Ev hanımlarında sosyal medya kullanımının besin tüketimi, besin seçimi ve ortoreksiya nervoza eğilimine etkisinin araştırılması
The effect of social media usage on food consumption, foodchoice and tendency to orthorexia nervosa amonghousewives
- Tez No: 977388
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİTNAT ŞULE ŞAKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Besin Seçimi, Ortoreksiya Nervoza, Social Media, Food Choice, Orthorexia Nervosa
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapılan çalışmada son yıllarda hayatın her alanına etki eden ve kullanım sıklığı artan sosyal medya platformlarının ev hanımlarının besin tüketimi, besin seçimi ve Ortoreksiya Nervoza (ON) üzerine etkisinin incelenmesi planlanmıştır. Kayseri ilinde Alpaslan mahallesindeki yaş ortalaması 41,65±11,67 yıl ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalamaları 24,96±4,62 kg/m2 olan toplam 110 ev hanımı üzerinde yapılmıştır. Bireylerin sosyo-demografik ve antropometrik ölçüm bilgileri, sosyal medya kullanımına ait sorular, beslenme anemnezi, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formuna kaydedilmiştir. Kişisel bilgi formu, ORTO-11 ölçeği, besin seçim testi (BST) ve sosyal medya kullanım ölçeği (SMKÖ) araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Çalışma grubunun günlük tükettikleri enerji ve besin ögeleri miktarları referans olarak kabul edilen Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER- 2022) ile karşılaştırılmıştır. ORTO-11 puanı ortalaması 25,93±3,94 olup bireylerin %67,3'ü'ü ortorektik eğilim göstermektedir. Katılımcıların sosyal medya kullanma sürelerinin ortalaması 1,97±0,76 saat olup %70'i (n=77) 2-3 saat/gün (orta), kullanım seviyeleri ise 26,42±4,92 (yüksek) bulunmuş ve kullanım seviyeleri ile ORTO-11 arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Ayrıca“alınan gıdaların doğal/organik”olmasına özen gösteren ev hanımlarının ORTO-11 puanları, özen göstermeyenlere göre anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,001). Ev hanımlarının besin seçimini etkileyen faktörlerin başında“Duyusal Çekicilik”,“Doğal İçerik”gelirken,“Etik Kaygı”ise en az etkileyen faktör olarak bulunmuştur. Ev hanımlarının günlük sosyal medya kullanım süreleri ile BST'nin“Doğal İçerik”(p<0,05),“Ağırlık Kontrolü”(p<0,01) alt faktörleri ile zayıf negatif yönlü istatistiksel anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ev hanımlarının“SMKÖ Toplam”puan ortalaması 23,39±8,00 olup“Süreklilik”ve“Yetkinlik”alt faktörleri ortalamaları, sırasıyla 12,26±4,15 ve 11,13±4,42'dir. Ev hanımlarının yarısının (%58,2) orta düzeyde (19-29) sosyal medyayı kullandıkları bulunmuştur.“SMKÖ Toplam”,“Süreklilik”ve“Yetkinlik”alt faktörleri ile“yaş”ve“günlük sosyal medya kullanım süresi”arasında anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Ancak multivitamin kullanımı, öğün atlama, ağırlığından memnuniyet, şişmanlama endişesi ve ortorektik eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç olarak, sosyal medya kullanımı ortorektik eğilimleri doğrudan etkilememesine rağmen, besin seçim ve tüketiminde etkili bulunmuştur. Bireylerin sosyal medya kullanımları ile ilgili ortorektik eğilimleri arasındaki ilişkinin saptanabilmesi için daha fazla ve bireylerin farklı alışkanlıklarını da değerlendiren çalışmaya ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the effects of social media platforms which have increasingly influenced all areas of life in recent years and whose usage frequency has significantly risen on housewives' food consumption, food choices, and Orthorexia Nervosa (ON). The study was conducted on a total of 110 housewives residing in the Alpaslan neighborhood of Kayseri province, with a mean age of 41.65±11.67 years and a mean Body Mass Index (BMI) of 24.96±4.62 kg/m². Sociodemographic and anthropometric data, questions related to social media use, dietary history, and 24-hour dietary recall were collected using a personal information form developed by the researcher. The personal information form, the ORTO-11 scale, the Food Choice Questionnaire (FCQ), and the Social Media Use Scale (SMUS) were administered face-to-face by the researcher. The daily energy and nutrient intakes of the study group were compared with the reference values provided in the Turkey Nutrition Guide (TÜBER-2022). The mean ORTO-11 score was found to be 25.93±3.94, and 67.3% of the participants exhibited orthorexic tendencies. The average daily duration of social media use was 1.97±0.76 hours, with 70% (n=77) falling into the 2–3 hours/day (moderate) usage category. The average level of social media use was determined as 26.42±4.92 (high). However, no significant association was found between social media usage level and ORTO-11 scores. In addition, housewives who paid attention to consuming foods that are“natural/organic”had significantly higher ORTO-11 scores compared to those who did not (p<0.001). Among the factors influencing food choices,“Sensory Appeal”and“Natural Content”were found to be the most influential, whereas“Ethical Concern”was the least influential factor. A weak negative statistically significant relationship was found between the daily duration of social media use and the“Natural Content”(p<0.05) and“Weight Control”(p<0.01) subscales of the FCQ. The mean total score of the Social Media Use Scale (SMUS) among housewives was 23.39±8.00, while the means for the“Continuity”and“Competence”subscales were 12.26±4.15 and 11.13±4.42, respectively. It was found that more than half of the housewives (58.2%) used social media at a moderate level (score: 19–29). Significant correlations were observed between the total SMUS score, its“Continuity”and“Competence”subscales, and variables such as age and daily social media usage time. However, no significant relationships were found between orthorexic tendencies and variables such as multivitamin use, meal skipping, satisfaction with body weight, or fear of gaining weight. In conclusion, while social media use did not directly affect orthorexic tendencies, it was found to have an impact on food selection and consumption. To better understand the relationship between social media use and orthorexic tendencies, further studies that assess a wider range of individual habits are required.
Benzer Tezler
- Obez ev hanımlarının etiket okuma alışkanlıklarının yeme bağımlılığı ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between label reading habits of obese housewives and food addiction
MELEK KÜBRA VEYİSOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- Türkiye'de yayınlanan Hint dizilerinde üretilen toplumsal cinsiyet rolleri ve bu rollerin kadınlar tarafından alımlama biçimleri: Gaziantep örneği
Gender roles produced in the Indian television series broadcast in Turkey and women's perceptions of these roles: The case of Gaziantep
REVŞAN ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İletişim BilimleriGaziantep Üniversitesiİletişim ve Toplumsal Dönüşüm Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA EMRE KÖKSALAN
- Ev hanımlarının sosyal medya kullanım amaç ve bağımlılık düzeylerinin evlilik doyumuna etkisi
The effect of housewives' social media usage purposes and addiction levels on marital satisfaction.
ASLI AKDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal HizmetEuropean Unıversıty Of LefkeSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL BÜLENT ŞEN
- Karaman'da gündelik hayat ve ev hanımlığı
Everyday life and being a housewife in Karaman
BÜŞRA ÜLKÜSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KOYUNCU
- COVİD-19 salgın sürecinde kronik hastalığı olan erişkinlerin günlük yaşam değişiklikleri, pozitif duygudurum düzeyleri ve COVİD-19 korkuları
Daily life changes, level of mood and COVID-19 fears of adults with chronic disease in COVID-19 epidemic process
SEMA ALACAHAN YİĞİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL KUŞ