Türkiye afet yönetim sisteminin mühendislik açısından analizi: Antakya- Defne (Hatay) örneği
Analysis of turkey's disaster management system in terms of engineering: the case of Antakya- Defne (Hatay)
- Tez No: 978878
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA NURİ DOLMAZ, DOÇ. DR. SERPİL GERDAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeofizik Mühendisliği, Geophysics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yer Fiziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Jeofizik Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Pazarcık (Kahramanmaraş) olan ve başta Hatay olmak üzere geniş bir bölgede ciddi can ve mal kayıplarına yol açan depremler, Türkiye'nin afet risk yönetimi politikalarının yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda, büyük ölçekli sismik olayların yerleşim alanlarında afete dönüşmesinde rol oynayan çok kriterli yapı, bütüncül bir yaklaşımla incelenmiştir, deprem kaynaklı hasarların iki ana başlık altında çevresel ve sosyal olmak üzere etkileyen mekânsal dağılımını analiz ederek, afet risk yönetimi süreçlerine bilimsel katkı sunmayı amaçlamaktadır. Deprem riskini etkileyen kriterler Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemiyle ağırlıklandırılmış, ardından İdeal Sonuç Odaklı Çok Ölçütlü Karar (TOPSIS) yöntemi ile alternatif bölgelerin risk düzeyleri sıralanmıştır. Bu sayede, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modeli kullanılarak Hatay ili özelinde çevresel ve sosyal olan 17 alt kriter, değerlendirmeye alınmıştır. Çevresel faktörler arasından en büyük yer ivmesi (PGA) en etkili faktör olup, bazı bölgelerin kritik risk düzeyine sahip olduğu ortaya konmuştur. Sosyal faktörler içerisinde özellikle nüfus yoğunluğunun belirleyici bir değişken olduğu ön plana çıkmıştır. Ayrıca geliştirilen AHP-TOPSIS modeli ile alternatif (mahalle) bazında risk düzeyleri belirlenmiş olup, elde edilen sonuçlarda, Odabaşı mahallesi en yüksek Ci skoruna sahip olup, çevresel kırılganlık açısından en yüksek risk grubunda yer almaktadır. Bu bulgular, afet riskinin disiplinler arası ve çok boyutlu bir analiz yaklaşımıyla değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu doktora tezi deprem öncesi aşamasında yerbilimleri temelli uzman görüşlerine dayanarak daha etkin bir biçimde, yerel koşullara duyarlı risk önceliklendirme yaklaşımı geliştirmekir ve afet yönetimi politikalarının iyileştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır. Böylece gelecekte meydana gelebilecek sismik olaylarda kayıpların azaltılmasına katkı sağlayacak bilimsel bir zemin oluşturulmuş olacaktır.
Özet (Çeviri)
The earthquakes of February 6, 2023, with epicenters in Pazarcık (Kahramanmaraş), resulted in severe loss of life and property across a vast region, most notably in Hatay province. These events have underscored the urgent need to reassess Türkiye's disaster risk management strategies. In this context, the multi-criteria structure influencing the conversion of large-magnitude seismic events into disasters in urban areas was investigated through a holistic and interdisciplinary framework. The objective is to provide a scientific contribution to disaster risk management by analyzing the spatial distribution of earthquake-induced damage under two main dimensions: environmental and social factors. Earthquake-risk criteria were weighted using the Analytical Hierarchy Process (AHP), and the relative risk levels of selected neighborhoods were ranked using the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS). A total of 17 environmental and social sub-criteria were evaluated for Hatay province within a Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) framework. The findings reveal that Peak Ground Acceleration (PGA) is the most influential environmental factor, with several areas exhibiting critical risk levels. Among social factors, population density emerged as the dominant criterion. The integrated AHP–TOPSIS model successfully delineated local risk levels, identifying the Odabashi neighborhood as having the highest Ci value and belonging to the highest-risk category. These results underscore the need for adopting interdisciplinary and multidimensional analytical approaches in disaster-risk assessment. In conclusion, this doctoral thesis provides practical recommendations for enhancing disaster management policies from a geoscientific perspective. The framework developed provides a locally sensitive, expert-informed, pre-event risk-prioritization model that can enhance preparedness and lessen the potential impacts of future seismic events.
Benzer Tezler
- Clımate-responsıve coastal spatıal plannıng: Frameworks for maınstreamıng adaptatıon strategıes ın kadıköy/türkiye
İklime duyarlı kıyı mekânsal planlaması: Türkiye Kadıköy'de adaptasyon stratejilerinin çerçevesinin belirlenmesi
GAMZE KAZANCI
Doktora
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE AHU GÜLÜMSER
PROF. DR. JOÃO PEDRO COSTA
- Comprehensive risk mapping and fire station optimization for forest fire management: An application in Antalya
Orman yangını yönetimi için kapsamlı risk haritalama ve yangın istasyonu optimizasyonu: Antalya uygulaması
ZÜHAL ÖZCAN YAVUZ
Doktora
İngilizce
2024
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR KABAK
DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ ÇAĞLAYAN
- Güney Ege ve Batı Akdeniz bölgelerinde meydana gelen orman yangınlarının hava kalitesiyle olan ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between forest fires and air quality in the Southern Aegean and Western Mediterranean regions
CANSU AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH TUNCAY ÖZDEMİR
- İstanbul Tarihi Yarımada'da kentsel ölçekte deprem odaklı kentsel zarar görebilirlik değerlendirmesi
Seismic vulnerability assessment at urban scale in İstanbul Historical Peninsula
SELDA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Reengineering of Turkish disaster management system
Türkiye'deki afet yönetiminin yeniden yapılandırılması
FATMA HANDE TÜRÇAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY BARBAROSOĞLU