Yakın Doğu'da tapınak ve sarayların ortaya çıkışı
The emergence of temples and palaces in the Near East
- Tez No: 981157
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KİMİYOSHİ MATSUMURA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Saraylar, Tapınaklar, Yakın Doğu, Palaces, Temples, Near East
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yakın Doğu'da, Epipaleolitik Dönem'den itibaren yaşanan kültürel gelişmeler, arkeolojik veriler aracılığıyla somut biçimde izlenebilmektedir. Özellikle Çanak Çömleksiz Neolitik A Dönemi (PPNA) ile birlikte belirginleşen yerleşik yaşama geçiş süreci, yalnızca ekonomik ve mekânsal bir dönüşümü değil, aynı zamanda toplumsal, dini ve ideolojik yapılarda köklü değişimleri de beraberinde getirmiştir. Bu tez çalışması, söz konusu toplumsal ve ideolojik dönüşümlerin mimari düzlemdeki en belirgin yansımaları olarak değerlendirilen tapınak ve saray gibi anıtsal yapıların ortaya çıkış sürecini ve işlevlerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Anıtsal mimarinin gelişimi, sadece yapı ölçeğindeki büyüme ile sınırlı kalmayıp, aynı zamanda toplumsal organizasyon biçimlerinin, dini ritüellerin ve siyasi yapılanmaların değişen doğasına da ışık tutmaktadır. Bu çerçevede, özellikle Göbekli Tepe başta olmak üzere kazıları tamamlanmış ya da halen sürdürülen seçili yerleşim alanları, tapınak ve saray komplekslerine ait mimari planlar, kült objeleri ve mekânsal düzenlemeler karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Tez kapsamında; yerleşik yaşama geçiş süreci, Neolitik Dönem'e tarihlenen yapılardan örnekler, Kalkolitik Dönem yerleşimleri ve Tunç Devri yapıları olmak üzere dört temel başlık altında değerlendirmeler yapılmıştır. Yazının henüz kullanılmadığı bu dönemlere ilişkin bilgi üretimi büyük ölçüde arkeolojik veriler aracılığıyla sağlandığından, maddi kültür unsurlarının analizine özel önem verilmiştir. Çalışmada, farklı coğrafi konumlarda yer alan merkezlerin tapınak planları ile kült nesneleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar da incelenerek, bu yapıların tarihsel gelişimi ve işlevsel dönüşümleri üzerine çıkarımlarda bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
From the Epipalaeolithic Period onwards, cultural developments in the Near East can be followed concretely through archaeological data. Particularly with the Pre-Pottery Neolithic A (PPNA) Period, the transition to a sedentary lifestyle became more pronounced, bringing not only economic and spatial transformation, but also profound changes in social, religious, and ideological structures. This thesis comprehensively addresses the process of emergence and the functions of monumental structures such as temples and palaces, which are regarded as the most prominent architectural reflections of these social and ideological transformations. The development of monumental architecture is not limited to an increase in building scale; it also sheds light on the changing nature of social organisation, religious rituals, and political structures. Within this framework, selected settlement sites—chiefly Göbekli Tepe—whose excavations have been completed or are still ongoing, have been examined comparatively with respect to architectural plans of temple and palace complexes, cult objects, and spatial arrangements. Within the scope of the thesis, assessments have been made under four main headings: the transition process to settled life, examples of structures dating back to the Neolithic Period, Chalcolithic Period settlements, and Bronze Age structures. As knowledge production regarding these periods—when writing had not yet been invented—relies largely on archaeological data, special importance has been given to the analysis of material culture elements. In the study, by examining the similarities and differences between temple plans and cult objects from centres located in different geographical regions, inferences have been made concerning the historical development and functional transformations of these structures.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- M.Ö I.binde Doğu Batı etkileşimi ekseninde grek plastik alanında heykelin oluşumu ve bu alandaki süreçsel etkileşimler
The formation of sculpture in the field of greek plastic in the context of East West influence at 1000 B.C and progressive influence in this field
OKTAY AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
ArkeolojiAdnan Menderes ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ENGİN AKDENİZ
- A comparative study of administrative structures in Assyria and Urartu: The periods of Adad-nirari III and Menua
Asur ve Urartu'da idari yapıların karşılaştırmalı incelenmesi: III. Adad-nirari ve Menua dönemleri
MAHER MAHMOOD YOUNUS ALAHMED
- Iudaea'da Roma hakimiyetinin oluşumu: Pompeius'un düzenlemelerinden Büyük İsyan'ın sonuna kadar (İÖ 63 – İS 73)
Establishment of Roman dominion in Iudaea: From Pompeius' regulations to the end of the great revolt (63 bc – 73 ad)
GİRAY ÖZER
- Miletos ve kolonilerinde Aphrodite Oikous kültü
Aphrodite Oikous cult in Miletos and its colonies
ONUR UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ArkeolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN EREN