Türk öyküsünde mekân (1941-1960)
Space in Turkish short story (1941-1960)
- Tez No: 999238
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜLYA ERAYDIN ARGUNŞAH, PROF. DR. YUNUS AYATA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, 1941-1960 dönemi Türk öyküsü, öykünün unsurları, mekân, mekânın işlevleri, Turkish Literature, Turkish short story of the 1941–1960 period, elements of the short story, space, functions of space
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Türk Öyküsünde Mekân (1941-1960)”adlı bu doktora tezinde Ahmet Hamdi Tanpınar, Haldun Taner, Halikarnas Balıkçısı, Mahmut Makal, Memduh Şevket Esendal, Nezihe Meriç, Oktay Akbal, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Sait Faik Abasıyanık, Samet Ağaoğlu, Tahsin Yücel, Tarık Buğra ve Umran Nazif Yiğiter'in 1941-1960 arasında yayımlanmış elli dört öykü kitabı üzerinde çalışılmış ve mekânın öykülerin kurgu, yapı ve anlam dünyasının oluşmasındaki etkisi araştırılmıştır. Bu çalışma, mekânı arka planda kalan pasif bir unsur olarak görmeyip öykülerin merkezine yerleştirir. Belirlenen zaman aralığında yayımlanan öykülerde, mekânın yapı unsurlarıyla kurduğu derin bağlardan hareketle öykülerdeki öneminin ortaya konulması ve işlevlerinin incelenmesi, öykülerin mekânsal çerçevelerinin çizilerek mekân poetikalarının oluşturulması ve mekân vasıtasıyla Türk öykücülüğünün bu dönemdeki gelişim çizgisinin verilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu tezin kapsadığı zaman diliminde, toplumun yaşadığı mekânsal/çevresel büyük değişmelerin öykü mekânlarına etkisi araştırılmıştır. Bu zaman aralığında yayımlanan öykülerde mekânın sadece olayların yaşandığı bir sahne olmadığı, bazı öykülerde özneleşerek olay akışını etkileyen hatta belirleyen ana dinamiklerden biri hâline geldiği görülür. Mekân, öykü yapısının oluşumundaki bu temel işlevleriyle birlikte psikolojik derinliği yansıtma aracı, estetik ve ideolojik bir unsur oluşuyla da öne çıkar ve öykünün var oluşunda etkin bir rol üstelenir. Bu tezde mekân ekseninde farklı noktalardan, farklı bakış açılarıyla ele alınan öykülerin birçok yönü aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu nedenle 1941-1960 dönemi Türk öykücülüğüyle ilgili çalışmalara kaynaklık edebilecek bir içeriğe sahiptir.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation, which is entitled“Space in Turkish Short Story (1941–1960),”explores fifty-four short story collections published between the years 1941 and 1960 by Ahmet Hamdi Tanpınar, Haldun Taner, Halikarnas Balıkçısı, Mahmut Makal, Memduh Şevket Esendal, Nezihe Meriç, Oktay Akbal, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Sait Faik Abasıyanık, Samet Ağaoğlu, Tahsin Yücel, Tarık Buğra, and Umran Nazif Yiğiter. The study examines the impacts of space on the constitution of the narrative structure, form, and meaning of these stories. Rather than considering space as a passive background element, this study places it at the center of narrative analysis. It aims at revealing the significance and functions of space thanks to its deep connections with structural components, outlining spatial frameworks and constructing poetics of space, and tracing the developmental trajectory of Turkish short fiction in this period through spatial analysis. The dissertation also explores the influences of major spatial and environmental transformations experienced by society during this era on literary settings. The findings demonstrate that space is not only a setting where events occur; in some stories, it becomes a determining factor that influences or even shapes the course of events. In addition to its structural function, space operates as a site of psychological depth and as an aesthetic and ideological element, playing a key role in the existence of the narrative. In this dissertation, the aim was to enlighten multiple aspects of these narratives through examination from different standpoints and perspectives. Thus, the study may serve as a source for future studies relating to Turkish short fiction in the 1941-1960 period.
Benzer Tezler
- Kolorektal kanserli hastaların demografik özelliklerinin aile hekimliği açısından değerlendirilmesi
Evaluation of demographic characteristics of patients with colorectal canser in terms of family medicine
DENİZ AKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YILDIRIM
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ
- Pap-smear testi yaptıran kadınların mahremiyet, ağrı korkusu ve sağlık anksiyete düzeyleri
Privacy, fear of pain and health anxiety levels of women who had a pap-smear test
HAVVA UYANIK
- 1980 sonrası Türk öyküsünde anlatım teknikleri
Narrative techniques used in Turkish short stories after 1980
SEMİN CEYDA DEMİRCİOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAKİ ASİLTÜRK
- Modern Türk edebiyatında zaman kurgusu açısından 1950 kuşağı Türk öyküsü
1950 generation Turkish story in terms of time fiction in modern Turkish literature
TOLGA BAŞDAMAR
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYMA BÜYÜKKAVAS KURAN