Sürgü Havzasının tektonik jeomorfolojisi (Malatya-Doğanşehir)
Tectonic geomorphology of the Sürgü Basin (Malatya-Doğanşehi̇r)
- Tez No: 978587
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN ER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Doğu Anadolu Fay Zonu'nun (DAFZ) kuzey kolu üzerinde yer alan Sürgü Havzası'nın tektonik jeomorfolojik özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Malatya ili Doğanşehir ilçesinin güneyinde ve Adıyaman ili Çelikhan ilçesinin batısında kalan yaklaşık 240 km²'lik alan, hem morfometrik indisler hem de arazi gözlemleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmada, 12,5 m çözünürlüklü ALOS PALSAR Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) verileri kullanılarak ArcGIS 10.8 ortamında sayısal analizler yapılmıştır. Akarsu uzunluk-gradyan (SL), asimetri faktörü (AF), hipsometrik integral (HI), vadi tabanı-genişlik/yükseklik oranı (Vf), havza şekil indeksi (Bs), dağ önü sinüsite (Smf) ve göreceli aktif tektonik (IRAT) indisleri hesaplanmış; bu göstergelerden elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı biçimde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, havza genelinde tektonik aktivitenin yer yer orta, yer yer yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Özellikle Sürgü Fayı boyunca basınç sırtları, ötelenmiş akarsular, fay aynaları ve yüzeylenmiş kırıklar gibi morfotektonik deliller, bölgenin aktif deformasyon altında olduğunu doğrulamaktadır. IRAT analizleri, kuzeyde Ulubaba Tepe ve çevresinin yüksek tektonik aktiviteye sahip olduğunu, güneyde ise aktivitenin nispeten azaldığını ortaya koymaktadır. Sürgü Fayı'nın sol yanal doğrultu atımlı bir fay olduğu sonucuna ulaşılmış; bu durum, hem morfometrik indis sonuçları hem de saha gözlemleriyle desteklenmiştir. Sürgü Havzası'nın morfotektonik gelişiminin DAFZ'nin kuzey koluyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermekte; bölgedeki jeomorfolojik biçimlenmenin büyük ölçüde aktif tektonizmanın kontrolünde gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen verilerin, bölgesel sismotektonik değerlendirmeler ve yerleşim planlaması açısından karar destek değeri taşıdığı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the tectonic geomorphological characteristics of the Sürgü Basin, which is located on the northern branch of the East Anatolian Fault Zone (EAFZ). The research area, covering approximately 240 km², lies to the south of Doğanşehir (Malatya) and to the west of Çelikhan (Adıyaman). Both morphometric indices and field observations were employed to analyze the basin. Using 12.5 m–resolution ALOS PALSAR Digital Elevation Model (DEM) data, quantitative analyses were performed within the ArcGIS 10.8 environment. Several morphometric indices, including stream length–gradient (SL), asymmetry factor (AF), hypsometric integral (HI), valley floor width–to–height ratio (Vf), basin shape index (Bs), mountain front sinuosity (Smf), and index of relative active tectonics (IRAT), were calculated and comparatively evaluated. The results indicate that tectonic activity within the basin varies from moderate to high. Morphotectonic evidence such as pressure ridges, offset streams, fault scarps, and exposed fault planes along the Sürgü Fault confirms the presence of active deformation in the region. The IRAT analysis shows that the northern sector, particularly around Ulubaba Hill, exhibits higher tectonic activity compared to the southern part. The findings support that the Sürgü Fault is a left-lateral strike-slip fault, as verified by both morphometric and field data. The study demonstrates that the morphotectonic evolution of the Sürgü Basin is directly controlled by the northern branch of the EAFZ, and that the basin's geomorphic development is largely governed by ongoing tectonic processes. The results are considered to have decision-support value for regional seismotectonic assessment and land-use planning.
Benzer Tezler
- Balık Gölü Deresi (Ağrı) Havzası Yukarı Kesiminin flüvyo-tektonik jeomorfolojisi
Fluvio-tectonic geomorphology of the Upper Section of Balık Lake Stream (Ağrı) Basin
NURHAYAT YEŞİLKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL ZORER
- Tectonic kinematic and dynamical boundary conditions to the South of Anatolia using new geodetic constraints and numerical modeling
Güney Anadolunun kinematik ve dinamik tektonik sınır koşullarının yeni jeodezik gözlemler ve sayısal modellerle belirlenmesi
VOLKAN ÖZBEY
Doktora
İngilizce
2023
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGİN TARI
PROF. DR. MEHMET SİNAN ÖZEREN
- Kurucaova havzası (Doğanşehir,Malatya) yakın civarının neotektonik özelliklerinin araştırılması
Neotectonic investigation of the kurucaova basin and its surroundings (Doğanşehir, Malatya)
ABDURRAHMAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Jeoloji MühendisliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN TATAR
- Kahramanmaraş yöresinin jeolojisi
Geology of the Kahramanmaraş area
M. ALİ GÜL
Doktora
Türkçe
2000
Jeoloji MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiGenel Jeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCER GÜVENÇ
- Nurhak fay kompleksinin en güneyinde yer alan ve Nurhak ilçe merkezinden geçen fayın paleosismolojik özellikleri
The paleoseismological features of the fault located in the southern parts of the Nurhak fault complex and passing through the Nurhak district center
RECEP ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Jeoloji MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİCAN KOP