Görsel sanatlarda yapay zeka etkisi ve birincil parametre olarak promptlar
The impact of artificial intelligence on visual arts and prompts as a primary parameter
- Tez No: 980553
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TANER AŞÇI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, görsel sanatlarda yapay zekânın etkisini ve sanatsal yaratım süreçlerinde belirleyici bir unsur olarak promptların rolünü incelemektedir. Araştırma, özellikle sanat eserleri üzerinde estetik ve kompozisyonel açıdan yönlendirici olan promptların, yapay zekâ tarafından üretilen görsel sonuçlarda nasıl belirleyici bir parametre olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle güncel literatür ışığında görsel sanatlarda estetik başarıyı belirleyen kriterler (kompozisyon, renk uyumu, ışık, detay seviyesi ve teknik yeterlilik gibi) belirlenmiş; bu kriterlere dayanarak dört farklı yapay zekâ modeliyle görsel örnekler üretilmiştir. Aynı yapıdaki promptların farklı yapay zekâ motorları tarafından nasıl yorumlandığı analiz edilerek, promptların üretim sürecindeki yönlendirici ve yaratıcı gücü ortaya konmuştur. Araştırmanın önemli bir çıktısı olarak, kullanıcıların bu kriterler doğrultusunda etkili promptlar oluşturmasına imkân tanıyan bir mobil uygulama prototipi geliştirilmiştir. Bu sistem, kullanıcıların yaratıcı süreçte daha bilinçli kararlar verebilmesine olanak tanırken, yapay zekâ ile sanat üretimi arasındaki etkileşimi erişilebilir ve yönlendirilebilir bir formata dönüştürmektedir. Araştırmanın bulguları, yapay zekâ destekli sanat üretimi estetik paradigmalarda da bir yeniden yapılanma süreci başlattığını göstermektedir. Promptların yaratıcı kontrol aracı olarak kullanılması, sanatçı-yapay zekâ işbirliğini yeni bir boyuta taşımakta ve sanatsal süreçlerde yeni ifade biçimlerinin önünü açmaktadır. Çalışma, bu yönüyle hem kuramsal hem de uygulamalı bir katkı sunmakta; mobil uygulama ile somutlaştırılan bu yaklaşım, görsel sanatlar ve teknoloji arasındaki sınırları yeniden tanımlayan çağdaş bir bakış geliştirmektedir. Gelecek araştırmalarda, bu modelin farklı sanat disiplinlerine uygulanması, yapay zekâ ile sanat arasındaki ilişkinin çok yönlü olarak anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of artificial intelligence on visual arts and the role of prompts as a determining factor in the artistic creation process. The research specifically aims to reveal how prompts, which guide aesthetic and compositional aspects of artworks, function as a decisive parameter in the visual outcomes generated by AI. Initially, the study identifies criteria that define aesthetic success in visual arts—such as composition, color harmony, lighting, level of detail, and technical proficiency—based on current literature. Using these criteria, visual samples were generated with four different AI models. By analyzing how AI engines interpret identical prompts differently, the directive and creative power of prompts in the production process has been demonstrated. As a significant outcome of the research, a mobile application prototype has been developed that enables users to create effective prompts based on these criteria. This system allows users to make more informed decisions in the creative process, transforming the interaction between AI and artistic production into an accessible and guided format. The findings of the study show that AI-assisted artistic production initiates a restructuring process in aesthetic paradigms. Using prompts as tools of creative control elevates the collaboration between the artist and AI to a new dimension, paving the way for new forms of expression in artistic processes. In this respect, the study offers both theoretical and practical contributions; the approach embodied by the mobile application presents a contemporary perspective that redefines the boundaries between visual arts and technology. Future research can explore the application of this model to different art disciplines, contributing to a multifaceted understanding of the relationship between AI and art.
Benzer Tezler
- Optimizing artistic process: Exploring efficient environment creation workflows in gaming industry
Sanatsal sürecin optimizasyonu: Oyun endüstrisinde verimli çevre oluşturma süreçlerinin incelenmesi
EMRAH ÖZÇİÇEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Yapay zeka ve gökdelen tasarımı
Artificial intelligence and skyscraper design
ŞELALE ELÇİN SUNGUR DÖLGEN
- A historical evaluation of artificial intelligence with focus on algorithms generating creative artwork
Yapay zeka üzerine yaratıcı yapıt üreten algoritmalar odaklı tarihsel bir değerlendirme
İLKEM AHU ŞAHİN
Doktora
İngilizce
2026
İstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Yenilikçi moda tasarımında yapay zekanın rolü
The role of artificial intelligence in innovative fashion design
HAMIDEH BENAFI
- Tokat Niksar'ın XII-XIV. yüzyıl anıtsal mimarisinin koruma tarihi üzerine bir inceleme (1927-2023)
An examination of the conservation history of Niksar's (Tokat) monumental architecture, XIIth–XIVth centuries (1927–2023)
ÖZGE ÖZEKE ESKİ
