Dijital stresörler ölçeği Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of digital stressors scale
- Tez No: 977487
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMEL FİLİZ, DOÇ. DR. RAMAZAN KIRAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Dijital stres, Sağlık çalışanları, Ölçme aracı uyarlama, Geçerlik, Güvenilirlik, Digital stress, Healthcare professionals, Instrument adaptation, Validity, Reliability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, dijitalleşmenin sağlık sektöründe çalışanlar üzerindeki psikososyal etkilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Digital Stressors Scale (DSS) adlı ölçeğin Türkçeye uyarlanmasını ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Sağlık çalışanlarının dijital sistemler karşısında yaşadığı stresin bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını çok boyutlu biçimde ölçebilecek kültüre duyarlı bir araca duyulan ihtiyaç, çalışmanın temel çıkış noktasıdır. Çalışma kapsamında DSS'nin Türkçeye uyarlama süreci dilsel eşdeğerlik, uzman değerlendirmesi, kapsam geçerliği analizi ve pilot uygulamalarla yürütülmüştür. Araştırma, Türkiye'de farklı sağlık kurumlarında görev yapan 605 sağlık çalışanı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ölçeğin 10 faktörlü özgün yapısı büyük oranda korunmuş ve yapı toplam varyansın %64,01'ini açıklamıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile modelin uyumu sınanmış, RMSEA = ,058; CFI =,869 ve SRMR = ,075 gibi kabul edilebilir uyum indeksleri elde edilmiştir. İç tutarlılık analizlerinde ölçeğin genel Cronbach alfa katsayısı ,938, alt boyutlar için ise ,712 ile ,852 arasında bulunmuştur. Yarıya bölme güvenirliği ve madde ayırt ediciliği analizleri de ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir. Ayrıca, AVE ve CR değerleri ile yakınsak ve ıraksak geçerlik desteklenmiştir. Ölçeğin psikometrik performansı, Arapça, Norveççe ve Çince gibi farklı kültürel bağlamlarda yürütülen DSS uyarlamalarıyla da büyük ölçüde örtüşmektedir. Elde edilen bulgular, DSS'nin Türkçeye uyarlanmış hâlinin geçerli, güvenilir ve uygulamaya elverişli bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Ölçek, sağlık çalışanlarının dijital stres düzeylerini sistematik biçimde değerlendirmekle kalmayıp; örgütsel analiz, çalışan destek programları ve dijital dönüşüm politikaları için de güçlü bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to adapt the Digital Stressors Scale (DSS), developed to assess the psychosocial impact of digitalization on healthcare workers, into Turkish and to examine its psychometric properties. The fundamental motivation for this study is the need for a culture-sensitive tool that can multidimensionally measure the cognitive, emotional, and behavioral dimensions of stress experienced by healthcare workers in the face of digital systems. The adaptation of the DSS to Turkish was conducted through linguistic equivalence, expert review, content validity analysis, and pilot applications. The study was conducted on 605 healthcare workers working in various healthcare institutions in Turkey. Exploratory Factor Analysis (EFA) revealed that the scale's original 10-factor structure was largely preserved, explaining 64,01% of the total variance. Confirmatory Factor Analysis (CFA) tested the model's fit, yielding acceptable fit indices of RMSEA = ,058; CFI = 0,869, and SRMR = ,075. Internal consistency analyses revealed an overall Cronbach's alpha coefficient of ,938 for the scale, with subscales ranging from ,712 to ,852. Split-half reliability and item discrimination analyses also demonstrated a high level of reliability. Furthermore, convergent and divergent validity were supported by the AVE and CR values. The scale's psychometric performance is largely consistent with adaptations of the DSS conducted in diverse cultural contexts, such as Arabic, Norwegian, and Chinese. The findings demonstrate that the Turkish adaptation of the DSS is a valid, reliable, and applicable measurement tool. The scale not only systematically assesses healthcare professionals' digital stress levels but also provides a strong basis for organizational analysis, employee support programs, and digital transformation policies.
Benzer Tezler
- Gelişmeleri kaçırma korkusunun sanal kaytarma üzerindeki etkisi: Tükenmişliğin aracı rolü
The impact of fear of missing out (FoMO) on cyberloafing: The mediating role of burnout
ERKAM ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN YILMAZ
- The dual impact of social media use in the workplace on employee behavior: Cyberloafing perspective
İşyerinde sosyal medya kullanımının çalışan davranışı üzerindeki ikili etkisi: Sanal kaytarma perspektifi
MERVE KILIÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜŞRA MÜCELDİLİ
- Dijital ortamda üretilen farklı hızlı üst çene genişletme apareylerinin değişkenliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of variables of different rapid upper jaw expansion appli̇ances manufactured in a digital environment
NURULLAH CİHANER
Doktora
Türkçe
2022
Diş HekimliğiAltınbaş ÜniversitesiOrtodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN ACAR ULUTAŞ
- Üst çene tam dişsizlikte implant destekli farklı altyapı materyalleri ile rehabilite edilmiş implantüstü protezlerin biyomekanik olarak incelenmesi
Biomechanical evaluation of edentulous maxilla rehabilitated with implant-supported prostheses with different framework materials
MİRAC BERKE TOPCU ERSÖZ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2021
Diş HekimliğiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRE MUMCU
- Farklı Q açılarına sahip gonartrozlu hastalarda diz ekleminde oluşan gerilmelerin sonlu elemanlar yöntemiyle belirlenmesi
Determination of stress using the finite element method in knee joints with gonarthrosis joints with different Q angles
EMRAH AFŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Fizyoterapi ve RehabilitasyonDumlupınar ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERRUH TAŞPINAR
YRD. DOÇ. DR. BİLGE BAŞAKCI ÇALIK