Ortaokul Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarındaki kaynakçaların incelenmesi
Examination of bibliographies in secondary school republic of Türkiye Revolution history and Ataturkism textbooks
- Tez No: 977365
- Danışmanlar: PROF. DR. CEMAL GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 8. sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarındaki atıfların ve kaynakların incelenmesi yoluyla, ders kitaplarının kaynak yeterliliğinin araştırılmasıdır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemleri içerisinden, doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri kaynağı olarak, 2005 tarihli Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük öğretim programına göre hazırlanarak 2017 yılında yayımlanan MEB Yayınları ve Top Yayınlarına ait iki ders kitabı ile; 2018 tarihli öğretim programına göre hazırlanarak 2024 yılında yayımlanan MEB Yayınları ve Sek Yayınlarına ait iki ders kitabı olmak üzere toplam dört ders kitabı incelenmiştir. Verilerin toplanması sürecinde ders kitaplarının kaynakçaları, alıntıları ve görselleri;“Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği”ve“Taslak Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait E-İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları”esas alınarak oluşturulan kriterler doğrultusunda incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, ders kitaplarının kaynakça yazımlarının Talim ve Terbiye Kurulunca belirlenen standartlara büyük oranda uyduğu ancak bazı ders kitaplarının kaynakçalarında eksikliklerin bulunduğu görülmüştür. Kullanılan kaynakların çeşitliliğinin bazı ders kitaplarında yeterli olduğu, bazılarında ise çeşitliliğin dar olduğu ve arşiv belgelerinin yetersiz kullanıldığı tespit edilmiştir. Tarih eğitiminde önemli bir yeri olan birincil kaynakların kullanımının artırılması gerektiği anlaşılmıştır. Talim ve Terbiye Kuruluna ait Taslak Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait Elektronik İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamalarında belirtilmiş olmasına rağmen, başka ders kitaplarının kaynak olarak gösterildiği ve bu kitaplardan alıntılar yapıldığı belirlenmiştir. Ders kitaplarında, konu akışı içerisinde verilen bilgilere hiç atıf yapılmadığı, ancak ders kitaplarının bilimsel niteliği için bu bilgilere de atıf yapılmasının gerekli olduğu görülmüştür. Kaynak göstermeden yapılan doğrudan alıntıların yaygın olduğu, özellikle antlaşma maddeleri ve kongre kararları aktarılırken kaynaklarının hiç verilmediği görülmüştür. Ders kitabı içerisindeki bazı alıntılarda, atıf yapıldığı ancak kaynakçasının eklenmediği anlaşılmıştır. Ders kitaplarında yapılan alıntılar, atıf yapılan kaynaklar ile karşılaştırıldığında alıntıların bazılarında akademik standartlara uyulmadığı tespit edilmiştir. Alıntıda yapılan değişikliklerin belirtilmemesi, alıntının hatalı aktarılması ya da alıntının kaynakta bulunmaması gibi durumlarla karşılaşılmıştır. Kaynakçada verilen bazı web kaynaklarında erişim sorunlarının yaşandığı tespit edilmiştir. Güvenli internet hizmetine uygun olmayan kaynakların kaynakçada bulunduğu görülmüştür. Ders kitaplarında kullanılan görsellerin, kaynağı ile uyumsuzluklarının olduğu ve bazı görsellerin kaynakta yer almadığı, bazılarının ise gösterilenden farklı bir kaynaktan alındığı anlaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda ders kitaplarında kaynakça yazım standartlarının daha belirgin hale getirilmesi, kullanılan kaynakların çeşitliliğinin artırılması, kaynak göstermeden alıntı yapılmasının sınırlandırılması, alıntılarda yapılan değişikliklerin belirtilmesi, güvenli web kaynaklarının kullanımına dikkat edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the sufficiency of the sources used in 8th grade middle school textbooks for the course Republic of Turkey Revolution History and Atatürkism, through the analysis of attributions and bibliographies. The study employed document analysis, one of the qualitative research methods. As data sources, a total of four textbooks were examined: two textbooks published in 2017 based on the 2005 Revolution History and Atatürkism curriculum (published by the Ministry of National Education and Top Publishing), and two textbooks published in 2024 based on the 2018 curriculum (published by the Ministry of National Education and Sek Publishing). During the data collection process, the bibliographies, citations, and visuals in the textbooks were examined in accordance with the criteria set by the“Regulation on Textbooks and Educational Materials”and the“Criteria and Explanations for the Evaluation of Draft Textbooks, Educational Tools and Their E-Contents”. The obtained data were analyzed using content analysis. As a result of the research, it was found that although most textbooks generally adhered to the standards set by the Board of Education and Discipline regarding bibliography formatting, there were deficiencies in some of them. The diversity of sources was found to be sufficient in certain textbooks, while limited in others, and the use of archival documents was notably inadequate. It was concluded that the use of primary sources—crucial for history education—should be increased. Despite explicit guidelines in the textbook writing manual issued by the Board of Education and Discipline, other textbooks were used as references and quotations from them were included. It has been observed that no references are made to the information provided within the flow of the subject in the textbooks; however, it is deemed necessary to cite these sources as well for the scientific quality of the textbooks. Uncited direct quotations were found to be widespread, particularly in sections covering treaties and congress resolutions, where sources were not cited at all. In some instances, citations were made in the main text but not included in the bibliography. When the quotations in the textbooks were compared with the original sources, it was determined that most did not comply with academic ethical standards. Issues such as unmarked modifications to quotations, misquotations, or absence of the quoted content in the referenced source were encountered. It was also observed that some web sources cited in the bibliography were inaccessible, and some were not compatible with safe internet use. Additionally, inconsistencies were found between visuals used in the textbooks and their supposed original sources; in some cases, visuals did not exist in the cited source, or were actually taken from a different source. Based on these findings, it is recommended that the standards for writing bibliographies in textbooks be made more explicit, the variety of sources used be increased, uncited quotations be limited, modifications in quotations be clearly indicated, and attention be paid to the use of secure and accessible web sources.
Benzer Tezler
- 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitabında yer alan görsellerin bazı kriterlere göre incelenmesi
8th grade T.C. examining the images in the History of Revolution and Kemalism textbook according to some criteria
ZEYNEP ESRA BAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL GÜVEN
- Ders kitaplarında Türk İstiklal Savaşı mekânları ve Batı Cephesi'nin öğretimine ilişkin öğretmen-öğrenci görüşleri
Teacher-student views on the Turkish War of Independence and the teaching of the Western Front in textbooks
FATMA TÜRKAN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REFİK TURAN
- Lise Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarında Atatürk'ün lider ve asker kişiliği [1943-2018]
The Handling Of Ataturk's leader and soldier personality in high school Turkish Republic History Of Revolution And Kemalism textbooks [1943-2018]
CEMİL ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk İnkılap TarihiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM HİLMİ ÖZKAN
- Türkiye Cumhuriyeti İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük derslerinde“İstiklâl Yolu”nun öğretimi: (Mevcut ders kitapları, öğretmen ve öğrenci görüşleri ve çağdaş yayınlar ışığında yeni bir etkinlik paketi tasarımı)
The teaching of the“İstiklâl Yolu”in the revolution history of the Turkish Republic and Kemalism corses (A design of a new unite under the lights of existing course books teacher and student views and contemporary publications)
DURSUN CEBECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk İnkılap TarihiÇankırı Karatekin ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERHAN METİN
- Ortaokul T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitapları içerisinde yer alan antlaşma metinlerinin değerlendirilmesi
The assesment agreement texts take part in secondary school Turkish Republic Revolution History and Kemalism books
HATİCE BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL GÜVEN