Geri Dön

İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin problem çözmede matematiksel düşünme süreçlerinin incelenmesi

An investigation of fourth grade primary school students' mathematical thinking processes in problem solving

PDF İndir

  1. Tez No: 978839
  2. Yazar: İSMET ERYILMAZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NEŞE IŞIK TERTEMİZ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
  6. Anahtar Kelimeler: Matematik, Matematik başarısı, Matematiksel düşünme, Problem çözme, Mathematics, Mathematics achievement, Mathematical thinking, Problem solving
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin problem çözme süreçlerinde sergiledikleri matematiksel düşünme becerilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem desenlerinden sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Denizli ili merkez ilçelerine bağlı ilkokullarda öğrenim gören ve tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 536 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Nitel çalışma grubu ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenmiş, araştırmacı tarafından geliştirilen“İlkokul Rutin Olmayan Problem Çözme Başarı Testi”başarı düzeylerine göre her gruptan 7 öğrenci olmak üzere toplam 21 öğrenci ile yürütülmüştür. Nitel veriler ise öğrencilerin problem çözme süreçlerindeki matematiksel düşünmelerini ortaya koymak amacıyla hazırlanan üç rutin olmayan kapalı uçlu problem ve 10 yarı yapılandırılmış sorudan oluşan“Yarı Yapılandırılmış Matematiksel Düşünme Görüşme Formu”ile toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. İROPT verilerine göre öğrenciler başarı düzeylerine göre alt orta ve üst düzeyde üç gruba ayrılmıştır. Nicel verilerden elde edilen bulgulara göre, gruplar arasında problem çözme başarı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar vardır. Bu farklılıklar; alt, orta ve üst gruplarda üst grup lehine, orta ve alt gruplarda ise orta grup lehine istatistiksel olarak anlamlıdır. Nitel bulgulara göre; problemi anlama boyutunda, alt gruptaki öğrencilerde“okuma güçlüğü”öne çıkarken, orta gruptaki öğrenciler anlamlı cümlelerle çözüm fikri üretebilmiş fakat gerekçelendirmede kararsız kalmıştır. Üst gruptaki öğrenciler ise“kavramsal anlam kurma”,“bilgiyi ayıklama”ve“problem türünü tanıma”gibi üst düzey stratejiler kullanmıştır. Varsayım boyutunda, alt gruptaki öğrenciler dayanağı olmayan tahminler sergilemiş, orta gruptaki öğrenciler işlemsel temelli tahminler yürütmüştür. Üst gruptaki öğrencilerin tahminleri ise mantıklı gerekçelere dayanmış, örneklerle desteklenmiş ve genelleme içermiştir. Problem üzerinde çalışma boyutunda, alt gruptaki öğrenciler rastgele denemeler yapmış ve plansız stratejiler kullanmıştır. Orta grupta sistematik deneme ve kontrol gözlenirken, üst grupta önceki bilgiye dayalı strateji geliştirme ve gerektiğinde ustaca yön değiştirme davranışları ortaya çıkmıştır. Destekleme boyutunda, alt gruptaki öğrenciler gerekçelendirme ve doğrulamayı ihmal etmiştir. Orta ve üst gruptaki öğrenciler ise işlemsel doğrulama ve kavramsal temellendirme stratejileriyle çözümlerini desteklemiştir. Kendini ikna etme ve başkalarını ikna etme boyutunda, alt gruptaki öğrenciler çözümden emin görünse de gerekçelendirmeleri yetersizdir. Orta gruptaki öğrenciler kendi çözümlerine ikna olurken başkalarını ikna etmede ifade eksikliği yaşamıştır. Üst gruptaki öğrenciler ise gerekçeli açıklamalarla kendilerini ikna etmiş ve başkalarını ikna etme sürecinde başarılı olmuştur. Çalışmadan elde edilen sonuçlara dayanarak, ileride yapılacak araştırmalarda öğrencilerin matematiksel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik deneysel çalışmaların yürütülmesi önerilmektedir. Ayrıca başarı seviyelerine göre matematiksel düşünmenin alt boyutlarına yönelik öğretim uygulamalarının planlanması da önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine the mathematical thinking processes of fourth-grade primary school students in solving non-routine closed-ended problems. A sequential explanatory design, one of the mixed-methods designs that combines both quantitative and qualitative approaches, was employed. The quantitative study group consisted of 536 fourth-grade students enrolled in central and rural primary schools in Denizli during the 2024–2025 academic year, selected through stratified sampling. The qualitative study group was determined using maximum variation sampling, one of the purposeful sampling methods, and comprised 21 students (7 from rural schools and 14 from urban schools), with 7 students representing each achievement level. Quantitative data were collected using the“Non-Routine Problem-Solving Achievement Test for Primary School Students”, developed by the researcher. Qualitative data were obtained through the“Structured Mathematical Thinking Interview Form”, which included three non-routine closed-ended problems and 10 structured questions designed to reveal students' mathematical thinking during problem solving. Qualitative data were analyzed using descriptive analysis. Findings from the quantitative data indicated significant differences among students' non-routine problem-solving achievement levels. These differences were in favor of the high-achievement group compared to the medium- and low-achievement groups, and in favor of the medium-achievement group compared to the low-achievement group. Qualitative findings revealed that, in the problem comprehension dimension, low-achieving students exhibited“reading difficulties”and“superficial reading,”medium-achieving students generated solution ideas but showed indecision in justification, while high-achieving students employed higher-order strategies such as“constructing conceptual meaning,”“extracting relevant information,”and“recognizing problem types.”In the assumption dimension, low-achieving students made unsupported predictions, medium-achieving students tended to rely on procedural assumptions, and high-achieving students provided predictions based on logical reasoning, supported with examples and generalizations. In the working-on-the-problem dimension, low-achieving students used unsystematic strategies such as random trials, medium-achieving students engaged in systematic trial-and-error, while high-achieving students developed strategies based on prior knowledge and demonstrated flexible shifts when necessary. In the support dimension, low-achieving students often neglected justification and verification, whereas medium- and high-achieving students supported their solutions through procedural verification and conceptual reasoning. Regarding the convincing oneself and others dimension, low-achieving students appeared confident but lacked sufficient justification, medium-achieving students could convince themselves but experienced difficulty convincing others, while high-achieving students engaged in well-reasoned explanations and successfully persuaded others. Overall, both quantitative and qualitative findings demonstrated significant differences across achievement levels, and the achievement distribution was found to parallel a perfect distribution. Based on the results, it is recommended that future research include experimental studies to enhance students' mathematical thinking skills and that instructional practices be designed to address the sub-dimensions of mathematical thinking according to achievement levels.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    860528

    İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin bilişsel matematiksel modelleme yeterliklerinin geliştirilmesi

    Development of cognitive mathematical modeling competencies of elementary school fourth grade students

    HATİCE BEYZA ALBAYRAK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesi

    Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUZAFFER SENCER ÖZSEZER

    PROF. DR. KAMURAN TARIM

  2. Tez No

    1013790

    Özel yetenekli öğrencilerin matematik dersinde kullandıkları problem çözme stratejilerinin belirlenmesi

    Determination of problem solving strategies used by gifted students in mathematics course

    ÇİĞDEM YILDIZHAN BÜRHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA KAYNAR

  3. Tez No

    534165

    İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematiksel düşünme profillerine göre görsel tahmin ile uzamsal akıl yürütme becerilerinin ve problem çözme performanslarının incelenmesi

    Examination of 4th grade students' visual estimation - spatial reasoning skills and problem-solving performances based on mathematical thinking profiles

    EMEL ÇİLİNGİR ALTINER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MİDRABİ CİHANGİR DOĞAN

  4. Tez No

    286085

    An exploration of affective and demographic factors that are related to mathematical thinking and reasoning of university students

    Üniversite öğrencilerinin matematiksel düşünme ve akıl yürütme becerileriyle ilgili duyuşsal ve demografik etmenlerin araştırılması

    SEREN BAŞARAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2011

    MatematikOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    PROF. DR. GİRAY BERBEROĞLU

  5. Tez No

    902997

    İlkokul öğrencilerinin matematikte dört işlem gerektiren problem durumlarını farklı temsillere dönüştürme becerileri

    Primary school students' ability in transitioning problem situations requiring the four basic operations in mathematics into different representations

    BERAT DEMİRTAŞ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEŞE IŞIK TERTEMİZ

Geri Dön