Unveiling the nexus of truth and power: A comparative study of Roy Bhaskar and Michel Foucault
Hakikat ve iktidar arasındaki bağı ortaya çıkarmak: Roy Bhaskar ve Michel Foucault'ya dair karşılaştırmalı bir çalışma
- Tez No: 977276
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT YURDAKUL KAVAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Roy Bhaskar'ın diyalektik eleştirel gerçekçiliği ile Michel Foucault'nun arkeolojik, soybilimsel ve etik yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Foucault'nun ontolojisi dört temel özellikle tanımlanır: düzdür; ontolojik derinliği reddeder; diferansiyeldir, yapısal süreklilik yerine farkların dağınıklığına odaklanır; yereldir, evrensel yapılar yerine tarihsel bağlamlara gömülü oluşumları benimser; ve edimsellikten yoksundur, çünkü özneyi bir fail olmaktan çıkarır. Bu çerçevede üretici mekanizmalar yüzeysel görüngülere indirgenir; yokluk ve çelişki yok sayılarak diyalektik dönüşümsel hareketin imkânı ortadan kaldırılır. Yerel ontolojisi nedeniyle her bilgi formunu yalnızca bağlamsal olarak işler, evrensel geçerlilik iddialarını dışlar. Özne, söylemsel süreçlerin dağınık çıktısı olarak yeniden tanımlanır. Ayrıca Foucault'nun gayrimeşru soyutlama biçimlerini kullanması ve gerçekleştirdiği ontolojiden arındırma, hakikat–iktidar dizgelerini zorlayabilecek karşı–olgusal olanakları baştan kapatır. Böylece eleştiri mevcut söylemsel düzenlerin sınırları içinde kapanır. Buna karşılık Bhaskar, katmanlı, olumsuzluk temelli, bütüncül ve failiyete açık bir ontoloji öne sürer. Hakikat, iktidardan ontolojik olarak bağımsızdır ve derin üretici yapılara yönelik eleştirel etkileşim yoluyla erişilebilir. Onun MELD şeması—özdeşliksizlik, yokluk, bütünlük ve dönüştürücü failiyet—mevcut ideolojilerde bastırılmış karşı–olgusal olanakları görünür kılar. Bu olanaklar, hakikatin yeniden yapılandırılması ve iktidar ilişkilerinin yapısal düzeyde dönüştürülmesi için zemin oluşturur. Tez, gerçek anlamda özgürleştirici bir eleştirinin yalnızca Bhaskar'ın ontolojik çerçevesiyle mümkün olduğunu savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a comparative analysis of Roy Bhaskar's dialectical critical realism and Michel Foucault's archaeological, genealogical, and ethical approaches. Foucault's ontology is defined by four main features: it is flat, rejecting ontological depth; differential, privileging dispersed difference over structural continuity; local, favoring historically embedded formations over universal structures; and non–agentic, removing the subject from its position as an agent. Within this framework, generative mechanisms are reduced to surface phenomena, and by ignoring absence and contradiction, the possibility of dialectical transformative movement is eliminated. Its local ontology processes each form of knowledge only contextually, excluding claims to universal validity. The subject is redefined as a dispersed product of discursive processes. Moreover, due to Foucault's use of illicit forms of abstraction and resulting de–ontologization, the counterfactual possibilities that might challenge dominant truth–power configurations are foreclosed. Thus, critique remains confined within the limits of existing discursive arrangements. In contrast, Bhaskar proposes a stratified, negativist, holistic, and agency–oriented ontology. Truth is ontologically independent from power and can be accessed through critical engagement with deep generative structures. Bhaskar's MELD schema—non–identity, absence, totality, and transformative agency—makes it possible to uncover counterfactual potentials that are suppressed in existing ideologies. These potentials create openings for reconfiguring truth and transforming relations of power at their structural roots. The thesis concludes that only Bhaskar's ontological framework can ground a truly emancipatory critique of truth–power relation.
Benzer Tezler
- Monitoring migration, governing borders in the Agean Sea: An ethnographic study of practices, subjectivities, and narratives
Ege Denizi'nde göçün kontrolü, sınırın yönetimi: Pratiklerin, öznelliklerin ve anlatıların etnografik analizi
SİBEL KARADAĞ
Doktora
İngilizce
2020
Siyasal BilimlerKoç ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. AHMET İÇDUYGU
- Flow evolution of hydrodynamic cavitation on chip concept
Hidrodinamik kavitasyonun çip üzerindeki akış evrimi
FARZAD ROKHSAR TALABAZAR
Doktora
İngilizce
2023
Mekatronik MühendisliğiSabancı ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KOŞAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ MORTEZA GHORBANI
- Empirical and computational inquest into biosimilar and next-generation insulin analogs manufacturing: Unveiling structural, analytical, and dynamic attributes through recombinant technological approaches
Biyobenzer ve yeni nesil insülin analoglarının üretimine dair deneysel ve hesaplamalı araştırma: Rekombinant teknolojik yaklaşımlarla yapısal, analitik ve dinamik özelliklerin ortaya çıkarılması
ESRA AYAN
Doktora
İngilizce
2024
BiyolojiKoç ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN DEMİRCİ
- Unveiling the thoughts of users of risale-i nur textbooks for enhancement of its integration in teaching Islam in ARMM colleges
Başlık çevirisi yok
HALİL İBRAHİM KARA
- Unveiling the secret stories: Conservative female blogosphere in Turkey
Gizli hikâyelerin örtüsünü kaldırmak: Türkiye'de muhafazakâr kadın blogları
MELİKE ASLI SİM
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
İletişim BilimleriKoç ÜniversitesiTasarım Teknoloji ve Toplum Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ERGİN BULUT