Çocuğu kanser hastalığıyla mücadele eden ebeveynlere yönelik narrative terapi temelli psikodestek programının etkililiğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of a narrative therapy-based psychosocial support program for parents of children battling cancer
- Tez No: 978020
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞAZİYE SENEM BAŞGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çocuğu kanser hastalığıyla mücadele eden ebeveynlere yönelik olarak geliştirilen narrative terapi temelli psikososyal destek programının etkililiğini değerlendirmektir. Araştırma, karma yöntem araştırma desenlerinden keşfedici sıralı desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda araştırma iki aşamada yürütülmüştür: İlk olarak nitel verilerle ebeveynlerin hastalık sürecine dair yaşantıları derinlemesine incelenmiş, ardından geliştirilen psikodestek programı nicel olarak test edilmiştir. Araştırmanın nitel aşamasında, çocuğu aktif kanser tedavisi gören 8 ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiş ve dört ana tema belirlenmiştir:“Hastalık Sürecinde Çocuğa Yaklaşım”,“Hastalık Sürecinde Belirlenen Kurallar”,“Başa Çıkma Stratejileri”ve“Hastalık Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar”. Bu temalar doğrultusunda geliştirilen narrative terapi temelli psikososyal destek programı, deneysel desen çerçevesinde 3'ü deney, 3'ü kontrol grubunda olmak üzere toplam 6 ebeveynle uygulanmıştır. Nicel aşamada veri toplamak amacıyla“Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği”,“Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS)”,“7-12 Yaş Pediatrik Onkoloji Hastaları Yaşam Kalitesi Ölçeği (Çocuk ve Ebeveyn Formları)”ve“Revize Edilmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (RCADS)”kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların sosyodemografik özelliklerini belirlemek amacıyla Demografik Bilgi Formu uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, normallik testleri ve Karışık Ölçümler için İki Faktörlü ANOVA yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, deney grubunda yer alan ebeveynlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinde artış, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinde ise azalma gözlemlenmiştir. Ayrıca çocukların yaşam kalitesinde ve psikolojik belirtilerinde olumlu yönde değişiklikler görülmüştür. Bu değişimlerin izleme testinde de sürdüğü belirlenmiştir. Kontrol grubunda ise anlamlı bir değişiklik tespit edilmemiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen programın ebeveynlerin yaşantılarını anlamlandırmalarına katkı sunduğunu, psikolojik iyilik hallerini güçlendirdiğini ve hastalık sürecinde umut, bağlılık ve dayanışma gibi olumlu duyguların yeniden inşasına olanak tanıdığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, çocuğu kanserle mücadele eden ebeveynlerin desteklenmesinde kültürel bağlamla uyumlu, anlatıya dayalı ve bütüncül bir pskodestek modelinin etkili olabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the effectiveness of a narrative-therapy-based psychosocial support program developed for parents whose children are undergoing treatment for cancer. An exploratory sequential mixed-methods design was employed. Accordingly, the research was conducted in two phases: first, qualitative data were collected to gain an in-depth understanding of parents' experiences during the illness process; second, the psycho-support program that emerged from these data was tested quantitatively. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with eight parents whose children were receiving active cancer treatment. Thematic analysis yielded four main themes: Approaches to the Child During the Illness Process, Rules Established During the Illness Process, Coping Strategies, and Challenges Encountered During the Illness Process. Guided by these themes, the narrative-therapy-based program was implemented, within an experimental design, with six parents—three in the experimental group and three in the control group. For the quantitative phase, data were gathered using the Psychological Resilience Scale for Adults, the Depression Anxiety Stress Scale (DASS), the Quality-of-Life Scale for Pediatric Oncology Patients Aged 7–12 (Child and Parent Forms), the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS), and the Psychological Resilience Scale for Middle School Students. A Demographic Information Form was also administered. Descriptive statistics, normality tests, and a two-factor mixed ANOVA were used to analyze the data. Results showed that parents in the experimental group exhibited significant increases in psychological resilience and significant decreases in depression, anxiety, and stress. In addition, children's quality of life and psychological symptoms improved. These positive changes persisted at follow-up, whereas no significant change was observed in the control group. Overall, the findings indicate that the program helped parents make sense of their experiences, enhanced their psychological well-being, and facilitated the reconstruction of positive emotions such as hope, commitment, and solidarity throughout the illness process. Consequently, the study suggests that a culturally sensitive, narrative-based, and holistic psycho-support model can be effective in supporting parents who are coping with a child's cancer diagnosis and treatment.
Benzer Tezler
- Kanser tedavisi gören çocukların yaşam kaliteleri ile annelerin tanı–tedavi sürecine ilişkin memnuniyetlerinin incelenmesi
Investigation of quality of life of children undergoing cancer treatment and satisfaction of mothers with diagnosis–treatment process
LÜGEN CEREN KIYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
OnkolojiAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENDER DURUALP
- 18 yaş üstü bireylerde kanser korkusuyla sağlıklı yaşam biçimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cancer fear and healthy lifestyle in individuals over 18 years of age
DAMLA İLKEM KUMRAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN BERAY GELMEZ TAŞ
- Kanser hastalarına bakım veren aile üyelerinin destekleyici bakım gereksinimleri ve bakım yükünün incelenmesi
Evaluation of supportive care needs and care burden family care givers of patients with cancer
SEMA BAHAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikEge Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER KARADAKOVAN
- Kanser tanısı konmuş 7-11 yaş grubu çocukların kendilerini aile içinde algılama durumlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
TÜRKAN GÜRBÜZ
- Çocukluk kanserlerinin aile ve çocuk üzerindeki etkileri
The Effects of childhood cancer on the child and the family
YASEMİN SEFİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ADNAN KULAKSIZOĞLU