Çocuk nefroloji polikliniğinde kronik böbrek hastalığı tanısıyla takip edilen hastalarda bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive functions in children followed with a diagnosis of chronic kidney disease in the pediatric nephrology clinic
- Tez No: 977219
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLÜFER GÖKNAR, DOÇ. DR. ALPEREN BIKMAZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, WISC-IV, Bilişsel İşlevler, Yürütücü İşlevler, BRIEF, Çocukluk Çağı, Böbrek hastalıkları, Chronic Kidney Disease, WISC-IV, Cognitive Functions, Executive Functions, BRIEF, Childhood, Kidney diseases
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) çocukluk döneminde yalnızca fiziksel sağlığı değil, aynı zamanda bilişsel, akademik ve nöropsikolojik gelişimi de önemli ölçüde etkileyebilen, ilerleyici ve sistemik bir durumdur. Böbrek fonksiyonlarındaki yetersizlik, metabolik bozukluklar, kronik inflamasyon, anemi ve uzun süreli medikal tedaviler merkezi sinir sistemi işlevlerini olumsuz etkileyebilir. Bu çalışma KBH tanılı çocuk ve ergenlerde bilişsel işlevlerin düzeyini belirlemek, hastalık evresi ile bilişsel performans arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu çocukların yürütücü işlev profillerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 6–17 yaş aralığında, en az altı aydır KBH tanısı ile izlenen toplam 30 çocuk dâhil edilmiştir. Katılımcıların genel bilişsel performansları Wechsler Intelligence Scale for Children – Fourth Edition (WISC-IV) ile değerlendirilmiş; testin dört ana alanı olan Sözel Kavrama (VCI), Algısal Akıl Yürütme (PRI), Çalışma Belleği (WMI) ve İşlemleme Hızı (PSI) ayrı ayrı incelenmiştir. Yürütücü işlev becerileri ise ebeveyn formları aracılığıyla uygulanan Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF-2) ölçeği ile değerlendirilmiştir. Hastalık evreleri, KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) kriterlerine göre Evre 1–5 arasında sınıflandırılmıştır. Veriler SPSS 28.0 programında analiz edilmiş, gruplar arası karşılaştırmalarda parametrik veya nonparametrik testler kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, KBH'li çocukların genel bilişsel performanslarının normatif verilere göre belirgin biçimde düşük olduğunu göstermiştir. Özellikle Algısal Akıl Yürütme (PRI) puanları, Evre I grubuna göre Evre II ve üzeri gruplarda belirgin biçimde düşüktür (p=0.011). Hastalarda yaş ilerledikçe WISC-IV tüm ölçek zekâ puanı ve dört alt ölçek puanının anlamlı olarak düştüğü görülmüştür. BRIEF-2 test puanları, KBH grubundaki çocuklarda davranış, duygusal ve bilişsel alanlarda popülasyon ortalamasına benzer sonuçlanmış olup en fazla etkilenmenin duygusal kontrol alanında olduğu görülmüştür. Bulgular, çocukluk döneminde KBH'nin yalnızca fiziksel sağlığı değil, nörokognitif gelişimi de olumsuz yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, KBH tanısı alan çocukların izlemlerine nöropsikolojik değerlendirmelerin dâhil edilmesi önemli görülmektedir. Erken dönemde gerçekleştirilecek bilişsel taramalar, çocukların akademik başarılarını ve genel yaşam kalitelerini desteklemek açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Özet (Çeviri)
Chronic Kidney Disease (CKD) in childhood is a progressive and systemic condition that can significantly affect not only physical health but also cognitive, academic, and neuropsychological development. Insufficient renal function, metabolic disturbances, chronic inflammation, anemia, and long-term medical treatments may adversely influence central nervous system functioning. This study was conducted to determine the level of cognitive functions in children and adolescents diagnosed with CKD, to examine the relationship between disease stage and cognitive performance, and to evaluate the executive function profiles of these children. A total of 30 children aged between 6 and 17 years who had been followed with a diagnosis of CKD for at least six months were included in the study. The participants' general cognitive performance was assessed using the Wechsler Intelligence Scale for Children – Fourth Edition (WISC-IV). The four main indices of the test—Verbal Comprehension (VCI), Perceptual Reasoning (PRI), Working Memory (WMI), and Processing Speed (PSI)—were analyzed separately. Executive function skills were evaluated using the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF-2), completed by parents. Disease stages were classified between Stages 1 and 5 according to Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) criteria. Data were analyzed using SPSS 28.0, and parametric or nonparametric tests were applied for between-group comparisons. A p-value <0.05 was considered statistically significant. The results revealed that the general cognitive performance of children with CKD was significantly lower than normative data. In particular, Perceptual Reasoning (PRI) scores were significantly reduced in Stage II and higher groups compared with Stage I (p=0.011). As age increased, both Full-Scale IQ and the four WISC-IV index scores significantly decreased. BRIEF-2 scores in the CKD group were similar to population averages in behavioral, emotional, and cognitive domains, with the most notable impairment observed in emotional control. The findings indicate that CKD during childhood adversely affects not only physical health but also neurocognitive development. Therefore, incorporating neuropsychological assessments into the follow-up of children diagnosed with CKD is considered essential. Early cognitive screening plays a critical role in supporting academic performance and overall quality of life in this population.
Benzer Tezler
- Kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilen hastalarda prognoz belirteci olarak, serum ve idrarda S-Equol, indoksil sülfat, trimetilamin N-Oksit düzeylerinin araştırılması
Investigation of S-Equol, indoxyl sulfate, trimethylamine N-oxide levels in serum and urine as a prognosis marker in patients followed with the diagnosis of chronic renal failure
MEHMET HAZAR ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıFırat ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN KARA
- Renal tübüler hastalık tanısıyla izlenen çocukların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of children with renal tubular disease
ALPER ABA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGaziantep ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE BALAT
- Kronik böbrek hastalığı tanısıyla takip edilen çocukların hepatit B aşısı ile aşılanma başarıları ve bunu etkileyen faktörler
Success of hepatitis B vaccination in children who followed up with chronic kidney disease and the factors affecting it
ASLIHAN UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiPediatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN TOLGA İNCE
- Kronik böbrek yetmezliğinde kolelityazis
Başlık çevirisi yok
ÖMÜR ARDENİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1999
NefrolojiEge Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER ÖZÜTEMİZ
- Kronik böbrek yetmezliği olan çocuklarda sosyodemografik, biyokimyasal özelliklerin ve kemik metabolizmasının değerlendirilmesi
Assessment of sociodemographic, biochemical characteristics and bone metabolism in children with chronic renal failure
SÜMEYRA ÖZDEMİR ÇİÇEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜFERET ERGÜVEN