Alkol kullanım bozukluğu olan hastalarda görsel uyaranla tetiklenen aşermenin beyin osilasyonlarına etkisi: Bir elektroensefalografi çalışması
The effects of cue induced craving on brain oscillations in alcohol use disorder patients: An electroencephalography study
- Tez No: 980445
- Danışmanlar: PROF. DR. İNCİ İLHAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Alkol kullanım bozukluğu, aşerme, elektroensefalografi, osilasyon, ipucu reaktivitesi, gamma bandı, Alcohol use disorder, craving, electroencephalography, oscillations, cue-reactivity, gamma band
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Alkol kullanım bozukluğu (AKB), yüksek nüks oranlarıyla seyreden ve aşermenin önemli rol oynadığı kronik bir bozukluktur. Aşerme, sıklıkla alkolle ilişkili çevresel ipuçlarıyla tetiklenmekte ve tedavide nükse sebep olmaktadır. Bu çalışmada, alkolle ilişkili görsel uyaranların tetiklediği aşermenin beyindeki osilatuar yanıtlarının elektroensefalografi (EEG) aracılığıyla incelenmesi ve bu değişimlerin klinik ölçümlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda yatarak tedavi gören, 20–65 yaş arası 30 AKB tanılı katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara pozitif (alkolle ilişkili) ve nötral görsel ipuçları sunulmuş, eşzamanlı olarak 64 kanallı EEG kaydı alınmıştır. Ayrıca CIWA-Ar, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Alkol Bağımlılığı Şiddeti Ölçeği, Yale-Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği, Penn Alkol Aşerme Ölçeği (PAAÖ) ve Görsel Analog Skala uygulanmıştır. EEG verileri hızlı Fourier dönüşümü ile frekans bantlarına ayrılmış, delta (0–4 Hz), alfa (8–13 Hz), erken beta (13–20 Hz), geç beta (20–30 Hz) ve gamma (30–40 Hz) bantlarında analiz edilmiştir. Başlangıç (T0 zaman noktası) kayıtlarının yanı sıra sekiz katılımcı altı haftalık izlem sonrası tekrar (T1 zaman noktası) değerlendirilmiştir. Bulgular: T0 kayıtlarında alkolle ilişkili ve nötr görsel ipuçları ile delta, alfa ve erken beta bantlarında bölgesel farklılıklar saptandı; ancak ipucu türüne bağlı belirgin bir değişim gözlenmedi. Geç beta bandında frontopolar bölgede pozitif ipuçları sırasında artış eğilimi izlendi, fakat bu farklılık çoklu karşılaştırma düzeltmesi sonrası anlamını yitirdi. Buna karşılık, gamma bandında özellikle frontopolar, parietal ve oksipital bölgelerde pozitif ipuçları nötral ipuçlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek aktivite ile ilişkili bulundu. T1 kayıtlarında, pozitif ipuçları frontopolar bölgede geç beta ve frontopolar, frontal, santral, parietal ve oksipital bölgelerde gamma bant aktivitesinde nötral uyaranlara göre daha yüksek değerlerle ilişkiliydi. Ancak T0'daki pozitif–nötral farkla karşılaştırıldığında, bu fark özellikle santral, parietal–oksipital bölgelerde gamma bandı için azalma gösterdi. Klinik ölçeklerle EEG verileri arasındaki korelasyonlarda, PAAÖ puanları ile gamma bant değişimleri arasında negatif ilişkiler görülmüş, bu durum tavan etkisi ile açıklanabilecek sınırlı bir bulgu olarak değerlendirilmiştir. Sonuç: Bulgular, alkolle ilişkili görsel ipuçlarının özellikle frontopolar, parietal ve oksipital bölgelerde gamma bandında belirgin bir aktivite artışına yol açtığını, ancak izlem sürecinde bu artışın azaldığını göstermektedir. Bu sonuçlar, EEG'nin aşermenin nörofizyolojik mekanizmalarının anlaşılmasında değerli bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Alcohol use disorder (AUD) is a relapsing illness, and craving is an important contributor to this disease. Craving is typically triggered by alcohol-related environmental cues and is a predictor of future relapse. The aim of this study was to evaluate oscillatory brain activity to alcohol-related visual stimuli using electroencephalography (EEG) and correlate with clinical variables. Materials and Methods: Thirty inpatients with AUD (age range, 20–65 years) from Ankara University, Department of Psychiatry, were included. Participants were presented with alcohol-related (positive) and neutral visual stimuli during simultaneous 64-channel EEG recordings. In addition, CIWA-Ar, Beck Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory, Alcohol Use Disorders Severity Scale, Yale-Brown Obsessive–Compulsive Drinking Scale, Penn Alcohol Craving Scale (PACS), and Visual Analogue Scale were administered. EEG data were analyzed in frequency bands using fast Fourier transform and reviewed for delta (0–4 Hz), alpha (8–13 Hz), early beta (13–20 Hz), late beta (20–30 Hz), and gamma (30–40 Hz) activity. Eight subjects underwent follow-up evaluation (T1) approximately six weeks after the first record (T0). Results: At T0, regional differences were found for delta, alpha, and early beta bands, but no significant cue-related differences were found. A trend toward enhancing activity in the frontopolar region during positive cues was noted in the late beta band, though this effect did not survive correction for multiple comparisons. In contrast, the gamma activity was significantly higher for positive cues relative to neutral cues, particularly in the frontopolar, parietal, and occipital regions. At time 1 (T1), positive cues continued to be associated with higher activity than neutral cues in the late beta band in the frontopolar region, and in the gamma band in the frontopolar, frontal, central, parietal, and occipital regions. Compared to T0, those differences had reduced, particularly in the central and parietal–occipital regions for gamma. Correlation analyses indicated negative associations of alcohol urge-related (PACS) scores with gamma changes, which were interpreted as an limited finding possibly explained by a ceiling effect. Conclusion: Alcohol-related visual cues displayed pronounced increases in gamma activity mainly in the frontopolar, parietal, and occipital regions. These effects reduced over the course of treatment. The results indicate that EEG can provide new insights into the neurophysiological correlates of cue-induced craving in Alcohol Use Disorder.
Benzer Tezler
- İki uçlu duygudurum bozukluğu manik dönemde cinsiyet farklılıkları
Gender differences in bipolar disorder manic episode
CENNET YILDIRIM
- Kronik günlük baş ağrısı ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of risk factors in patients with chronic daily headache and medication overuse headache
GÜLCAN TAŞÇATAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
NörolojiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN TUĞRUL ATASOY
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Arınma tedavisini tamamlamış alkol bağımlılığı tanısı alan erişkin hastaların nörobilişsel işlevler, dürtüsellik ve zihin kuramı açısından sağlıklı gönüllülerle karşılaştırılması
Comparison with in terms neurocognitive functions, impulsivity and theory of mind between alcohol dependence diagnosed adults and healthy volunteers
FEYZA ERSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
PsikiyatriMaltepe ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN KARADAĞ
- Opiyat bağımlılığı tedavisinin erken dönemdeki başarısını öngören faktörlerin belirlenmesi
The factors that predict the effectiviness in early treatment of opiate dependency
CAVİD GULİYEV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN YARGIÇ