Ekonomik kriz ortamında hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerinin kuşaklar arası karşılaştırılması
Comparison of hedonic and utilitarian consumption tendencies across generations in economic crisis environment
- Tez No: 977780
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİCLE YURDAKUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Altınbaş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekonomik krizler, bireyden topluma kadar geniş bir yelpazede derin etkiler yaratan dönemlerdir. Bu tür krizler, yalnızca finansal sistemlerin işleyişini değil aynı zamanda bireylerin günlük yaşam pratiklerini, karar alma süreçlerini ve tüketim alışkanlıklarını da köklü bir şekilde dönüştürme potansiyeline sahiptir. Kriz dönemlerinde tüketicilerin harcama ve tasarruf eğilimleri, ekonomik koşulların baskısı altında yeniden şekillenebilmektedir. Geleneksel tüketim kalıpları sorgulanırken, bireyler ihtiyaçlarını ve önceliklerini yeniden değerlendirme eğilimine girer. Bu süreçte, hedonik ve faydacı tüketim motivasyonları öne çıkar. Hedonik tüketim, duygusal tatmin, keyif ve kişisel haz odaklı satın alma davranışlarını ifade ederken; faydacı tüketim, işlevsellik, gereklilik ve ekonomik rasyonaliteye dayalı kararları kapsar. Ekonomik kriz gibi zorlayıcı koşullar, bu iki motivasyon arasındaki dengeyi etkileyerek tüketicilerin hangi ürünlere veya hizmetlere yöneleceğini belirlemede kritik rol oynamaktadır. Bu dönüşüm, kuşaklar arasında farklılık gösterebilir. Farklı kuşağa mensup tüketiciler, ekonomik krizlere farklı yaşam evrelerinde ve sosyo-kültürel bağlamlarda maruz kaldıkları için tüketim alışkanlıklarında özgün yaklaşımlar sergileyebilir. Deneyimli kuşaklar, geçmiş krizlerden edindikleri tecrübelerle daha temkinli ve faydacı bir yaklaşım benimseyebilirken; genç kuşaklar, dijitalleşmenin de etkisiyle daha esnek ve hedonik tüketim eğilimleri gösterebilir. Bu farklılıklar, ekonomik krizlerin tüketici davranışları üzerindeki etkisini anlamak için kuşak temelli bir analizi gerekli kılar. Bu bağlamda yapılan çalışmanın amacı, ekonomik kriz ortamında tüketicilerin harcama ve tasarruf eğilimleri ile hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerini incelemek; ayrıca ekonomik kriz algısının bu tüketim eğilimleriyle ilişkisini analiz ederek kuşaklar arasındaki eğilim farklılıklarını ortaya koymaktır. Bebek Patlaması, X, Y ve Z kuşaklarından 504 tüketicinin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmanın bulgularıyla; ekonomik kriz dönemlerinde kuşaklar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu sonucuna varılmıştır. Bebek Patlaması kuşağının geleneksel ve riskten kaçınan bir satın alma eğilimi sergilediği, Y kuşağı bireylerinin ekonomik kriz algısı arttıkça hedonik tüketim eğilimlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. X kuşağı ise bu iki eğilim arasında dengeli bir tutum sergileyerek ekonomik koşullara daha duyarlı bir tüketim yaklaşımı benimsemiştir. Elde edilen bulgular pazarlama stratejileri ve tüketici davranışları alanında teorik ve uygulamalı açıdan önemli çıkarımlar sunmaktadır. Çalışmanın sonuçları işletmelerin ekonomik kriz dönemlerinde farklı kuşaklara yönelik pazarlama stratejileri geliştirmesi gerektiğine işaret etmektedir. Kuşak bazlı tüketici beklentilerinin doğru şekilde analiz edilmesi ve tüketici motivasyonlarına uygun pazarlama taktiklerinin geliştirilmesi gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın hem akademik literatüre hem de işletmelerin uygulamalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Ekonomik krizler, bireyden topluma kadar geniş bir yelpazede derin etkiler yaratan dönemlerdir. Bu tür krizler, yalnızca finansal sistemlerin işleyişini değil aynı zamanda bireylerin günlük yaşam pratiklerini, karar alma süreçlerini ve tüketim alışkanlıklarını da köklü bir şekilde dönüştürme potansiyeline sahiptir. Kriz dönemlerinde tüketicilerin harcama ve tasarruf eğilimleri, ekonomik koşulların baskısı altında yeniden şekillenebilmektedir. Geleneksel tüketim kalıpları sorgulanırken, bireyler ihtiyaçlarını ve önceliklerini yeniden değerlendirme