Liselere Geçiş Sistemi Türkçe sorularının görsel okuma becerilerine yönelik kazanımlar bağlamında incelenmesi
An analysis of the High School Transition System Turkish questions in the context of gains related to visual reading skills
- Tez No: 979918
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL YAVUZ ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Görsel okuma, Türkçe öğretimi, Visual reading, Turkish teaching
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan, sosyal bir varlıktır ve var olduğundan bu yana iletişimden ayrı düşünülemez. İletişim denince akla öncelikle dil gelir. Dil, iletişimin temel unsurlarından biri olarak dört temel beceri alanına sahiptir ve yazı bu becerilerden biridir. Dinleme, konuşma ve okumadan farklı olarak yazı görsel tabanlıdır. Yazının dildeki etkin rolü, görsellere olan ihtiyacı bir ölçüde karşılamış olsa da içinde bulunduğumuz teknoloji çağı ve küresel etkileşimlerin artması, görsellerin yani dil üstü ögelerin iletişimde yeniden önemli hâle gelmesine neden olmuştur. Bu durum, eğitimin temel alanlarından biri olan dil öğretiminde görsel okuma ve görsel sunu becerilerinin kazandırılmasını önemli kılmış dolayısıyla ölçme ve değerlendirme sürecinde görsel okuryazarlığı merkeze alan ögelerin önemi de artmıştır. Bu çalışmada Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından her yıl merkezî olarak uygulanan sınavda sekizinci sınıf öğrencilerine sorulan Türkçe soruları, görsel okuma becerilerine yönelik kazanımlar bağlamında incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmanın modeli betimsel olarak tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak içerik analizi kullanılmış, 2018 yılından 2023 yılına kadar LGS merkezî sınavlarında yer alan Türkçe soruları bu yöntemle incelenmiştir. Hâlen 6-8. sınıflarda uygulanmakta olan 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki (TDÖP) görsel okuma becerilerine yönelik kazanımlar belirlenmiş ve veriler tablolar hâlinde sunulmuştur. Daha sonra, LGS kapsamındaki Türkçe soruları bu kazanımlar doğrultusunda analiz edilmiş, hangi kazanımların daha fazla ölçülmeye çalışıldığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonunda, görsel okuma becerilerini ölçmeye yönelik sorular ve bu soruların odaklandığı kazanımların yoğunluğu tablo şeklinde sunulmuştur. Bu bulgulardan hareketle, görsel okuryazarlığın dil öğretimindeki önemi vurgulanmış; hâlen uygulanmakta olan 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ile“görsel okuma ve görsel sunu”becerilerini ayrı bir dil beceri alanı olarak içeren 2009 Türkçe Dersi Öğretim Programı karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu bölümde öğretim programı hazırlayıcılarına, ölçme ve değerlendirme uygulayıcılarına, konuyla ilgili çalışma yapacak araştırmacılara ve öğretmenlere çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Human beings are inherently social creatures and cannot be considered apart from communication since their very existence. When communication is mentioned, language comes to mind first. As one of the fundamental elements of communication, language comprises four basic skill areas, one of which is writing. Unlike listening, speaking, and reading, writing is visually based. Although the active role of writing in language has partially met the need for visuals, the current era of technology and the increase in global interactions have once again brought visuals—namely, supralinguistic elements—into prominence in communication. This development has made it essential to foster visual reading and visual presentation skills in language education, one of the core domains of education, and has consequently increased the importance of incorporating visual literacy into assessment and evaluation processes. In this study, the Turkish questions administered to eighth-grade students in the centrally organized exam conducted annually by the Ministry of National Education (MoNE) as part of the High School Entrance System (LGS) were examined in the context of achievements related to visual reading skills. This research employed a qualitative methodology and was designed descriptively. Document analysis was used as the data collection tool, and Turkish questions from the LGS central exams between 2018 and 2023 were analyzed using this method. Achievements related to visual reading skills, as defined in the 2019 Turkish Language Curriculum (currently implemented in grades 6–8), were identified, and the data were presented in tabular form. Subsequently, the Turkish questions in the LGS were analyzed in line with these achievements to determine which were more frequently assessed. At the end of the study, the questions aimed at measuring visual reading skills and the frequency of the targeted achievements were presented in tables. Based on these findings, the importance of visual literacy in language education was emphasized, and the 2019 Turkish Language Curriculum currently in use was compared with the 2009 curriculum, which included“visual reading and visual presentation”as a separate language skill area. Furthermore, this section offers several recommendations for curriculum developers, assessment practitioners, researchers interested in the topic, and teachers.
Benzer Tezler
- 2018-2024 merkezî sınavlarda ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan örnek sorularda kullanılan Türkçe dersi beceri temelli soruların incelenmesi
An analysis of skill-based Turkish language questions used in central examinations (2018–2024) and sample questions published by the Ministry of National Education
DİLEK AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN ARI
- 8. sınıf öğrencilerinin LGS'de sorulan cebir sorularına ilişkin görsel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
Investigation of 8th grade students' visual reasoning skills regarding algebra questions asked in high school entrance examination
ABDÜRRAHİM KIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikAfyon Kocatepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT PEKER
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Türkçe sorularının okunabilirlik ve Yenilenmiş Bloom Taksonomisi düzeylerine göre incelenmesi
An analysis of Turkish questions in the High School Entrance System in the levels of readability and Revised Bloom's Taxonomy
FATMA NUR ATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERCAN DEMİRGÜNEŞ
- Liselere geçiş sistemi (LGS) Türkçe soruları ile 8. sınıf Türkçe ders kitabı tema sonu değerlendirme sorularının yenilenmiş bloom taksonomisine göre incelenmesi
An analysis of the transition system to high schools (LGS) Turkish questions and the end of theme evaluation questions of the 8th grade Turkish textbook according to the revised bloom taxonomy
DEMET DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiEğitim Programları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK UYGUN