Hakkın kullanılması
Exercise of the right
- Tez No: 980090
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHARREM ÖZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Türk ceza hukuku, Turkish criminal law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TCK m. 26/1'de düzenlenen“Hakkın Kullanılması”hukuka uygunluk nedeninin ele alındığı bu tez, iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öncelikle, hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeninin özel amaçları doğrultusunda; hukuk, menfaat, yetki ve özgürlük kavramlarıyla karşılaştırmalı bir inceleme yapılarak hak kavramının anlamı ortaya konulmaya çalışmıştır. Daha sonra ise hakların tasnifine ilişkin genel bir bilgilendirme yapılarak hangi tür hakların hakkın kullanılması kapsamında değerlendirilebileceğine ilişkin tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Akabinde hakkın kaynakları ve hakkın kullanılmasının tarafları konularına değinilmiştir. Çalışmanın en önemli hususlarından biri, hakkın kullanılmasına ilişkin bir norma ceza kanunlarında açıkça yer verilmesinin gerekliliği meselesidir. Bu kapsamda çalışmamızda, hakkın kullanılmasının tarihsel süreç içerisinde ceza kanunu sistematiğinde düzenlendiği yer, farklı ülke uygulamaları dikkate alınarak karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve bu norma TCK'de açıkça yer verilmesine yüklenmesi gereken anlam öğretideki görüşler doğrultusunda tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde son olarak, hakkın kullanılmasının suç teşkil etmemesinin altında yatan neden ve hakkın kullanılmasının hukuki niteliği tespit edilmeye çalışılarak bu tespit doğrultusunda, hukuka uygunluk nedenlerinin suç genel teorisindeki yeri ve suçun hukuka aykırılık unsuruyla olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ilk olarak hakkın kullanılmasının şartları; bir hakkın varlığı ve hakkın fail tarafından doğrudan doğruya kullanılabilmesi olarak tasnif edilmiştir. Bu tasnif doğrultusunda, özellikle varlığı tartışmalı hakların kullanılmasının bir hukuka uygunluk nedeni olarak sayılıp sayılamayacağı ve hakkın iç ve dış sınırları ile objektif ve sübjektif sınırlarının belirlenmesi suretiyle hakkın kapsam ve sınırları ortaya konulmuştur. Daha sonra ise hakkın kullanılmasında sınırın aşılmasının hakkın kötüye 461 kullanılması ve kendiliğinden hak alma kavramlarıyla olan ilişkisi üzerinde durularak hakkın kullanılmasında sınırın aşılmasının maddi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku bakımından sonuçları, hakkın kullanılmasının maddi şartları üzerinde düşülen fiil üzerinde hata ve hakkın kaynağını teşkil eden normun varlığı üzerinde düşülen kural üzerinde hata konuları ele alınmıştır. Hakkın kullanılmasının diğer hukuka uygunluk nedenlerinden farkının ortaya konulması çalışmamız kapsamında üzerinde durulması gereken önemli hususlardandır. Bu bağlamda çalışmamızda, özellikle rıza ve diğer hukuka uygunluk nedenleriyle hakkın kullanılması arasındaki fark ve benzerliklerle ilgili tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmamızın son başlığında, hakkın kullanılması kapsamında değerlendirilen varsayılan rıza, tıbbi müdahaleler, sportif faaliyetler ve offendicula'nın öğretideki farklı görüşler doğrultusunda hukuki niteliği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis, which examines the“exercise of the right”as a ground for justification under Article 26/1 of the Turkish Penal Code, consists of two main parts. In the first part, the concept of a“right”is analyzed through a comparative examination of the exercise of a right as a ground for justification, in relation to the concepts of law, interest, authority, and freedom. Following this, a general classification of rights is provided, along with an assessment of which types of rights may fall within the scope of this justification. The discussion then turns to the sources of rights and the parties involved in their exercise. One of the most critical aspects addressed in this study is the necessity of explicitly regulating the exercise of a right as a distinct legal norm within criminal codes. In this context, the thesis examines how the exercise of a right has been historically systematized in criminal law across different legal systems and analyzes the significance of its explicit inclusion in the Turkish Penal Code in light of various doctrinal perspectives. Finally, this section explores the underlying reasons why the exercise of a right does not constitute a crime and seeks to determine its legal nature. Based on this analysis, the study considers the place of grounds for justification within the general theory of crime and their relationship to the element of unlawfulness. The second part of the thesis classifies the conditions for the exercise of a right into two main elements: the existence of a right and the direct exercise of that right by the perpetrator. Within this framework, the study evaluates whether the exercise of disputed rights can be regarded as a valid ground for justification. It also defines the scope and limitations of such rights by identifying their internal and external boundaries, as well as their objective and subjective limits. Furthermore, the thesis examines the consequences of exceeding the limits of a right under both substantive criminal law and criminal procedure law. This includes an analysis of the abuse of rights, self-help, errors regarding 463 the factual conditions of the exercise of a right, and mistakes concerning the existence of the legal norm that forms the basis of the right. A central focus of this study is the distinction between the exercise of a right and other justifications. In this regard, the thesis critically assesses the similarities and differences between the exercise of a right and other justifications, particularly consent. The final section explores the legal nature of presumed consent, medical interventions, sporting activities and offendicula within the context of the exercise of a right, considering various doctrinal perspectives.
Benzer Tezler
- Hakkın kötüye kullanılması yasağının temel hak ve özgürlükler rejimindeki işlevi
The function of the prohibition of abuse of right in the regime of fundamental rights and freedoms
OSMAN CAN SERTTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZEN ÜLGEN ADADAĞ
- Ceza Hukukunda hukuka uygunluk sebebi olarak bir hakkın kullanılması
Exercise of the right as a reason of justification in the Criminal Law
UĞUR URUŞAK
- Uluslararası deniz hukukunda hakkın kötüye kullanılması ve uluslararası andlaşmalar bağlamında uygulanması
Abuse of rights in international law of the sea and its implication in the context of international treaties
GÖKEY SARAÇYAKUPOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukHacettepe ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDEM İLKER MUTLU
- Uluslararası tahkimde hakkın kötüye kullanılması
Abuse of rights in international arbitration
NECİP FAZIL ERBEYİN
- İnsan hakları hukukunda hakkın kötüye kullanılması yasağı
Prohibition of abuse of right in human rights law
ABDULLAH POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukMilli Savunma ÜniversitesiHarp ve Silahlı Çatışma Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKKI HAKAN ERKİNER