eğilimine girer. Bu süreçte, hedonik ve faydacı tüketim motivasyonları öne çıkar. Hedonik tüketim, duygusal tatmin, keyif ve kişisel haz odaklı satın alma davranışlarını ifade ederken; faydacı tüketim, işlevsellik, gereklilik ve ekonomik rasyonaliteye dayalı kararları kapsar. Ekonomik kriz gibi zorlayıcı koşullar, bu iki motivasyon arasındaki dengeyi etkileyerek tüketicilerin hangi ürünlere veya hizmetlere yöneleceğini belirlemede kritik rol oynamaktadır. Bu dönüşüm, kuşaklar arasında farklılık gösterebilir. Farklı kuşağa mensup tüketiciler, ekonomik krizlere farklı yaşam evrelerinde ve sosyo-kültürel bağlamlarda maruz kaldıkları için tüketim alışkanlıklarında özgün yaklaşımlar sergileyebilir. Deneyimli kuşaklar, geçmiş krizlerden edindikleri tecrübelerle daha temkinli ve faydacı bir yaklaşım benimseyebilirken; genç kuşaklar, dijitalleşmenin de etkisiyle daha esnek ve hedonik tüketim eğilimleri gösterebilir. Bu farklılıklar, ekonomik krizlerin tüketici davranışları üzerindeki etkisini anlamak için kuşak temelli bir analizi gerekli kılar. Bu bağlamda yapılan çalışmanın amacı, ekonomik kriz ortamında tüketicilerin harcama ve tasarruf eğilimleri ile hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerini incelemek; ayrıca ekonomik kriz algısının bu tüketim eğilimleriyle ilişkisini analiz ederek kuşaklar arasındaki eğilim farklılıklarını ortaya koymaktır. Bebek Patlaması, X, Y ve Z kuşaklarından 504 tüketicinin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmanın bulgularıyla; ekonomik kriz dönemlerinde kuşaklar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu sonucuna varılmıştır. Bebek Patlaması kuşağının geleneksel ve riskten kaçınan bir satın alma eğilimi sergilediği, Y kuşağı bireylerinin ekonomik kriz algısı arttıkça hedonik tüketim eğilimlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. X kuşağı ise bu iki eğilim arasında dengeli bir tutum sergileyerek ekonomik koşullara daha duyarlı bir tüketim yaklaşımı benimsemiştir. Elde edilen bulgular pazarlama stratejileri ve tüketici davranışları alanında teorik ve uygulamalı açıdan önemli çıkarımlar sunmaktadır. Çalışmanın sonuçları işletmelerin ekonomik kriz dönemlerinde farklı kuşaklara yönelik pazarlama stratejileri geliştirmesi gerektiğine işaret etmektedir. Kuşak bazlı tüketici beklentilerinin doğru şekilde analiz edilmesi ve tüketici motivasyonlarına uygun pazarlama taktiklerinin geliştirilmesi gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın hem akademik literatüre hem de işletmelerin uygulamalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Benzer Tezler
- Ekonomik kriz ortamında firmaların pazarlama stratejilerindeki değişiklikler ve bir araştırma
The research paper on changes in companies' marketing strategies during economic crisis
LENURA GAZİYEVA
- Ekonomik kriz ortamında küçük ve orta ölçekli işletmelerde kredilendirme süreci
Process of credit granting of the enterprises with small or medium capacity in the course of economic crisis
ABDULKADİR EBREK
- Global ekonomik kriz ortamında gerçeğe uygun değer muhasebesinin uygulanabilirliği üzerine bir inceleme
A research into the applicability of fair value accounting in the area of global economic crisis
MORTEZA TAGHIZADEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeMarmara Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALTAN MASUN
- Küresel ekonomik kriz ortamında lojistik hizmet üreten firmalar için genel bir kriz yönetim modeli önerisi
Propasal of a general crisis management model for logistics service company at the global economic crisis period
HASAN ÇİVİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
İşletmeKara Harp Okulu KomutanlığıMalzeme Tedarik ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. DOĞAN KARADOĞAN
- Makro-ekonomik kriz ortamında küçük ve orta ölçekli inşaat şirketlerinin uyguladıkları yönetim yaklaşımları
Managerial approaches of small and medium sized construction firms in macro-economic crises
SELİM ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İnşaat MühendisliğiBülent Ecevit Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERDAR ULUBEYLİ