Fethinden Murabıtlar'ın sonuna kadar Sebte şehri (95/714-541/1147)
The city of Ceuta from the conquest to the end of the Almoravids
- Tez No: 979162
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET TURAN YÜKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Din, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Endülüs, Kuzey Afrika, Sebte, Andalucia, North Africa, Ceuta
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada önemli bir konumda yer alan Sebte'nin Müslümanlar tarafından fethinden Murâbıtlar Dönemi'nin sonuna kadar fiziki, siyasi, sosyal, kültürel ve ilmî anlamdaki gelişimi ele alınmıştır. Sebte, ilk fetih sürecinden sonra Berberî isyanları neticesinde metruk bir vaziyette kalmış olsa da zamanla gelişmiş ve büyük şehirlerle kıyaslanabilecek bir fiziki unsura sahip olmuştur. Sebte'nin bir İslâm şehri olarak düzeni ve yapısı doğudaki diğer İslâm şehirlerinden çok da farklı değildir. Bununla birlikte kendine has bazı özellikleri de bünyesinde barındırmaktadır. Hem Kuzey Afrika'da bulunmasıyla hem de Endülüs'e geçişte kullanılan önemli kapılardan bir tanesi olmasıyla siyasi açıdan önemli bir konumda yer almıştır. Ele alınan dönem içerisinde Emevîler, Benû İsâm, İdrîsîler, Endülüs Emevîleri, Hammûdîler, Bergavâtalılar ve son olarak Murâbıtlar'ın yönetimine girmiştir. Özellikle Endülüs Emevîleri Dönemi'yle birlikte şehir, gelişiminde büyük bir ivme kazanmış ve ilerleyen süreçte Endülüs siyasi hayatında da direkt olarak etki etmiştir. Şehrin yönetiminde valilerden bahsedilse de özellikle Endülüs Emevîleri Dönemi'nden itibaren kadılar etkili olmuştur. Sebte küçük bir yer olması dolayısıyla ziraat açısından eksik kalmıştır, Belyûneş gibi Sebte'ye bağlı yerlerden zirai ürünler takviye edilmiştir. Cebelitarık Boğazı'na ve Akdeniz'e kıyısı olması balık çeşitliliğine ve balıkçılığın gelişimine vesile olmuştur. Ticaret ise Sebte'nin hayatında en etkili ekonomik faaliyet olmuştur. Çeşitli ürünlerin imalatı, ithalatı, ihracatı ve diğer coğrafyalara geçişi gerçekleştirilmiştir. Sosyal ve kültürel olarak Endülüs şehirlerine benzeyen Sebte'de, yer aldığı konum itibarıyla Kuzey Afrika kültürü de etkili olmuştur. Daha çok fıkıh, hadis, kıraat, tefsir gibi dinî ilimlerin tedrisi yoğun bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Sebte'nin çeşitli yönleriyle Endülüs, Doğu İslâm Dünyası ve diğer coğrafyalarla çeşitli ilişkileri gerçekleştirmiş ve zamanla bu ilişkilerini geliştirmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the physical, political, social, cultural, and intellectual development of Sabta (Ceuta), which held a significant position during the period from its conquest by Muslims to the end of the Almoravid era. Although Sabta was left in a state of abandonment because of the Berber revolts following the initial Islamic conquest, it gradually developed and came to encompass urban features comparable to those of major cities. The structure and organization of Sabta as an Islamic city were not significantly different from other Islamic cities in the East. Nevertheless, it possessed some unique characteristics of its own. Situated in North Africa and serving as one of the key gateways to al-Andalus, Sabta held a strategically important political position. During the period under study, the city came under the rule of various powers, including the Umayyads, Banū Isām, Idrīsids, Andalusian Umayyads, Hammūdids, Barghawata, and ultimately the Almoravids. Especially during the rule of the Andalusian Umayyads, the city witnessed significant urban growth and later played a direct role in the political affairs of al-Andalus. While governors are mentioned in the city's administration, from the Andalusian Umayyad period onward, judges (qāḍīs) became particularly influential. Being a relatively small settlement, Sabta was limited in agricultural production, which was supplemented by agricultural goods from surrounding areas such as Belyūnash. Its coastal position along the Strait of Gibraltar and the Mediterranean contributed to a rich diversity of fish and the development of fishing activities. Trade emerged as the most vital economic activity in Sabta, encompassing the manufacture, import, export, and transit of various goods to and from different regions. In terms of its social and cultural profile, Sabta resembled Andalusian cities, but its location also meant that it was influenced by the cultural traditions of North Africa. Religious sciences such as jurisprudence (fiqh), ḥadīth, Qur'anic recitation (qirāʾāt), and tafsīr were intensely studied. Over time, Sabta developed and expanded its multifaceted connections with al-Andalus, the Eastern Islamic world, and other regions.
Benzer Tezler
- Fethinden Emevilerin sonuna kadar Mısır ve Kuzey Afrika“18-132/639-750”
Başlık çevirisi yok
NADİR ÖZKUYUMCU
Doktora
Türkçe
1993
DinMarmara Üniversitesiİslam Medeniyeti ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA FAYDA
- Fethinden Samaniler'in yıkılışına kadar (93-389/711-999) Semerkant tarihi
The history of Samarkand: From its conquest (by Muslims) to the decline of Samanids (93-389/711-999)
OSMAN AYDINLI
Doktora
Türkçe
2001
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL YİĞİT
- Fethinden Sâmânîler Dönemi sonuna kadar Nişabur
Nishapur, from the Conquest until the end of Samanids Period
İSMAİL PIRLANTA
Doktora
Türkçe
2010
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAHİDE BOZKURT
- Fethinden Abbâsilere kadar Dımaşk (636-750)
Damascus from conquest to the Abbasids (636-750)
MEHMET NUR GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihHarran Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SABUNCU
- Fethinden Emevîlerin sonuna kadar Gazze
Gaza: From the Muslim conquest to the end of the Umayyad dynasty
BETÜL SARKOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihHarran Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SABUNCU