Bir mucit-girişimci olarak Thomas Alva Edison'ın Osmanlı süreli ve süresiz yayınlarındaki temsili
The representation of Thomas Alva Edison as an inventor-entrepreneur in Ottoman periodical and nonperiodical publications
- Tez No: 978641
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM KOCAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Biyografi, Tarih, Science and Technology, Biography, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İkinci Sanayi Devrimi (1870-1914) sürecinde bilim ve sanayinin birleşmesinden doğan koşullar içerisinde, teknolojik yenilik ile girişimciliği birleştiren tekil aktör olarak ortaya çıkan“mucit-girişimci”profilinin en somut örneklerinden biri Thomas Alva Edison'dır. Bu tez, 19. yüzyıl sonlarından Edison'ın öldüğü 1931 yılı sonuna kadar olan Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi yayınlarındaki Edison imgesini, Hakkı Tarık Us, Seyfettin Özege, Milli Kütüphane dijital arşivleri ile birlikte, Wikilala dijital arşivi, Muteferriqa dijital arşivi ile transkripsiyon aracı ve Transkribus transkripsiyon aracından yararlanılarak gazete, dergi, risale ve ders kitapları gibi birincil kaynakları kronolojik ve tematik bir analize tabi tutmuştur. Araştırma sonucunda, Edison imgesinin sabit bir portre olmadığı; dönemin sosyo-politik ve ideolojik koşullarına göre yeniden şekillenen işlevsel bir anlatı olduğu tespit edilmiştir. Bu temsilin, 1900 dolaylarında bir“ibret”figüründen, 1910 dolaylarında Osmanlı aydınının bir toplumsal eleştiri aracına, Cumhuriyet'in ilk yıllarında ise milli kalkınma ideali için bir rol modele dönüştüğü görülmüştür. Çalışmada, popüler anlatılarda“yalnız dâhi mucit”miti sürdürülürken, rasyonel analizlerde başarısının sırrını organize ve kolektif çalışmada gören bir“mucit-girişimci”portresinin de çizildiği ve bu çok katmanlı imgenin, Osmanlı-Türk modernleşmesinin temel meselelerinin tartışılmasında bir sembol olarak araçsallaştırıldığı sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Thomas Alva Edison is one of the most concrete examples of the“inventor-entrepreneur”profile: a singular actor who emerged from the conditions created by the union of science and industry during the Second Industrial Revolution (1870-1914), combining technological innovation with entrepreneurship. This thesis examines the image of Edison in Ottoman and early Republican publications from the late 19th century until his death at the end of 1931, for which primary sources—such as newspapers, journals, pamphlets, and textbooks, gathered by utilizing the Hakkı Tarık Us, Seyfettin Özege, and National Library digital archives, along with the Wikilala digital archive, the Muteferriqa digital archive with its transcription tool, and the Transkribus transcription tool—were subjected to a chronological and thematic analysis. The research concludes that the image of Edison was not a static portrait but a functional narrative that was reshaped according to the socio-political and ideological conditions of the period. This representation transformed from an exemplary figure around 1900, to a tool for social critique by Ottoman intellectuals around 1910, and finally to a role model for the ideal of national development in the early years of the Republic. The study finds that while the myth of the“lone genius inventor”was perpetuated in popular narratives, rational analyses also depicted a portrait of an“inventor-entrepreneur”whose secret to success was seen in organized and collective work. It is ultimately concluded that this multi-layered image was instrumentalized as a symbol for discussing the fundamental issues of Ottoman-Turkish modernization.
Benzer Tezler
- Uygulamalı olan ve olmayan sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu önlisans öğrencilerinin girişimcilik ve akademik motivasyon açısından karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative investigation of vocational school of applied and non-health care vocational students in terms of entrepreneurship and academic motivation
EMEL ÖZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sağlık Kurumları Yönetimiİstanbul Gelişim ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET GÜMÜŞ
- Girişimci kişilik özelliklerinin girişimci niyeti ile ilişkisi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
Relationship between entrepreneurial personality traits and entrepreneur intention: A study on university students
MACİT ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmePamukkale Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABAHAT BAYRAK KÖK
- Over excessive ambition as reflected in three science fiction novels: Frankenstein, Solaris and Infernal Devices
Üç bilim kurgu romanında yansıtılan aşırı hırs: Frankenstein, Solaris ve Infernal Devices
KHULOD HASAN HUSAIN AL-GHREBAWI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESMA TEZCAN
- Sınıf içi ve sınıflar arası saçılmaya duyarlı ortak uzamsal örüntüler ile motor hareket hayalinin tanınması
Motor imagery recognition with within class and between class scatter sensitive common spatial patterns
MECİT EMRE DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER ÖLMEZ
- GATA'ya gelen acil zehirlenme olgularının duyarlı ekstraksiyon ve gaz kromatografisi kütle spektrometresi (GC/MS) yöntemleri ile analizi
Analyzes of acute poisoning cases by sensitive extraction and gas chromatography- mass spectrometric (GC/MS) method in GATA
ENİS MACİT