Terekeler ışığında Kastamonu'da sosyo-ekonomik yapı ve maddî kültür (1750-1890)
Socio-economic structure and material culture in Kastamonu in the light of probate inventories (1750–1890)
- Tez No: 979330
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT EKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Sosyoloji, Demografi, History, Sociology, Demography
- Anahtar Kelimeler: Aile tarihi, Kastamonu, Maddi kültür, Osmanlı tarihi, Sosyal tarih, Sosyodemografik özellikler, Tereke Defterleri, Toplumsal tarih, Family history, Kastamonu, Materical culture, Ottoman history, Social history, Socio-demographic characteristics, Tereke Registers
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, 18. yüzyıl ortalarından 19. yüzyıl sonlarına uzanan bir süreçte, merkez-taşra ilişkilerinin yeniden şekillendiği, savaş, kıtlık ve salgınların iktisadi ve içtimaî buhranlara yol açtığı, dönüşüm ve kırılmaların yaşandığı dinamik bir zaman dilimini kapsamaktadır. Ele alınan 140 yıllık dönemdeki Kastamonu merkez kazası ve ona bağlı yerleşim birimlerine ait terekelerin yaklaşık %90'ı sistemli olarak incelenerek, 5.535 kayıt ekseninde toplumun sosyo-ekonomik yapısı ile maddî kültüründeki değişim ve süreklilikler, dönemsel bazda çok yönlü bir perspektifle ele alınmıştır. Terekelerin imkân ve sınırlılıkları, örneklem üzerinden farklı kaynaklarla karşılaştırılarak, her bir çıktının temsil düzeyi ve tarihsel gerçekliği sorgulanmıştır. Bu çerçevede, aile ve toplum yapısı din, cinsiyet, servet ve yerleşim türü gibi değişkenler üzerinden incelenmiştir. Kölelik olgusu, köle sahipliği ve âzatlılara ait terekeler bağlamında ele alınmıştır. Servet düzeyleri, bileşenleri, yeniden dağılımı ve servet eşitsizliği üzerinde durulmuş, alacak-borç yapısı ve borca batık terekeler de ayrıca ele alınarak dönemin ekonomik dalgalanmalarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca, terekelerde yer alan maddî kültür unsurlarının çeşitliliği, yaygınlık ve nadirlik durumları üzerinden süreklilik ve değişimler analiz edilmiştir. Nihayetinde, incelenen dönemin demografi, servet ve maddî kültür temelinde topluma yansıyan somut gerçeklikleri çok yönlü ele alınarak, Kastamonu özelinde yerel dinamiklerin makro ölçekteki eğilimlerle ilişkisi bağlamında; 1820– 1840'lar demografik gelişmeler açısından, 1830–1850'ler iktisadi dönüşümler bakımından ve 1850– 1860'lar maddî kültür unsurları yönünden, birbiriyle bağlantılı kritik eşikler olarak tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The study encompasses a dynamic period extending from the mid-18th to the late 19th century, during which center–periphery relations were reshaped, while wars, famines, and epidemics gave rise to economic and social crises, accompanied by profound transformations and ruptures. By systematically examining approximately 90% of the probate inventories from the central district of Kastamonu and its dependent settlements over this 140-year period, the continuities and changes in the socio-economic structure and material culture of the society are analyzed from a multifaceted, period-based perspective, centered on 5,535 records. The possibilities and limitations of the probate inventories as a source were tested by comparing the sample with other sources, critically questioning the representativeness of each finding and its reflection of historical reality. Within this framework, family and societal structures were examined through variables such as religion, gender, wealth, and type of settlement; the phenomenon of slavery was addressed within the context of slave ownership and the probates of enslaved and manumitted individuals. The study focuses on wealth levels, its components, redistribution, and wealth inequality; the structure of credit and debt, as well as insolvent estates, were also analyzed in conjunction with the economic fluctuations of the era. Furthermore, continuities and changes were analyzed based on the diversity, prevalence, and rarity of material culture items listed in the probates. Ultimately, through a multifaceted analysis of the period's concrete social realities based on demography, wealth, and material culture, and within the context of the relationship between local dynamics in Kastamonu and macro-level trends, the 1820s–40s, the 1830s–50s, and the 1850s–60s have been identified as critical thresholds -interconnected yet also distinct- for demographic developments, economic transformations, and changes in material culture, respectively.
Benzer Tezler
- Ilgın gölü dolayının jeomorfolojisi
The Geomorphology of the surroundings of the Ilgın lake
KENAN TÜFEKÇİ
