Özbek mizahında Nasreddin Hoca fıkraları üzerine eleştirel söylem analizi
A critical discourse analysis of Nasreddin Hodja anecdotes in Uzbek humor
- Tez No: 980241
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR ÖZ ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Söylem, Eleştirel Söylem, Diyalektik İlişkili Yaklaşım, İktidar, Hegemonya, Edebi söylem, Eleştirel söylem çözümlemesi, Kamusal söylem, Siyasi söylem, Sınıf söylemi, Discourse, Critical Discourse, Dialectical Relational Approach, Power, Hegemony, Literary discourse, Critical discourse analysis, Public discourse, Political discourse, Classroom discourse
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Özbek mizahında yer alan Nasreddin Hoca fıkraları Fairclough'un Diyalektik İlişkili Yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Eleştirel söylem analizine göre dil, bir sosyal pratiktir ve metin, sosyal pratiklerin bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Bu nedenle, fıkraların analizinde bağlam esas alınarak değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma, üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde söylem, söylem analizi, eleştirel söylem analizi, ideoloji, iktidar ve hegemonya kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde, gülme ve mizah kavramları ile mizah teorilerine yer verilmiş, mizahın iktidarla olan ilişkisi tartışılmıştır. Bu bölümde fıkra kavramı açıklanarak Nasreddin Hoca ve fıkraları hakkında genel bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise fıkralar, Fairclough'un Diyalektik İlişkili Yaklaşımı doğrultusunda metin, söylem ve toplumsal düzeylerde analiz edilmiştir. Fıkralar, sosyal bağlam ve muhataplarına göre tematik olarak gruplandırılmış; böylece söylemin ve güç ilişkilerinin ortama ve kişilere göre nasıl dönüştüğü ortaya konmuştur. Toplumsal analizde, hegemonya kavramı merkeze alınarak toplum, mikro ve makro düzeylerde incelenerek güç ilişkileri ve eşitsizliklerin hegemonik kökleri irdelenmiştir. Sonuç olarak, Nasreddin Hoca fıkraları ironi ve mizah stratejileri aracılığıyla toplumsal normları ve iktidar ilişkilerini sorgulayan çok katmanlı bir toplumsal eleştiri sunmaktadır. Bu fıkralar, aynı zamanda bireysel özgünlük ve toplumsal adalet kavramlarını öne çıkarmaktadır. Çalışmada, Kiril harfli fıkra metinleri, Latin harfleriyle transkripsiyon edilerek çevirisiyle birlikte sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines Nasreddin Hodja anecdotes in Uzbek humor through Fairclough's Dialectical-Relational Approach to critical discourse analysis. According to critical discourse analysis, language is a social practice, and texts should be considered as part of social practices. Therefore, the analysis of the anecdotes was conducted with a focus on their social context. The study is composed of three main chapters. The first chapter addresses the concepts of discourse, discourse analysis, critical discourse analysis, ideology, power, and hegemony. The second chapter examines the concepts of laughter and humor, presents humor theories, and discusses the relationship between humor and power. In this chapter, the concept of the anecdote is also explained, providing general information on Nasreddin Hoca and his anecdotes. The third chapter analyzes the anecdotes in accordance with Fairclough's Dialectical-Relational Approach, considering textual, discursive, and social levels. The anecdotes were thematically grouped according to their social contexts and audiences, revealing how discourse and power relations transform according to setting and interlocutors. In the social analysis, the concept of hegemony was central, and society was examined at micro and macro levels to explore the hegemonic roots of power relations and inequalities. As a result, Nasreddin Hodja anecdotes present a multi-layered social critique that questions social norms and power relations through irony and humor strategies. These anecdotes also highlight the concepts of individual authenticity and social justice. In this study, the anecdotes originally written in Cyrillic script were transcribed into Latin script and presented together with their translations.
Benzer Tezler
- Bazı yer ve sırık fasulye çeşitlerinde optimal melezleme şartlarının tespiti üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TÜRKAN KOÇLU
- Üzüm sularının pastörizasyonu ve kontsantresi sırasında hidroksimetilfurfural oluşumu üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ŞERİFE ŞAHİN
- Şeker şurubunun inversiyonuna etki eden kimi faktörlerin araştırılması
Başlık çevirisi yok
SAİDE GÜNERİ
- Yanal su alma yapılı dolu gövdeli bağlamalarda ayırma duvarının sürüntü maddesine etkisi
Einfluss der trennwaendezur verhütung der seitlichen wasserentnahmen der fasten wehranglagen
TÜLAY ÖZBEK
