El dokuması Uşak halılarının günümüz makine halılarına uygun yorumlanması
Interpretation of hand-woven Uşak carpets in accordance with today's machine-made carpets
- Tez No: 981599
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE Z. SARUHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Halı, Uşak, El Dokuma, Makine, Tasarım, Carpet, Ushak, Hand Woven, Machine Made, Design
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkler yaşadığı her bölgede kültürel ve sanatsal değerlere imza atmış, kendi kültür ve yaşam anlayışını da zenginleştirmiştir. Uzun yıllar boyu göçebe yaşam tarzını benimsemiş olan Türkler için dokumanın her çeşidi her zaman hayatî bir değere sahiptir. Türklerin farklı amaçlar için ürettikleri dokumalar, gittikleri her yerde derin izler bırakmasına sebep olmuştur. Bunlardan en önemlisi ise halı dokumalarıdır. Türkler için dokuma, yerleşik hayata geçtikten sonra da hep kıymetli kalmıştır. Anadolu topraklarının neredeyse tamamında dokumacılık yapılmakta ve yapılan yöreye has özelliklerle anılmaktadır. Uşak da bu yörelerden birdir. Uşakta dokunan ve kendine ait bir desen, tasarım, kompozisyon, renk, malzeme anlayışı olan halılar önceleri günlük kullanım için dokunurken, yabancılar tarafından halıların güzelliği ve değeri fark edilmiş ve dünyaya açılma yolu başlamıştır. Uşak ili konum itibariyle liman yolu ve ticaret kervanlarının geçtiği yolların kesiştiği bölge üzerinde bulunması sebebiyle göz önünde bulunan bir il olmuştur. Uşakta dokunan halılar dünyanın her yerine ihraç edilmiş, yüzyıllar boyu değerini korumuştur. Kültürel ve ekonomik açıdan önemli bir döneme damgasını vuran el dokuması Uşak halılarının etkisi aradan geçen uzun yıllar içinde azalsa da günümüzde tüm dünyada önemini sürdürmeye devam etmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte halılar makinede dokunmaya başlamış ve ülkemiz için halıcılık sahip olduğu değeri korumaya devam etmiştir. Bu tezde değerli el dokuması Uşak halılarının özellikleri incelenerek günümüz makine halıcılığına uyarlanması ve daha güncel bakış açısıyla farklı bir yorum getirilmesi amaçlanmıştır. Dört bölümden oluşan bu tezin ilk bölümünde; Uşak ili tarihi, sosyolojik ve kültürel yapısı anlatılmıştır. İkinci bölümde halının tanımı yapıldıktan sonra Türk halıcılığı tarihi özetlenmiştir. El dokuması uşak halıları özellikleri, kullanılan malzeme, tasarım özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde makine halıcılığının dünya ve ülkemizdeki tarihi hakkında bilgi verilmiş, makine halıcılığında Gaziantep'in yeri ve önemi anlatılmış, kullanılan halı makineleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise bu bilgiler ışığında el dokuması Uşak halılarından yola çıkarak günümüz makine halısına uygun yeni tasarımlar yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
Turks have created cultural and artistic values in every region they have lived in, and have also enriched their own culture and understanding of life. For Turks, who have adopted a nomadic lifestyle for many years, every type of weaving has always had a vital value. The weavings that Turks produce for different purposes have left deep traces wherever they go. The most important of these is carpet weaving. Weaving has always remained valuable for Turks even after they have settled down. Weaving is done in almost all of Anatolia and is known for the characteristics specific to the region where it is done. Uşak is one of these regions. Carpets woven in Uşak, which have their own pattern, design, composition, color and material understanding, were initially woven for daily use, but the beauty and value of the carpets were noticed by foreigners and the path to opening up to the world began. Uşak province has become a prominent province due to its location on the intersection of the port road and the trade caravan roads. Carpets woven in Uşak have been exported to all parts of the world and have maintained their value for centuries. Although the influence of hand-woven Uşak carpets, which left their mark on a culturally and economically important period, has diminished over the years, they continue to maintain their importance all over the world today. With the development of technology, carpets began to be woven by machines and carpet weaving continued to maintain its value for our country. In this thesis, it is aimed to examine the characteristics of valuable hand-woven Uşak carpets, adapt them to today's machine carpet weaving and bring a different interpretation from a more current perspective. In the first part of this thesis consisting of four chapters; the historical, sociological and cultural structure of Uşak province is explained. In the second section, after the definition of carpet, the history of Turkish carpet making is summarized. The characteristics of hand-woven Ushaq carpets, the materials used, and design features are examined. In the third section, information is given about the history of machine carpet making in the world and in our country, the place and importance of Gaziantep in machine carpet making is explained, and the carpet machines used are examined. In the fourth section, new designs suitable for today's machine-made carpets were created based on hand-woven Uşak carpets in the light of this information.
Benzer Tezler
- Geleneksel Uşak halılarının tasarım açısından endüstri ürünlerine katkısı
The Contribution of the traditional Uşak carpets to the industrial products from the design aspect
MURAT ATUKEREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. CANDAN AKPINAR
- XVII. yüzyıl Batı Anadolu (Transilvanya) halılarının desen özellikleri ve konservasyon önerisi
XVII. pattern features and conservation recommendations of Western Anatolian (Transylvania) carpets of the 19 th century
ÖMER ZAİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarKastamonu ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP YILDIZ İLDEN
- Aksaray ili Sultanhanı Belde'sinde el dokuması halı onarım işlerinin incelenmesi
The determination of repair works of handwoven rugs in Sultanhani district near the city of Aksaray
GÜL YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Ev EkonomisiAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERDOĞAN
- El dokuması halı tezgâhına inovatif yaklaşım
An innovative approach to the hand wovencarpet looms
İHSAN AKKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
El SanatlarıSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. FİLİZ NURHAN ÖLMEZ