Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin eşleriyle ilişkisi ile çocukların içselleştirme ve dışsallaştırma sorunları arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaç tatmininin aracı rolü
The mediating role of basic psychological need satisfaction in the relationship between the relationship between mothers of preschool children with their partners and their children's internalization and externalization problems
- Tez No: 981336
- Danışmanlar: PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çocuklarda dışssallaştırma problemi, Çocuklarda içselleştirme problemleri, Okul öncesi çocuğu olan anneler, Psikolojik kontrol, Temel psikolojik ihtiyaçlar, Basic psychological needs, Externalizing problems in children, Internalizing problems in children, Mothers with preschool children, Psychological control
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin eşlerinden algıladıkları psikolojik kontrol ve özerklik desteğinin, çocuklarının duygusal ve davranışsal özellikleriyle ilişkisinde temel psikolojik ihtiyaç tatmininin incelenmesi amaçlanmıştır. Ebeveynler arası ilişkilerde psikolojik kontrolün baskılayıcı ve yönlendirici bir etkisi varken, özerklik desteği bireyselliğe ve karşılıklı saygıya dayalı bir ilişki sunmaktadır. Ebeveynin psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmaması ve ilişkideki olumsuz etkileşimler, yalnızca bireyin iyi oluşunu değil, aynı zamanda çocukların ruhsal ve davranışsal gelişimini de olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Özellikle çatışmalı ve destekleyici olmayan aile ortamlarında yetişen çocukların uyum problemleri yaşama olasılığı artarken, özerklik destekleyen bir ebeveynlik yaklaşımı çocukların psikolojik dayanıklılığına katkı sağlayabilir. Bu bağlamda, annenin psikolojik ihtiyaçlarının karşılanma düzeyi ve evlilik ilişkisinde algıladığı tutumların, çocuğun gelişimi üzerindeki etkilerini anlamak bu çalışmanın temel hedefidir. Çalışma çevrimiçi anketlerden yararlanılarak ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiş olup kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan okul öncesi dönemde (3–6 yaş) çocuğu bulunan 253 evli anneden toplanan veriler ile analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Temel Psikolojik İhtiyaç Tatmini Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği-Eş Formu, Özerklik Desteği-Eş Formu, Güçler ve Güçlükler Anketi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; annenin eğitim durumu, çalışma durumu, evlilik süresi gibi demografik değişkenlerin annelerin eşlerinden algıladıkları psikolojik kontrol ve özerklik desteği ile ilişkili olmadığı; eşten algılanan psikolojik kontrolün, annelerin temel psikolojik ihtiyaçlarını engelleyerek çocukların hem duygusal hem de davranışsal sorunlarını artırdığı, eşten algılanan özerklik desteğinin ise temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmasını desteklediğini ve çocukların davranışsal sorunlarını azalmasına katkıda bulunduğu ancak özerklik desteğinin duygusal sorunlar üzerinde dolaylı bir etkisi görülmediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular literatür kapsamında tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between the psychological control and autonomy support perceived by mothers of preschool children from their spouses and the emotional and behavioral characteristics of their children and the basic psychological need satisfaction. While psychological control has a suppressive and guiding effect in interparental relationships, autonomy support offers a relationship based on individuality and mutual respect. Failure to meet the psychological needs of the parent and negative interactions in the relationship can negatively affect not only the well-being of the individual but also the psychological and behavioral development of children. While the possibility of children growing up in conflicting and unsupportive family environments to experience adaptation problems increases, a parenting approach that supports autonomy can contribute to the psychological resilience of children. In this context, understanding the effects of the level of meeting the mother's psychological needs and the attitudes she perceives in the marital relationship on the child's development is the main objective of this study. The study was conducted using the relational screening model using online surveys, and analyses were conducted with data collected from 253 married mothers with preschool children (3–6 years old) reached through the snowball sampling method. As data collection tools within the scope of the study, Demographic Information Form, Basic Psychological Need Satisfaction Scale, Psychological Control Scale-Spouse Form, Autonomy Support-Spouse Form, Strengths and Difficulties Questionnaire prepared by the researcher were used. As a result of the analyses conducted; it was concluded that demographic variables such as mother's education level, employment status, and marriage duration were not related to the psychological control and autonomy support that mothers perceived from their spouses; that psychological control perceived from the spouse increased both emotional and behavioral problems of children by preventing mothers' basic psychological needs, and that autonomy support perceived from the spouse supported the fulfillment of basic psychological needs and contributed to the decrease in children's behavioral problems, but that autonomy support did not have an indirect effect on emotional problems. The findings obtained were discussed within the scope of the literature.
Benzer Tezler
- A qualitative investigation of how fathers become involved in child feeding and develop feeding practices: Personal, familial, and social factors
Okul öncesi dönemde babaların çocuk besleme pratiklerine ilişkin nitel bir araştırma
HATİCE ŞULE YASİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL ÖZGE ÜSTÜNEL BALCI
- Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin benlik saygısı ve akılcı olmayan inançları ile çocuğunu kabul – reddetme algıları arasındaki ilişki
The relationship between the self-respect of the mothers with children in preschool period, and the rise of unrelivable beliefs and the perceptions of acceptance - rejecting the child
BEGÜM NAKIBOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BELMA GÖLGE
- Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin çocuklarının duygularına ilişkin inançları ile anne bekçiliği arasındaki ilişki
The relationship between the beliefs of mothers who have children in the pre-school period about their children's emotions and mother guarding
SERKAN PALANCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE YALÇIN
- Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin öz kontrol ve öz yönetim algılarının evlilik uyumuyla ve çocuklarının düzenleme becerileriyle ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between the self control and self management perceptions of mothers with children in the preschool period and their marital adjustment and their children's self regulation skills
HÜSEYİNCAN KATILMIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TÜRKMEN
- Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin ahlaki değerlere yönelik tercihlerinin ve görüşlerinin incelenmesi
Investigation of preferences and opinions of mothers with preschool children on moral values
AYŞE TUBA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ALAT