Varoluşçu feminizm bağlamında Halide Nusret Zorlutuna'nın Aydınlık Kapı Roman'ında toplumsal cinsiyet rolleri
Gender roles in Halide Nusret's novel Aydınlık Kapı in the context of feminist existentialism
- Tez No: 981016
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MESUT GÜNENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıkları, Sexual and gender minorities
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Halide Nusret Zorlutuna'nın Aydınlık Kapı romanını, varoluşçu feminizm ve toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında ele alarak, kadın karakterlerin içsel dünyalarıyla dışsal gerçeklikleri arasında yaşadıkları çatışmaları çok katmanlı bir biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle kadınların bireysel özgürlük arayışları, kimlik oluşturma süreçleri ve bu süreçlerde karşılaştıkları ailevi beklentiler ile toplumsal normlar arasındaki gerilimler; romanın tematik yapısının merkezinde yer almakta ve varoluşsal düzeyde bir sorgulamayı mümkün kılmaktadır. Aydınlık Kapı, kadınların hem içsel yolculukları hem de dış dünyadaki konumları açısından, bireysel varoluşla toplumsal cinsiyet rejimi arasındaki bağlantıları yansıtarak, özgürlüğün ve anlamın dışsal bir kurtuluştan ziyade, bireyin iç dünyasında yaşadığı farkındalık ve yüzleşmelerle mümkün olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, çalışmada öncelikle kadın karakterlerin varoluşsal baskılara karşı verdikleri mücadeleler ve bu baskıların yarattığı psikolojik çatışmalar analiz edilerek, bireyin kendilik bilincini oluşturma süreci içerisindeki varoluşsal kırılma anlarına odaklanılacaktır. Toplum tarafından belirlenen normatif kadınlık rollerinin bireyin öznel deneyimleriyle nasıl çatıştığı ve bu çatışmaların karakterlerin içsel çözülmelerine ya da dönüşümlerine nasıl zemin hazırladığı, edebi çözümlemeler ışığında değerlendirilecektir. Özellikle varoluşçu feminizmin temel kabullerinden biri olan“özgürlüğün bireyin seçimlerinde ve kendi benliğini inşa etme iradesinde yattığı”düşüncesi üzerinden, romandaki kadın karakterlerin dönüşüm süreçleri tartışılacaktır. Toplumsal cinsiyet rolleri, bireylerin kimlik inşası sürecinde hem psikolojik hem de sosyokültürel düzeyde belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, edebi metinler, kadın kimliğinin oluşumu, dönüşümü ve ataerkil yapıya karşı geliştirilen direnç biçimlerinin analizinde önemli bir kaynak teşkil eder. Aydınlık Kapı romanı, kadın karakterlerin benliklerini keşfetme ve yeniden inşa etme süreçlerini merkeze alarak, kadın özgürleşmesi ve kimlik kazanımı temalarını derinlemesine işleyen bir anlatı sunmaktadır. Romanda dikkat çeken başlıca temalardan biri, kadınlar arasındaki dayanışma ilişkileri ve rehberlik eden figürlerin dönüştürücü rolüdür. Bu figürler, bireysel dönüşümün yalnızca psikolojik bir süreç değil, aynı zamanda toplumsal yapıyla sürekli etkileşim hâlinde gerçekleşen çok katmanlı bir deneyim olduğunu göstermektedir. Kadın karakterlerin içsel çatışmalar, kırılmalar ve yeniden yapılanma süreçleriyle şekillenen varoluşsal mücadeleleri, özgün bir farkındalık düzeyine ulaşma çabalarıyla bütünleşmektedir. Bu süreç, yalnızca bireysel bir dönüşüm olarak kalmamakta; aynı zamanda ataerkil toplum düzenine karşı geliştirilen kolektif bir direniş biçimini de ifade etmektedir. Bu çalışma, Aydınlık Kapı romanında kadın kimliğinin ve özgürlük arayışının nasıl temsil edildiğini hem bireysel hem de toplumsal düzlemde incelemeyi amaçlamaktadır. Kadın karakterlerin ataerkil normlara karşı geliştirdikleri direnç stratejileri ile bu süreçte edindikleri varoluşsal bilinç düzeyi, romanın tematik yapısı içinde değerlendirilecek; böylece edebi anlatının sunduğu toplumsal eleştiri ve dönüşüm potansiyeli ortaya konacaktır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Halide Nusret Zorlutuna's novel Aydınlık Kapı within the context of feminist existentialism theory and gender roles. It analyzes the conflicts between the inner worlds and external realities of the female characters in a multi-layered manner. In particular, women's search for individual freedom, their identity formation processes, and the tensions between familial expectations and social norms that they encounter during these processes are at the center of the novel's