow of the case. Moreover, the legal character of the recognition and enforcement mechanisms and the procedural rules governing them are also evaluated. A detailed assessment is also provided for the administrative registration procedure regulated under NHK Article 27/A. In this section, the requirements for registration, supporting documents, application process, the structure and operation of the registration commission, and the legal implications of registration are discussed. Issues such as the legal status of commission decisions, whether these decisions can substitute a judicial recognition ruling, and the extent of the public policy review by administrative authorities are also examined. Additionally, the study evaluates the available legal remedies in case of rejection of the registration request, including the possibility of initiating proceedings under MÖHUK. Ultimately, this thesis aims to provide a comprehensive explanation of the procedural framework that enables foreign court decisions to have legal effect in Türkiye. By separately analyzing judicial and administrative procedures, the study highlights the main practical challenges encountered in the implementation of recognition and enforcement mechanisms.
Benzer Tezler
- Türk Hukukunda yabancı boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi
Recognition and enforcement of foreign divorce decisions in Turkish Law
MEHMET TEZGEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk (uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLİN GÜNGÖR
- Alman Hukukunda ihtarlı basit dava usulü (Mahnverfahren) çerçevesinde verilen kararların Türk Hukukunda tanınması ve tenfizi
Recognition and enforcement of awards rendered in accordance with mahnverfahren of German Law in Turkish Law
EMRE ESEN
- Yabancı boşanma kararlarının tanınması ve tescili
Recognition and registration of foreign divorce decisions
MUZAFFER OĞUZ ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM ŞERMET SÜZEN
- Basit yargılama usûlünün yabancı mahkeme kararlarının tanınması tenfizi davalarına möhuk m. 50 ve m. 54 bakımından uygunluğu
The compatibility of the simple trial procedure with the recognition and enforcement of foreign court judgments under articles 50 and 54 of the Turkish private internati̇onal and procedural law
TARIK UĞURLUAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ ATAMAN FİGANMEŞE
- Aile Hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması
Recognition of foreign decisions relating to Family Law
EBRU ŞENSÖZ