Nefʽi divanı'nda Sehl-i mümteninin dili
The language of Sehl-i mümteni in Nefʽį's divan
- Tez No: 980296
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHRİ KUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sehl-i mümteni dili ve sanatı literatürde genellikle, görünüşte sade ve kolay bir söyleyiş biçimi gibi algılanan, ancak anlam ve yapı bakımından derinlikli, estetik değeri yüksek ve benzerinin ortaya konması oldukça güç olan söz sanatı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma, literatürde sıkça tekrarlanan yüzeysel tanımların ötesine geçerek, bu sanatın dilbilimsel temellerini somut biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır.“Kolay ama derin”ya da“sade ama etkili”gibi genel ifadelerin ötesine geçilerek, sehl-i mümteni sanatının hangi dilsel unsurlara, hangi dilbilgisel yapılara ve hangi anlamsal derinliklere dayandığı sistematik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada öncelikle sehl-i mümteni kavramına ilişkin klasik ve modern literatür taraması yapılmış; ardından Nefʽį'nin hayatı, edebi kişiliği ve şiir anlayışı genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Tezin esasını teşkil eden bölümde ise, Nefʽį Divanı'ndaki tüm sayfalar taranarak sehl-i mümteni sanatına uygunluk gösteren örnekler belirlenmiş, bu örnekler fonetik, morfolojik, semantik ve sentaktik açıdan incelenmiştir. Yapılan incelemeler, söz konusu sanatın yalnızca söyleyiş kolaylığı değil; aynı zamanda derin anlam katmanları, estetik yapılar ve özgün söyleyiş biçimleriyle birleştiğinde anlam kazandığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Nefʽį'nin sehl-i mümteni sanatını özellikle gazellerinde yoğun biçimde ve büyük bir estetik yetkinlikle kullandığı tespit edilmiştir. Şairin az sözle çok anlam ifade eden beyitler kurduğu, dildeki sadelikle anlamdaki derinliği ustalıkla birleştirdiği ve bu yönüyle söz sanatlarını en üst düzeyde uyguladığı görülmüştür. Bu tez, Nefʽį'nin şiir diline yönelik özgün değerlendirmeler sunmanın yanı sıra, sehl-i mümteni dilinin oluşum süreçlerini sistematik biçimde ortaya koyarak, bu alandaki teorik eksikliği gidermeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The language and art of sehl-i mümteni are generally defined in the literature as a stylistic expression that appears simple and effortless on the surface, yet is profoundly layered in meaning and structure, possessing high aesthetic value and being extremely difficult to imitate. This study aims to move beyond the frequently repeated superficial definitions found in the existing scholarship by uncovering the linguistic foundations of this art form in a concrete and systematic manner. Instead of relying on generalized descriptions such as“simple yet profound”or“plain yet effective,”the thesis analyzes which linguistic elements, grammatical structures, and semantic depths underpin the construction of sehl-i mümteni. The research begins with a comprehensive review of both classical and modern literature on the concept of sehl-i mümteni, followed by an overview of Nefʽį's life, literary personality, and poetic style. The core of the thesis involves a meticulous examination of the entire corpus of Nefʽį's Divan, during which poetic examples that align with the characteristics of sehl-i mümteni were identified and analyzed in terms of their phonetic, morphological, semantic, and syntactic features. The findings demonstrate that this literary art gains its meaning not merely from an ease of expression, but from the convergence of multiple layers of meaning, aesthetic structure, and original stylistic choices. In conclusion, the study establishes that Nefʽį employed the art of sehl-i mümteni with remarkable aesthetic precision, particularly in his ghazals. His ability to convey profound meanings through concise language, and his masterful unification of linguistic simplicity with semantic richness, reveal his exceptional command of rhetorical artistry. Beyond offering original insights into Nefʽį's poetic language, this thesis also seeks to fill a significant theoretical gap by systematically elucidating the formation processes of the sehl-i mümteni style.
Benzer Tezler
- Askerî Muhammed Dîvânı'nda dîn-tasavvuf
Religion and sufism in the Council of Askerî Muhammed
AYŞE AKAY DEMİRCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET SARI
- Eşrefoğlu Rûmî'nin Müzekki'n-Nüfûs ve Dîvânı'nda Seyr ü Sülûk anlayışı
The perception of Seyr ü Sülûk at Eşrefoğlu Rûmî's Müzekki̇'n-Nüfus and dîvân
JALE KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. EMİNE YENİTERZİ
- Baki ve Nef`i divanlarında övgü
Praise in baki and Nef`i Divans
MESUT GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MİNE MENGİ
- Sermed Divanı, inceleme-metin
Sermed's Divan, analyse-text
SERHAT YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN HORATA
- Lebib Divanı (inceleme,tenkitli metin, sözlük)
Lebib's Divan (research, criticized context, dictionary)
ORHAN KURTOĞLU
Doktora
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN HORATA