Klasik mantıkta retorik sanatı bağlamında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılı cuma hutbelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the 2023 friday sermons of the Presidency of Religious Affairs in the context of the art of rhetoric in classical logic
- Tez No: 980992
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEREFETTİN ADSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Cuma hutbeleri, Klasik mantık, Friday khutbas, Classical logic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, klasik mantık çerçevesinde retorik sanatının bilgi geçerliliği bağlamında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılı cuma hutbelerini değerlendirmektedir. Cuma hutbeleri, Müslüman cemaate cuma namazı sırasında sunulan vaaz metinleri olup hem dinî iletişim aracı hem de eğitici içerik sunma işlevi görmektedir. Hutbe metinlerinde genellikle öğüt ve nasihat içeren söylemler bulunmaktadır. Klasik mantık perspektifinden retoriğin değeri mantıksal tutarlılığa dayanır; literatürde retoriğin mantık sayesinde değer kazandığı ve mantıksal temellere dayalı retoriğin geçerliliğinin sürdüğü vurgulanmaktadır. Aristoteles de retoriğe mantık kuralları çerçevesinden baktığında bu değerlendirmenin epistemik açıdan geçerli olacağını ifade etmiştir. Araştırmada, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılında yayımladığı tüm cuma hutbeleri içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Hutbe metinleri konu ve tema bazında sınıflandırılmış, her bir hutbede kullanılan retorik stratejiler detaylı olarak analiz edilmiştir. Bu analizde hutbelerdeki argümanların yapısı, kullanılan örnekler ve dayanak noktaları mantık kuralları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma, Aristotelesçi ve İslam mantık geleneği ışığında yürütülmüş olup mantık ve retoriğin klasik tanımları referans alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre, incelenen hutbelerde retorik unsurlar büyük ölçüde mantıksal ilkelerle uyumludur. Dinî argümanlar ve alıntılar, mesajın tutarlılığını güçlendirecek biçimde sunulmuştur. Örneğin hutbelerde analojiler ve ayet-hadis örnekleri mantıksal bir bütünlük içinde kullanılmaktadır. Mantığa, dayalı retoriğin epistemik değeri yüksektir; bu çalışmanın bulguları da hutbelerde ikna edici dil öğelerinin mantıksal akışla desteklendiğini göstermektedir. Ayrıca literatürdevi retoriğin mantıkla ayrılmaz bir ikili olduğu ve mantığa dayalı retoriğin epistemik açıdan değer kazanmaya devam ettiği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This master's thesis examines the art of rhetoric within a classical logic framework, evaluating the validity of knowledge in the 2023 Friday sermons of the Presidency of Religious Affairs. Friday sermons (“hutbes”) are weekly addresses delivered to the Muslim community at Friday prayers, serving as both religious communication and educational content. These sermons typically contain admonitions and moral guidance. From a classical logic perspective, the value of rhetoric depends on logical consistency; the literature emphasizes that rhetoric gains value through logic and that rhetoric based on logical foundations maintains its validity. Aristotle also noted that rhetoric framed by the rules of logic holds epistemic validity. In this study, all Friday sermon texts published by Diyanet in 2023 were analyzed using qualitative content analysis. Sermons were classified by topic and theme, and the rhetorical strategies employed in each sermon were examined in detail. The structure of arguments, examples used, and premises presented were evaluated within the framework of logical rules. The analysis was conducted in light of the Aristotelian and İslamic tradition of logic, referencing classical definitions of logic and rhetoric. Findings indicate that the rhetorical elements in the examined sermons largely comply with logical principles. Religious arguments and quotations are presented in a way that strengthens the consistency and persuasiveness of the message. For example, sermons employ analogies and scriptural citations in a logically coherent manner. Rhetoric based on logic has high epistemic value, and our results show that persuasive language in these sermons is supported by logical flow. Literature also emphasizes that rhetoric and logic are inseparable, and that logic-based rhetoric continues to gain validity.
Benzer Tezler
- Sine-dram ve arki-dramın eleştirisi: Dziga Vertov ve Rem Koolhaas
The criticism of cine-drama and archi-drama: Dziga Vertov and Rem Koolhaas
MUSTAFA BATU KEPEKCİOĞLU
- Bir akıl yürütme yöntemi olarak analojinin değeri
The value of analogy as a reasoning method
ZEYNEP ÇELİK
Doktora
Türkçe
2021
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KÖZ
- Klasik mantıkta burhan
The Demonstration in clasic logic
MUSTAFA BAJRAMİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
FelsefeDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM EMİROĞLU
- Klasik mantıkta dil, kavram, varolan ilişkisi
Relationship between language concept exiting in classical logic
ZEYNEP ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KÖZ