İmla kılavuzlarındaki Arapça kelimelerin imlasındaki değişimler
Changes in the spelling of Arabic words in the spelling guides
- Tez No: 978007
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞLAYAN YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Artvin Çoruh Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, 1928–2021 yılları arasında yayımlanan Türk Dil Kurumu (TDK) İmla Kılavuzları temelinde Arapça kökenli kelimelerin yazımında meydana gelen değişiklikleri tarihsel bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Harf Devrimi sonrasında dilde sadeleşme süreciyle birlikte Arapça kökenli kelimelere yönelik imla tercihleri, dönemsel olarak karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Tezin ilk bölümünde Harf Devrimi'nin Türk yazı dili üzerindeki etkileri ve bu devrimin ardından dildeki yabancı unsurların azaltılmasına yönelik izlenen politikalar ele alınmıştır. Bunu takiben 1928'den başlayarak 2021 yılına kadar yayımlanan İmla Kılavuzlarındaki değişiklikler; düzeltme işareti, kesme işareti, uzun ünlülerin gösterimi, nispet eki (-î), Arapça tarif harflerinin yazımı ve fonetik uyum gibi başlıklar altında detaylı biçimde incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, yazım normlarının yalnızca fonetik ve morfolojik gerekliliklerle değil; aynı zamanda dönemsel dil politikaları, kültürel yönelimler ve halk dili ile yazı dili arasındaki denge arayışı çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. Özellikle 1975 sonrası kılavuzlarda sadeleşme ve halk telaffuzuna yaklaşma eğilimi öne çıkarken 2021 yılında bu eğilim işlevsel şapka kullanımı ve fonetik adaptasyonla sistematik hâle getirilmiştir. Bu tez, Türk yazım tarihi ve dil planlaması literatürüne önemli bir katkı sunmakta; Arapça kökenli kelimelerin yazımındaki dönüşümü, dilde standardizasyon ve modernleşme süreçleri bağlamında disiplinlerarası bir yaklaşımla ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the changes in the spelling of words of Arabic origin from a historical perspective, based on the Turkish Language Association (TDK) Spelling Guides published between 1928 and 2021. In the study, the spelling preferences for words of Arabic origin, along with the simplification process in the language after the Alphabet Revolution, were evaluated comparatively over time. The first part of the thesis discusses the effects of the Alphabet Revolution on the Turkish written language and the policies pursued to reduce foreign elements in the language after this revolution. Following this, the changes in the Spelling Guides published from 1928 to 2021 were examined in detail under the headings of; caret (hat), apostrophe, representation of long vowels, nispet suffix (-î), spelling of Arabic recipe letters and phonetic harmony. The findings of the study show that spelling norms are shaped not only by phonetic and morphological requirements; but also within the framework of periodic language policies, cultural trends and the search for balance between the public and written language. While the tendency to simplify and approach the folk pronunciation was prominent especially in the guides after 1975, this tendency was systematized with the use of functional hats and phonetic adaptation in 2021. This thesis makes an important contribution to the literature on Turkish spelling history and language planning; it reveals the transformation in the spelling of words of Arabic origin in the context of the processes of standardization and modernization in the language with an interdisciplinary approach.
Benzer Tezler
- İmla/yazım kılavuzlarındaki baskı değişikliklerine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on printing changes in spelling guides
FERYAL NARİNÇ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF GÜNAYDIN
- TDK yayını imla kılavuzlarının kurallar bölümüyle ilgili bir çalışma
This is a study rules part of the spelling guides that are published by Turkish language institution
METİN GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÜMİT TOKATLI
- Türkçe yazım kılavuzlarının gelişimi üzerine bir inceleme
A research about development of turkish spelli̇ng dictionary
CEM DEMİRTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimPamukkale ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH BAĞDEMİR
- Türk dili ve edebiyatı eğitimi çerçevesinde 1928'den günümüze imla olgusu
The phenomenon of spelling from 1928 to the present in the framework of turkish language and literature education
MİNE KILIÇ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN SAĞOL YÜKSEKKAYA
- Türk Dil Kurumu yazım kılavuzlarında (1928-2005) batı kaynaklı (Fransızca) kelimeler ve özellikleri
The western origin (French) words and features in the spelling books (1928-2005) of Turkish language association
HAMİDE EFİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıOrdu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. SALİM KÜÇÜK