Alevilerde geçiş törenleri: Adıyaman örneği
Transition ceremonies in Adiyaman's alevis
- Tez No: 976788
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET TABAKOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Antropoloji, Sociology, Anthropology
- Anahtar Kelimeler: Adıyaman, Alevi, Geçiş Ritüelleri, Adıyaman, Alevi, Transition Rituals
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adıyaman Alevilerinin varlığı, Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türklerin Anadolu'ya girişiyle başlamıştır. Adıyaman'a yerleşen Türkmenler, ilk Alevi ayaklanması olarak kabul edilen Baba İshak İsyanı'nın ilk katılımcıları arasında yer almışlardır. Burada başlayan isyan, o zamanın büyük şehirleri olan Malatya, Sivas, Amasya başta olmak üzere diğer şehirlere de sıçramış ve bu şehirler, Adıyaman'daki Alevilerin etkileşim içinde bulunduğu Anadolu Alevilerinin yerleşim hattını oluşturmuştur. Osmanlı Devleti döneminde Adıyaman'daki aşiretler, Alevi aşiret ve nüfusun önemli bir kısmına ev sahipliği yapmıştır. Bunlar Rişvan Aşiretine bağlı Atmalı, Hıdırsorlu aşiretleri ile Kav ve Balyan aşiretleridir. Bu aşiretlerin Alevi nüfusunun büyük bir kısmı, Kav başta olmak üzere, Sünnileşmiştir. Bu aşiretler, birlikte yaşadıkları veya bağlı oldukları gruplar içinde sürekli birbirleriyle çatışmıştır. Cumhuriyetin kurulmasının ardından, bu aşiretler yeni yönetim düzenine uyum sağlamışlardır. Soğuk savaşın neden olduğu kutuplaşmanın bir sonucu olarak Adıyaman'daki Aleviler ilk olarak sol siyasi yelpazede yer alarak sosyalist eğilimlere yönelmişlerdir. 1990'lardan sonra, bu sol eğilim bir şekilde Kürt milliyetçiliğine dönüşmüştür. Ataerkil bir aile sistemine sahip Alevi toplumu, eğitim, kentleşme ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesi nedeniyle bu özelliklerini kaybetme sürecine girmiştir. Ataerkil aile temelinde Adıyaman Alevilerinin evlilik, doğum, ölüm ve sünnet törenlerinin Rumeli ve Anadolu'nun diğer bölgelerine yerleşen Alevilerle ortak birçok özelliği bulunmaktadır. Bu bağlamda Adıyaman Alevileri Anadolu'da var olan bütünün küçük bir örneğidir. Geçiş ayinleri, gelişen dünyada olduğu gibi milliyetçilik, göç, sanayi, eğitim, kentleşme, nüfus artışı ve aile bağlarının zayıflaması gibi nedenlerle değişimlere uğramıştır. Bu çalışmada geçmişte yapılan ritüeller ve evirilen süreç içinden günümüze yansımaları üzerinde durulmuştur.
Özet (Çeviri)
The existence of Adıyaman Alevis started with the entry of Turks into Anatolia after the Battle of Manzikert. The Turkmen who settled in Adıyaman were among the first participants of the Baba İshak Rebellion, which is accepted as the first Alevi uprising. The rebellion starting in at that time spread to other cities, especially Malatya, Sivas and Amasya, the big cities of that time, and they formed the settlement line of the Anatolian Alevis, providing a constant interaction opportunity with the Alevis in Adıyaman. During the Ottoman Empire, the tribes in Adıyaman hosted an important part of the Alevi tribe and population. These are the Atmali, Hıdırsorlu tribes, and the Kav and Balyan tribes of the Rişvan Tribe. A large part of the Alawite population of these tribes, especially Kav, has become Sunni. These tribes constantly were in clash with each other within the groups they communed with or belonged to. After the establishment of the Republic, these tribes adapted to the new administration. As the cold war caused polarization, Alevis in Adıyaman first took part in the left political spectrum and later socialist tendencies. After the 1990s, this left trend evolved into Kurdish nationalism. Alevi society, having a patriarchal family system, has entered the process of losing these characteristics due to the diversification of education, urbanization and economic activities. On the basis of the patriarchal family, the marriage, birth, death and circumcision ceremonies of Adıyaman Alevis have many features in common with the Alevis settled in Rumeli and other parts of Anatolia. In this context, Adıyaman Alevis are a sample of the whole existing in Anatolia. As in the developing world, rites of passage have undergone changes due to reasons such as nationalism, immigration, industry, education, urbanization, population growth and weakening of family ties. In this study, the rituals performed in the past and their reflections from the evolving process to the present are emphasized.
Benzer Tezler
- Adıyaman Ağuiçen alevilerinde inançlar törenler ve geçiş dönemleri üzerine bir inceleme
An investigation on ceremonies and transitional periods in Adiyaman Ağuiçen alevis
MUSTAFA KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EROL
- İçel tahtacıları -Dini inanışlar ve dini törenler, halk kültürü, anonim halk edebiyatı-
The Takhtajys of Içel -Their religious beliefs, rituals, folk culture, anonymous folk literature
NİLGÜN ÇIBLAK
- Manisa yöresinedeki Tahtacı semahlarının edebi ve müzikal açıdan incelenmesi
A study on the literary and musical aspects of Tahtacı Alevi ritual dances in the Manisa region
ÖZLEM AĞRI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MüzikHaliç ÜniversitesiTürk Musikisi Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAN AKINCI
- The role of memory in shaping social relations: A case study about the remembrance of Çorum massacre in 1980
Toplumsal ilişkilerin şekillenmesinde hafızanın rolü: 1980 Çorum katliamının hatırlanması üzerine bir çalışma
LEYLA DEDE
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Sosyolojiİstanbul Şehir ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAT KENTEL
- Kültürel belleğin taşınabilirliğinde rol alan etkenler: Çanakkale Tahtacı Türkmenlerinde Sazanderlik örneği
The engaged factors in the portability of cultural memory: Example of sazander among Tahtacı Türkmen in Çanakkale
SEDAT ÇILGIN