thematic structure, making it possible to question these issues on an existential level. By illustrating the connections between individual existence and the gender regime in terms of both women's inner journeys and their position in the outside world, Aydınlık Kapı aims to reveal that freedom and meaning are possible through awareness and confrontation within the inner world of the individual, rather than through external liberation. In this context, the study will first analyze the struggles of female characters against traditional gender roles and the psychological conflicts created by these roles, focusing on the moments of existential rupture that occur during the individual's process of self-awareness. The normative roles of femininity, as determined by society, will be evaluated in terms of the subjective experiences of the individual, and how these conflicts pave the way for the characters' inner dissolution or transformation will be examined through literary analysis. In particular, the transformation processes of the female characters in the novel will be discussed through the idea that“freedom lies in the individual's choices and the will to construct herself”, which is one of the basic assumptions of feminist existentialism. Gender roles play a decisive role in the identity construction process of individuals at both psychological and sociocultural levels. In this context, literary texts serve as an important source for analyzing the formation and transformation of women's identities and the forms of resistance developed against the patriarchal structure. The novel Aydınlık Kapı presents a narrative that deeply explores the themes of female emancipation and identity acquisition, centering on the processes of self-discovery and reconstruction of female characters. One of the main themes of the novel is the solidarity between women and the transformative role of the guiding figures. These figures demonstrate that individual transformation is not only a psychological process but also a multifaceted experience that unfolds in constant interaction with the social structure. The female characters' existential struggles, shaped by internal conflicts, ruptures, and restructuring processes, are integrated with their efforts to reach a unique level of awareness. This process is not only an individual transformation but also a form of collective resistance against the patriarchal social order. This study aims to examine how women's identity and the quest for freedom are represented in the novel Aydınlık Kapı, both on an individual and social level. The resistance strategies developed by the female characters against patriarchal norms, along with the level of existential consciousness they acquire in this process, will be evaluated within the thematic structure of the novel; thus, the potential for social criticism and transformation offered by the literary narrative will be revealed.
Benzer Tezler
- The third space, the desert and a new genesis: Bodies, hallucinatory spaces and hum/animals in Angela Carter's and Edward Abbey's fiction
Angela Carter ve Edward Abbey'nin eserlerinde üçünçü alan, çöl ve yeniden varoluş: Bedenler, halüsinasyon yaratan mekanlar ve hayvan/insanlar
DİLEK ÇALIŞKAN
Doktora
İngilizce
2017
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Aydın Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GILLIAN MARY ELIZABETH ALBAN
- Feminist teoloji bağlamında Mary Daly'nin felsefesi
Mary Daly's philosophy in the context of feminist teology
HÜMEYRA DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Felsefeİnönü ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TUNCAY AKGÜN
- Halide Edip Adıvar ve feminist yazın
Halide Edip Adıvar and feminist literature
BEYHAN UYGUN TEMİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiY.DOÇ.DR. SÜHA OĞUZERTEM
- Toplumsal cinsiyet ekseninde alternatif bir anlatı: Şahsiyet örneği
Sahsiyet as an alternative narration in the context of gender
YASEMİN EREKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GİZEM PARLAYANDEMİR
- Feminist açıdan Türkiye'de kadınların sosyal medya ifşaları
Women's social media disclosures in Turkey from a feminist perspective
MÜKERREM TİLBE AKAN ELTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU