Türkçe ders kitaplarında yer alan görsellerin okuma kültürü edindirme sürecine katkıları bağlamında karşılaştırılması
A comparison of the visualsin turksh language textbooks in terms of their contribution to the process of develioping reading culture
- Tez No: 979187
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YOLASIĞMAZOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkçe ders kitaplarında yer alan görsellerin okuma kültürü edindirme sürecine katkılarının incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de okutulan 7 adet ilkokul Türkçe ders kitabı oluşturmaktadır. Betimsel tarama modeli temel alınarak desenlenen bu araştırmanın verileri, doküman inceleme yöntemi ile toplanmıştır. Toplanan verilerin çözümleme sürecinde, araştırma problemlerine yanıt bulmak amacıyla betimsel istatistiklerden yararlanılmış; görsellerin temsil ettiği değişkenlerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca, okuma kültürü temsillerinin yayınevi ya da sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla Ki-kare analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizlerle elde edilen bulgular sonucunda: Öncelikle görsellere ilişkin betimsel özelliklere odaklanıldığında, görsellerin büyük bir kısmında (%77,11) okuma davranışı temsilinin bulunmadığı; öznenin varlık türü bağlamında büyük ölçüde insan (%99,76), gelişim evresi açısından çocuk (%90,43) ve cinsiyet bağlamında çoğunlukla kadın (%76,86) olarak temsil edildiği; okuma davranışının hedef kitlesinin büyük oranda (%95,96) öznenin kendisi olduğu ve bu davranışın çoğunlukla (%80,36) herhangi bir mekânsal bağlamla ilişkilendirilmediği belirlenmiştir. Okuma nesnesine ilişkin olarak ise, görsellerin önemli bir bölümünde (%77,11) bir okuma nesnesi temsiline yer verildiği; bu temsillerde en yaygın nesne türünün kitaplar (%94,31) olduğu; kitapların çoğunlukla sehpada (%27,86) bulunduğu ve kitaplıkta (%61,54) korunduğu görülmüştür. Betimsel özelliklerin yayınevine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında, okuma davranışının temsil edildiği görsellerin çoğunluğunun özel yayınevlerine (%71,67) ait kitaplarda yer aldığı; kadın karakterlerin büyük oranda özel yayınevlerine (%84,02), erkek karakterlerin ise MEB yayınevine (%81,44) ait kitaplarda temsil edildiği; okuma nesnesi temsillerinin de daha çok özel yayınevlerine (%68,14) ait kitaplarda bulunduğu görülmüştür. Betimsel özelliklerin sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında ise, okuma davranışının en çok 2. (%40,15) ve 3. sınıf (%35,96) kitaplarında temsil edildiği; kadın karakterlerin 2. (%43,78) ve 3. sınıf (%43,63) kitaplarında, erkek karakterlerin ise 4. sınıf kitaplarında (%51,03) yoğunlaştığı; okuma nesnesi temsillerinin de büyük ölçüde 2. (%38,44) ve 3. sınıf (%33,79) kitaplarında yer aldığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle, özellikle yayınevlerine, eğitim politikalarını belirleyen kurumlara ve gelecekte benzer konularda çalışma yapacak araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the contributions of visual elements in Turkish language textbooks to the process of fostering a reading culture. The sample of the research consists of seven primary school Turkish textbooks that were used in Turkey during the 2024–2025 academic year. Designed in line with the descriptive survey model, the study employed document analysis as the data collection method. In the data analysis process, descriptive statistics were used to address the research questions; frequencies and percentages of the variables represented in the visuals were calculated. Additionally, chi-square analyses were conducted to determine whether the representations of reading culture varied significantly by publisher or grade level. The findings reveal that, in terms of descriptive features of the visuals, a majority of them (77.11%) did not include any representation of reading behavior; the subjects were predominantly depicted as humans (99.76%), primarily children in terms of developmental stage (90.43%), and mostly female in terms of gender (76.86%). Reading behavior was largely represented as performed by the subject itself (95.96%) and was generally not associated with any specific spatial context (80.36%). Regarding the representation of reading materials, a significant portion of the visuals (77.11%) included such elements; the most commonly depicted material was books (94.31%), which were mostly shown placed on coffee tables (27.86%) and stored in bookshelves (61.54%). In terms of variations by publisher, visuals depicting reading behavior appeared predominantly in textbooks published by private publishers (71.67%); female characters were mostly found in books from private publishers (84.02%), while male characters were primarily present in textbooks published by the Ministry of National Education (81.44%). Representations of reading materials were also more frequent in books from private publishers (68.14%). When examined by grade level, reading behavior was most frequently represented in 2nd (40.15%) and 3rd grade (35.96%) textbooks; female characters were concentrated in 2nd (43.78%) and 3rd grade (43.63%) books, while male characters were mostly represented in 4th grade textbooks (51.03%). Similarly, representations of reading materials were primarily observed in 2nd (38.44%) and 3rd grade (33.79%) books. Based on the results of the study, a set of recommendations has been proposed, particularly addressing textbook publishers, policymakers in education, and future researchers working on similar topics.
Benzer Tezler
- İlkokul birinci sınıf türkçe ders kitaplarında görsel-metin ilişkisi
Visual-text relationship in primary school first grade turkish textbooks
ŞULE ÖZÜDOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLBİN ZEREN NALİNCİ
- Çokkültürlülük bağlamında ortaöğretim İngilizce ders kitaplarının incelenmesi
Investigation of the English coursebooks in secondary education within the context of multiculturalism
DERYA ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRAY DAĞYAR
- Yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımının başka bir boyutu: Ders kitaplarının cinsiyet tercihi açısından incelenmesi
Another dimension of culture transfer in Turkish teaching to foreigners: Examination of textbooks in terms of gender preference
ZEHRA GÜLLE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN YEŞİLYURT
- İlköğretim 1. 2. ve 3. sınıf Türkçe ders kitaplarının görsel tasarım ilkelerine uygunluğu açısından incelenmesi
A study of the compatibility of 1. 2. and 3. year Turkish lesson books used in primary schools with visual design principles
DUYGU DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. H. TURGAY ÜNALAN
- İlköğretim 1. sınıf türkçe ders programı görsel okuma-görsel sunu kazanımlarının ve ilk okuma yazma öğretiminde kullanılan görsellerin etkililiğinin incelenmesi
Examination of achievements gained through visual reading- visual presentation of first grade turkish lessons at primary schools and the efficiency of visual aids used in teaching basic reading and writing
EYÜP BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimFırat Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ULUCAN