2023 Kahramanmaraş depremlerinde kadınların ve erkeklerin afet deneyimleri üzerine sosyolojik bir araştırma (Malatya örneği)
A sociological study on the disaster experiences of women and men in the 2023 Kahramanmaraş earthquakes (the case of Malatya)
- Tez No: 980562
- Danışmanlar: PROF. DR. İLKNUR ÖNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Afet, Deprem, Toplumsal Cinsiyet, Sosyal Eşitsizlik, Malatya, Afetler, Disaster, Earthquake, Gender, Social Inequality, Malatya, Disasters
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Depremler, yalnızca yer kabuğundaki hareketlerin sonucu değil; aynı zamanda toplumsal yapının dayanıklılığını sınayan, mevcut kırılganlıkları derinleştiren ve sosyal eşitsizlikleri görünür kılan çok boyutlu olgular olarak açıklanabilmektedir. Bu araştırmanın yapılmasının temel etkenlerinden biri, yakın geçmişte yaşanması sebebiyle araştırmalara yeterince konu olamayan, ancak son dönemde güncele taşınan ve araştırmaların sonuçları henüz yeni ortaya çıkmaya başlayan 2023 Kahramanmaraş depremlerinin odaklanmasıdır. Bununla beraber, özellikle toplumsal cinsiyet perspektifiyle etkilerin ele alınmasıdır. Böylece; depremzede kadın ve erkeklerin, deprem sürecinde yaşadıkları deneyimleri kendi bakış açılarından ortaya koyabilmek odağa alınmıştır. Çalışma, depremlerden fiziki olduğu kadar, toplumsal olarak da oldukça etkilenen Malatya ilinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, hem erkek hem de kadın depremzedeler ile görüşülmesinin, bireylere yüklenen toplumsal cinsiyet rollerindeki farklılıkları ve buna dayalı eşitsiz ilişkileri ortaya koyması açısından önemlidir. Toplumsal cinsiyet, toplumun tüm alanlarına nüfuz etmiş bir olgu olarak öne çıkmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmada, deprem sürecinin toplumsal cinsiyet bağlamında ele alınması, çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma metodolojik olarak nitel araştırma çerçevesinde ve olgubilim (fenomenoloji) yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın evreni, 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen 11 ilden biri olan, Malatya'da bulunan depremzedelerdir. Araştırmanın amaçlı örneklemini; Malatya'da bulunan, çalışmaya katılmaya gönüllü 20 depremzede (12 kadın - 8 erkek) oluşturmuştur. Yapılan araştırmada, bir afet türü olarak depremin toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikleri daha görünür kılabildiği ve çoğu durumda derinleştirebildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda deprem sürecinde; kadınların çoklu rollerle ve daha kırılgan konumlanabildiği, erkeklerin ise güç ve koruma beklentisi altında farklı türden bir yük taşıyabildiği ancak kısmi değişimler olmasına rağmen bunların görünür kılınmadığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Earthquakes are not merely the result of movements within the Earth's crust; they are also multidimensional social phenomena that test the resilience of societal structures and can deepen existing vulnerabilities, and expose underlying social inequalities. The primary motivation for this study is the 2023 Kahramanmaraş earthquakes, a recent event that has not yet been extensively examined in the academic literature and whose research findings have only recently begun to emerge. Within this framework, the study adopts a gender perspective to explore the social impacts of the earthquakes, aiming to reveal, through the subjective accounts of survivors, the gendered differences and similarities in their life experiences throughout the disaster processes. The research was conducted in Malatya, one of the provinces most severely affected by the earthquakes both physically and socially. Interviewing both male and female survivors was deemed crucial for uncovering differences in socially constructed gender roles and the inequalities embedded within these dynamics. As a pervasive social construct shaping all spheres of life, gender provides an essential analytical lens through which to understand the differentiated impacts of disasters. Accordingly, examining the earthquake experience through a gendered lens underscores the sociological significance of this study. Methodologically, the study is grounded in qualitative research and guided by a phenomenological approach, aiming to capture the essence of individual experiences. The research population consists of earthquake survivors residing in Malatya one of the eleven provinces affected by the 2023 Kahramanmaraş earthquakes. The purposive sample included twenty voluntary participants (12 women and 8 men). Findings reveals that earthquakes, as a form of disaster, can render gender-based inequalities more visible and, in many cases, exacerbate them. The analysis revealed that women were often positioned in more vulnerable and multiple roles, while men carried distinct burdens arising from societal expectations of strength and protection. Despite partial transformations in these roles, such shifts largely remain unrecognized or invisible within the broader social context.
Benzer Tezler
- İstanbul'da belediye çalışanlarının afet sonrasında ruh sağlığı etkilenimlerinin ve gelecekteki afetlere bireysel hazırlıklarının değerlendirilmesi
Assessing the effects of disasters on the mental health of municipal workers in İstanbul and their individual preparedness for future disasters
GÖKÇE HAZAR OTÇU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ CANBAZ
- Deprem korkusundan psikolojik iyi oluşa: Psikolojik esneklik ve ölüm sıkıntısının yarı boylamsal incelenmesi
From fear of earthquake to psychological well-being: A half-longitudinal study of psychological flexibility and death distress
BERFİN SEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiPsikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN HATUN
- Kahramanmaraş merkezli depremlerde sivil toplum kuruluşu çalışanlarında ikincil travmatizasyon ve ilişkili faktörler
Secondary traumatization and its relationships among non-governmental organization employees in Kahramanmaraş earthquakes
ELİF MEYDANERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- 06.02.2023 tarihli Kahramanmaraş depremlerinde psikososyal destek kapsamında deprem bölgesinde görev alan meslek elemanlarının kadın depremzedelere ilişkin deneyimleri
Experiences of professionals worked in the earthquake area within the scope of psychosocial support in the Kahramanmaraş earthquake dated 06.02.2023, regarding woman earthquake victims
ZELİHA TEMŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBursa Uludağ ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERAH BUDAK ŞENER
- 6 Şubat depremlerini yaşayan bireylerde travma sonrası stres bozukluğunu etkileyen değişkenler üzerine bir araştırma
A study on the variables affecting post-traumatic stress disorder in individuals experiencing 6 February earthquakes
DİLAN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiDicle ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKTAY TATLICIOĞLU