Genç yetişkinlerde uyku kalitesinin yordayıcıları olarak belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan sosyal destek
Intolerance of uncertainty and perceived social support as predictors of sleep quality in young adults
- Tez No: 979942
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Algılanan sosyal destek, Belirsizliğe tahammülsüzlük, Genç yetişkinler, Klinik psikoloji, Uyku kalitesi, Perceived social support, Intolerance of uncertainty, Young adult, Clinical psychology, Quality of sleep
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, genç yetişkin bireylerde belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan sosyal desteğin uyku kalitesi üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmada buna ek olarak cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, psikolojik/kronik rahatsızlık, sigara/alkol kullanımı ve uyku odasındaki kişi sayısı gibi çeşitli sosyodemografik değişkenlerin uyku kalitesi ile ilişkileri araştırılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Ankara İli T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Merkezlerindeki 18-40 yaş arası 251 kadın, 150 erkek olmak üzere toplam 401 genç yetişkin bireylerden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılmıştır. İlgili analizler öncesinde verilerin normal dağılıp dağılmadığı her bir alt problem için incelenmiştir. Buna göre, genç yetişkin bireylerin uyku kalitesinin sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit edebilmek amacıyla; bağımsız gruplar için t testi, Pearson korelasyon analizi, Mann Whitney U testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Uyku kalitesi, belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi; uyku kalitesinin yordayıcıları olarak belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan sosyal desteğin incelenmesinde ise Çoklu Doğrusal Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre uyku kalitesi cinsiyet, yaş, çalışma durumu, psikolojik bozukluk, alkol kullanımı, medeni durum ve uyku odasındaki kişi sayısı değişkenlerine göre farklılaşırken; kronik hastalık, sigara ve eğitim düzeyi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Uyku kalitesi ile belirsizliğe tahammülsüzlüğün tüm alt boyutları arasında negatif yönde ve düşük düzeyde ilişkiler bulunurken; algılanan sosyal desteğin aile ve arkadaş desteği alt boyutu arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ancak algılanan sosyal desteğin önemli diğer kişiler alt boyutu ile anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, belirsizliğe tahammülsüzlüğün ve algılanan sosyal desteğin ayrı ayrı uyku kalitesini anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Belirsizliğe tahammülsüzlük puanlarının artması, uyku kalitesi puanlarının da artmasına neden olmakta; algılanan sosyal destek puanlarının artışı ise uyku kalitesi puanlarını azaltmaktadır. Bulgular, belirsizliğe tahammülsüzlüğün uyku kalitesi üzerindeki etkisinin, algılanan sosyal desteğe kıyasla daha güçlü olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları ilgili alan yazını bağlamında değerlendirilmiş ve bu kapsamda katkı sağlayacağı düşünülen çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the predictive effects of intolerance of uncertainty and perceived social support on sleep quality among young adults. In addition, the relationships between sleep quality and various sociodemographic variables, including gender, age, marital status, educational level, employment status, psychological/chronic illness, cigarette/alcohol use, and the number of people sharing the bedroom, were examined. The sample consisted of 401 young adults (251 females and 150 males), aged 18 to 40, who were members of Youth Centers affiliated with the Ministry of Youth and Sports in Ankara, Turkey. Data were collected using a Demographic Information Form, the Intolerance of Uncertainty Scale–12 (IUS–12), the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Prior to the analyses, the distribution of the data was examined for normality for each sub-problem. Accordingly, independent samples t-test, Pearson correlation analysis, Mann–Whitney U test, and one-way analysis of variance (ANOVA) were conducted to determine whether sleep quality differed according to sociodemographic variables. Pearson correlation analysis was also used to assess the associations among sleep quality, intolerance of uncertainty, and perceived social support, while Multiple Linear Regression analysis was performed to identify predictors of sleep quality. The findings indicated that sleep quality significantly differed by gender, age, employment status, psychological illness, alcohol use, marital status, and the number of people in the bedroom, whereas no significant differences were found regarding chronic illness, smoking, or educational level. Negative and low-level correlations were identified between sleep quality and all sub-dimensions of intolerance of uncertainty, while positive and low-level correlations were found between sleep quality and the family and friend support sub-dimensions of perceived social support. However, no significant relationship was detected with the significant others sub-dimension of perceived social support. Furthermore, intolerance of uncertainty and perceived social support were each found to significantly predict sleep quality An increase in intolerance of uncertainty scores leads to higher sleep quality scores, whereas an increase in perceived social support scores leads to lower sleep quality scores. The findings indicate that intolerance of uncertainty has a stronger effect on sleep quality compared to perceived social support. The findings were discussed in light of the existing literature, and several recommendations were proposed, which are expected to contribute to the relevant field.
Benzer Tezler
- Genç yetişkinlerde uyku kalitesinin bel çevresi ve vücut kitle indeksi üzerine etkisi
The effect of sleep quality on waist circuit and body mass index in young adults
FEZA ATALAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA İREN AKBIYIK
- Akıllı telefon kullanım süresinin genç yetişkinlerde akıllı telefon bağımlılığı riski, boyun ağrısı, boyun özürlülüğü, depresyon, anksiyete, stres ve uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of smartphone usage duration on smartphone addiction risk, neck pain, neck disability, depression, anxiety, stress, and sleep quality in young adults
IMRAN ISGANDAROV
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Gelişim ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSNİYE MERVE DEMİRER
- Teknoloji bağımlılığının uyku kalitesi ve psikolojikiyi oluş ile ilişkisi: Genç yetişkinler üzerine bir araştırma
The relationship of technology addiction with sleep quality and psychological well-being: A study on young adults
GÜLİZAR ŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAltınbaş ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU TAŞFİLİZ
- Genç yetişkinlerde fiziksel aktivite düzeyi, kronotip ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between physical activity level, chronotype and musculoskeletal disorders in young adults
MOHAMED RIYAD SALEEM FEROWANA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Aydın ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMER ÜNAL EREN
- Genç yetişkinlerde içselleştirme sorunları ile uyku kalitesi arasındaki ilişkide düşünce eylem kaynaşmasının aracı rolü: Üniversite örneklemi
The role of thought action fusion in the mediator role in the relationship between internalization and sleep quality in young adults: An university sample
TUĞBA KOÇKAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT YAVUZ