Sosyal mesafe kurgu seviyesi ve bilişsel kapalılık ihtiyacının ahlaki temel ihlallerinde kullanılan ahlaki kayıtsızlık mekanizmaları üzerine etkisi
The effects of social distance, construal level, and need for cognitive closure on the use of moral disengagement mechanisms in moral foundation violations
- Tez No: 979343
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİM CESUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ahlaki kayıtsızlık, ahlaki temeller, sosyal mesafe kurgu seviyesi, bilişsel kapalılık ihtiyacı, moral disengagement, moral foundations, social distance construal level, need for cognitive closure
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bireylerin ahlaki temellerin ihlallerine verdikleri tepkilerde sosyal mesafe ve bilişsel kapalılık ihtiyacının rolünü incelemektir. Ahlaki Temeller Kuramı (Haidt, 2007) çerçevesinde, bireyselleştirici ve bağlayıcı temellerin ihlaline yönelik meşrulaştırma düzeyleri deneysel bir desen kullanılarak incelenmiştir. Bu çerçevede yakın koşuldaki kişilere kıyasla uzak koşuldaki kişilerde, bağlayıcı temellerin meşrulaştırılma düzeyinin daha düşük olacağı, yakın koşuldaki kişilere kıyasla uzak koşuldaki kişilerde bireyselleştirici temellerin meşrulaştırılma düzeyinin daha düşük olacağı, yakın koşuldaki kişilerde bağlayıcı temellerin bireyselleştirici temellere göre daha fazla meşrulaştırılacağı ve uzak kooşuldaki kişilerde bağlayıcı ve bireyselleştirici temeller arasında bir fark olmayacağı varsayılmıştır. Ayrıca sosyal mesafenin hem bireyselleştirici hem de bağlayıcı temeller üzerindeki etkisinde bilişsel kapalılık ihityacının biçimlendirci rolü olacağı düşünülmüştür. Araştırmanın örneklemini çoğunluğu üniversite öğrencileri oluşturmaktadır (N= 223). Katılımcılara sosyal olarak yakın ve uzak kişiler tarafından gerçekleştirilen farklı ahlaki ihlal senaryolar sunulmuş ve ahlaki meşrulaştırma düzeyleri ölçülmüştür. Hipotezlerin test edilmesi için, SPSS programında t-test, ANCOVA ve Hayess Process Macro eklentisi kullanılarak moderatör regresyon analizi yürütülmüştür. Yapılan analizler sonucunda birinci hipotez doğrulanmış diğer hipotezler doğrulanamamıştır. Bulgular, alanyazındaki çalışmalar ve çeşitli kuramlar çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the role of social distance and need for cognitive closure in individuals' responses to violations of moral foundations. Within the framework of Moral Foundations Theory (Haidt, 2007), the study investigated the level of moral justification for violations of individualizing and binding foundations using an experimental design. It was hypothesized that socially distant targets would receive lower levels of moral justification than socially close targets, both for binding and individualizing foundations. In the close condition, binding foundations were expected to be justified more than individualizing foundations. In contrast, in the distant condition, no difference was expected between the justification of binding and individualizing foundations. In addition, it was proposed that the need for cognitive closure would moderate the effect of social distance on both individualizing and binding foundations. The sample consisted of university students (N = 223), the majority of whom resided in Istanbul and Nevşehir. Participants were presented with moral violation scenarios committed either by socially close or distant individuals, and their levels of moral justification were assessed. To test the hypotheses, t-tests, ANCOVA, and moderated regression analyses using Hayes' PROCESS Macro were conducted in SPSS. The first hypothesis was supported, whereas the remaining hypotheses were not confirmed. Findings are discussed in relation to the existing literature and relevant theoretical frameworks.
Benzer Tezler
- İkili ticaret akımlarının belirleyicileri: Türkiye için yapısal çekim modeli yaklaşımı
Determinants of bilateral trade flows: A structural gravity model approach for Turkey
EMRAH ERAY AKÇA
- Sosyal mesafenin niyetlilik algısı ve ahlaki duygulardaki değişimlere etkisi
The effect of social distance and different moral contexts on perception of intentionality and moral emotions
ZEYNEP ECEM PİYALE
- How to govern military ai: On the global governance of artificial intelligence from an international security perspective
Askeri yapay zeka nasıl yönetilmeli: Uluslararası güvenlik perspektifinden yapay zekanın küresel yönetimi
ONUR TÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Savunma ve Savunma Teknolojileriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EMİNE ASLI ÇALKIVİK
- Architecture of constraints: A mass customization oriented approach for housing design
Kısıtlarla tanımlanan mimarlık: Kitlesel özelleştirme odaklı konut tasarımı
BENGİSU İLKSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- Wallace Stevens Melih Cevdet Anday: The poetics of supreme fiction
Wallace Stevens Melih Cevdet Anday: Üstün Kurgu`nun politikasi
PELİN BATU
Yüksek Lisans
İngilizce
2005
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVZA SERGEN
