İlköğretim matematik öğretmenlerinin yapay zeka araçlarını benimseme düzeyleri ve kullanım amaçlarının incelenmesi
Examining middle school mathematics teachers' levels of adoption and purposes for using artificial intelligence tools
- Tez No: 979757
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL ÜZAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: yapay zekâ, ilköğretim matematik öğretmeni, matematik öğretimi, artificial intelligence, middle school mathematics teacher, mathematics education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmenlerinin yapay zekâ destekli eğitim araçlarını benimseme düzeylerini belirlemek ve bu araçları matematik öğretiminde hangi amaçlarla ve nasıl kullandıklarını derinlemesine incelemektir. Yöntem: Bu çalışma, açıklayıcı ardışık desenle yapılandırılmış karma yöntem yaklaşımını benimsemektedir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla Türkiye'nin Bursa ili Yıldırım ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmî ortaokullarda görev yapan 61 ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde iki aşamalı bir örnekleme stratejisi kullanılmıştır. Nicel aşamada katılımcılar basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiş; nitel aşamada ise nicel verilerden elde edilen bulgular doğrultusunda, araştırmanın derinlemesine analizine katkı sağlayacak katılımcılar amaçlı örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Veri toplama araçları, uzman görüşleri alınarak geliştirilen bir anket formu ile yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Nicel veriler, yaklaşık on beş dakikada tamamlanabilecek şekilde yapılandırılan anket formunun 61 ilköğretim matematik öğretmenine uygulanmasıyla elde edilmiştir. Katılımcıların erişimini kolaylaştırmak amacıyla anket, çevrim içi ortamda hazırlanarak bir ay süreyle açık tutulmuştur. Nitel veriler ise altı ilköğretim matematik öğretmeni ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış bire bir görüşmeler aracılığıyla sağlanmıştır. Ortalama otuz dakika süren bu görüşmeler, katılımcıların izinleri alınarak ses kaydına alınmıştır. Toplanan veriler, nicel boyutta betimsel istatistiklerle; nitel boyutta ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, Rogers'ın Yeniliklerin Benimsenmesi Kuramı doğrultusunda katılımcıların 2'si ikna, 6'sı karar ve 6'sı onaylama aşamasında yer almaktadır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğunun yapay zekâ destekli araçlara yönelik bilgi düzeylerinin temel düzeyde olduğu ve bu araçları uygulamada ciddi düzeyde eğitim eksikliği yaşadıkları belirlenmiştir. Bunun yanı sıra araştırma bulguları, öğretmenlerin yapay zekâ destekli araçların eğitim süreçlerinde kullanımına ilişkin genel olarak olumlu bir tutuma sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Öğretmenler yapay zekâ araçlarını genellikle ders planlama, soru üretme, öğrencinin dikkatini çekme ve sınav analizi yapma gibi öğretimsel amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, öğretmenlerin yapay zekâ araçlarıyla ilgili bilgi eksikliği yaşadıklarını ve bu araçların etkili bir biçimde uygulanabilmesi için mesleki destek ve eğitime ihtiyaç duyduklarını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to determine the adoption levels of AI-supported educational tools among middle school mathematics teachers and to conduct an in-depth examination of the purposes for which these tools are used and the ways in which they are integrated into mathematics instruction. Method: This study adopts a mixed-methods approach structured according to an explanatory sequential design. The study sample consisted of 61 middle school mathematics teachers employed in public middle schools affiliated with the Ministry of National Education in Yıldırım district, Bursa, Turkey, during the 2024–2025 academic year. A two-stage sampling strategy was employed to select the participants. In the quantitative phase, participants were selected using a simple random sampling method, whereas in the qualitative phase, participants were purposefully selected based on the findings obtained from the quantitative data to contribute to the in-depth analysis of the study. The data collection instruments comprised a survey form, developed with expert input, and a semi-structured interview form. Quantitative data were obtained through the administration of a questionnaire, designed to be completed in approximately fifteen minutes, to 61 middle school mathematics teachers. To facilitate participants' access, the questionnaire was prepared in an online format and kept open for one month. Qualitative data were collected semi-structured, one-on-one interviews conducted with six middle school mathematics teachers. These interviews, which lasted on average thirty minutes, were audio-recorded with the participants' contest. The collected data were analyzed using descriptive statistics for the quantitative data and content analysis for the qualitative data. Findings: According to the research findings, in line with Rogers' Diffusion of Innovations Theory, two participants were in the persuasion stage, six in the decision stage, and six in the confirmation stage. It was determined that the majority of teachers possessed only a basic level of knowledge regarding AI-supported tools and experienced significant deficiencies in training for their practical implementation. Moreover, the findings of the study reveal that teachers exhibit a generally positive attitude toward the integration of AI-supported tools into educational practices. Teachers predominantly reported using AI tools for instructional purposes, such as lesson planning, question generation, attracting students' attention, and conducting exam analyses. Conclusions: The research findings reveal that teachers experience a lack of knowledge regarding AI tools and require professional support and training to ensure their effective implementation.
Benzer Tezler
- İlköğretim fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanımına yönelik algı ve kaygı düzeylerinin incelenmesi (Karaman ili örneği)
Examination of primary school science and mathematics teachers' perceptions and anxiety levels regarding the use of artificial intelligence in education (Karaman province example)
ORHAN DÜZGÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GÜZEL
- Matematik eğitiminde yapay zekâ destekli ölçme ve değerlendirme: Doküman analizi ve ilkokul öğretmenlerinin görüşleri
Artificial intelligence-supported measurement and assessment in mathematics education: Document analysis and primary school teachers' views
ÖMER SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ULUM
- İlköğretim matematik öğretmenlerinin stratejik zekâ oyunlarının matematik öğretiminde kullanılabilirliği ve matematik öğretimine katkısına dair görüşleri
Primary school mathematics teachers' opinions about the availability of using strategic intelligence games in mathematics teaching and contribution to mathematics teaching
SÜMEYYE ÜNVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MatematikAnadolu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL ERYILMAZ ÇEVİRGEN
- Matematik öğretmenlerinin ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının zekâ oyunlarına yönelik algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi
Determining the perceptions of math teachers and elementary mathemati̇cs teachers cancidate about intelligent games through metaphors
YUNUS ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ONUR ALP İLHAN
- İlk ve orta öğretim okullarındaki yöneticilerin duygusal zeka ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki (İstanbul Anadolu Yakası örneği)
Ilk ve orta öğretim okullarindaki yöneticilerin duygusal zeka ve problem çözme becerileri arasindaki ilişki (İstanbul Anadolu Yakasi örneği)
SELİM YERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimMaltepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. MÜNEVVER ÖLÇÜM ÇETİN