Umran Nazif Yiğiter'in eserlerinin edebiyat sosyolojisi açısından incelenmesi
Examination of Umran Nazif Yiğiter's works in terms of literature sociology
- Tez No: 978762
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YALÇINKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının dikkat çekici yazarlarından Umran Nazif Yiğiter'in eserlerini edebiyat sosyolojisi bağlamında ve kuramsal bir çerçevede incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, yazarın hikâyelerinde toplumsal gerçekliğin nasıl kurgulandığını ve birey-toplum ilişkilerinin hangi sosyolojik göstergeler üzerinden yansıtıldığını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, Yiğiter'in yedi hikâye kitabı birincil kaynak olarak seçilmiş, yazarın edebî kişiliği ve eserlerinin şekillendiği tarihsel bağlam da dikkate alınmıştır. Araştırmada edebiyat sosyolojisi, Marksist edebiyat kuramı, Lukács'ın tipik karakter anlayışı ve Goldmann'ın yapısalcı yöntemi temel kuramsal yaklaşımlar olarak belirlenmiştir. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde doküman analizi ve metin çözümlemesi teknikleri kullanılmış; eserlerdeki kişi kadrosu, mekân düzenlemeleri, anlatım teknikleri ve tematik yapılar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Yapılan değerlendirmelerde, yazarın hikâyelerinde işçi sınıfının sömürülmesi, taşra memurlarının yalnızlığı ve merkeze karşı konumları, kadınların toplumsal hayattaki rolleri, aile içi çatışmalar, ahlaki yozlaşma, yabancılaşma ve toplumsal dışlanma gibi temaların yoğun biçimde işlendiği görülmüştür. Yiğiter'in eserleri, bireysel dramların ötesine geçerek, Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinin sosyo-ekonomik yapısını, kültürel dinamiklerini ve modernleşme sürecinin yarattığı toplumsal gerilimleri görünür kılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, Yiğiter'in hikâyelerinin yalnızca edebî açıdan değil, aynı zamanda sosyolojik birer belge niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır. Böylece, onun eserleri aracılığıyla edebiyatın toplumsal işlevi ve sanatın toplumla ilişkisi yeniden düşünülmekte; edebiyat sosyolojisi açısından kuramsal bir katkı sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis explores the works of Umran Nazif Yiğiter, one of the prominent authors of Turkish literature in the Republican period, through the lens of literary sociology and within a comprehensive theoretical framework. The primary aim of the study is to examine how social reality is constructed in Yiğiter's narratives and to identify the sociological indicators through which the relationship between the individual and society is represented. To this end, seven short story collections by the author were selected as primary sources, while literary sociology, Marxist literary theory, Lukács's concept of the“typical character,”and Goldmann's structuralist method provided the main theoretical foundations. The study employed qualitative research design, utilizing document analysis and textual analysis methods to investigate character portrayals, spatial configurations, narrative strategies, and thematic structures within Yiğiter's works. The findings demonstrate that Yiğiter consistently engages with themes such as the exploitation of the working class, the isolation and marginalization of provincial civil servants, the roles and limitations imposed on women in social life, family conflicts, moral decay, alienation, and social exclusion. Yiğiter's narratives, however, move beyond the boundaries of individual tragedies, offering profound insight into the socio-economic structures, cultural dynamics, and social tensions shaped by modernization in Republican Turkey. The results suggest that his stories not only possess significant literary value but also function as sociological documents, thereby making a meaningful theoretical contribution to understanding the interplay between literature and society. In this respect, Yiğiter's oeuvre illustrates the role of literature as both a mirror and a critique of social reality, underscoring the importance of theoretical approaches in literary sociology.
Benzer Tezler
- Umran Nazif Yiğiter'in öykücülüğü
Umran Nazif Yiğiter's narration
GÖKHAN AKINBİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA APAYDIN
- Türk öyküsünde mekân (1941-1960)
Space in Turkish short story (1941-1960)
HAŞİM ÖGE
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ERAYDIN ARGUNŞAH
PROF. DR. YUNUS AYATA
- Türkiye'nin sivil havacılık politikalarının küresel sürdürülebilir havacılık kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of Turkey's civil aviation policy within the scope of the global sustainable aviation
NAZİFE ÜMRAN TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu YönetimiMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL HANDE GÜRSOY HAKSEVENLER
DR. YELDA ERDEN TOPAL
- The impact of total quality management on the organization performance: An empirical study on the General Directorate of Haj and Umrah in Kurdistan Region - Iraq
Toplam kalite yönetiminin örgüt performansı üzerindeki etkisi: Irak Kürdistan Bölgesinde Hac ve Umre Genel Müdürlüğü'nde ampirik araştırma
SARHANG SALAHADİN SALEH
- Güzel sanatlar liseleri ve güzel sanatlar fakülteleri müzik bölümü flüt öğrencilerinin müzikal gelişimini etkileyen faktörler
Factors which affects musical development of fine arts high school and flute department students i̇n fi̇ne arts faculty
ÜMRAN EZGİ GÜLEKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
PROF. DR. NAZİFE OYA LEVENDOĞLU ÖNER
