Türk Nesta'lik yazı levhalarında noktanın grafik tasarım açısından incelenmesi
Analysis of the dot in Turkish Nesta'lik manuscript plates in terms of graphic design
- Tez No: 981901
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NUHOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk sanatı, Grafik sanatlar, Görsel sanatlar, Güzel sanatlar, Hat tasarımı, Türk hat sanatı, Traditional Turkish art, Graphic arts, Visual arts, Fine arts, Line design, Turkish handwriting art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Sanatları Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hat sanatı, tarihsel olarak yazı ve estetiğin buluştuğu görsel bir sanat dalı olarak Türk kültüründe önemli bir yer edinmiştir. Bu sanat, aklâm-ı sitte, nesta'lik, divanî ve rik'a gibi yazı üslûplarının yer aldığı ve kendine has kuralları barındıran bir anlayıştır. Kalem, kâğıt ve mürekkep gibi malzemelerle her yazı türünün teknik ve estetik ölçüleri doğrultusunda bir ifade biçimini oluşturur. Hat sanatında sade, minimal ve zarif bir yazı çeşidi olan nesta'lik yazı türü, hat çeşitleri arasında önemli bir yere sahiptir. Estetik açısından zarif çizgilerle akıcı hatlara sahip olan bu üslûp, özellikle mimaride, kitabelerde ve levhalarda yaygın biçimde kullanılmıştır. Bu yazı türlerinde biçim, oran, ritim, denge ve boşluk gibi kompozisyon unsurları da yer alır. Bu açıdan nokta kavramı önemli bir yere sahiptir. Nesta'lik hattında nokta, ölçü birimi olarak kullanılır. Harflerin oranı, satırların dengesi ve kelime arasındaki boşluklar nokta ile sağlanır. Bu açıdan nokta hattın terazisidir. Bu çalışma, Türk hat sanatının önemli üslûplarından biri olan nesta'lik hattında noktanın grafik tasarım açısından incelenmesini ele almaktadır. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak noktanın biçimi, boyutu ve boşluk gibi temel tasarım ögeleri ile sayfa düzenindeki konumu ele alınmıştır. Ayrıca denge, ritim, hareket, uyum ve bütünlük gibi tasarım ilkeleri açısından nasıl değerlendirildiği analiz edilmiştir. Nesta'lik üslûbunu yansıtan ve amaçlı örnekleme yöntemi seçilen hat levhaları görsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Böylece, bu klasik Türk sanat dalının grafik tasarım açısından nasıl bir anlam taşıdığını ön plana çıkmasını amaçlamıştır.
Özet (Çeviri)
The art of khat, as a visual art form situated at the intersection of writing and aesthetics, holds a significant place in Turkish cultural heritage. This art form comprises various calligraphic styles, including the six classical scripts, Nasta'liq, diwani, and riq'a, each characterized by distinct technical and aesthetic rules. Executed with tools such as pen, paper, and ink, these scripts form a unique visual expression governed by precise compositional principles. Among them, Nasta'liq stands out for its refined elegance, minimalism, and flowing lines, and has been widely employed in architectural inscriptions, plaques, and panels. Key design elements such as form, proportion, rhythm, balance, and spatial organization are fundamental to these styles. Within this framework, the concept of the point is of particular importance in Nasta'liq script. The point serves as a unit of measurement, determining letter proportions, line balance, and spacing between words. In this regard, the point functions as the scale or metric of the composition. This study examines the role and significance of the point in Nasta'liq script from a graphic design perspective. Employing qualitative research methods, it analyzes the formal characteristics, size, spatial relationships, and page layout positioning of the point, as well as its alignment with core design principles such as balance, rhythm, movement, harmony, and unity. Purposefully selected khat panels reflecting the Nasta'liq style were analyzed through visual methods. The study aims to reveal how this classical art form embodies graphic design principles, contributing to a deeper understanding of its visual and cultural relevance.
Benzer Tezler
- Türk Nesta'lık ekolü
Başlık çevirisi yok
ALİ RIZA ÖZCAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1996
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. YÜKSEL AYDIN
- İran coğrafyası ve Osmanlı coğrafyasında nestalik hat yazısının karşılaştırılması
A comparison of Nestalik khatt in calligraphy iran geography and Ottoman geography
VALI MAHBOUBI
Doktora
Türkçe
2021
Sanat TarihiAtatürk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUNUS BERKLİ
- Yesarizade Mustafa İzzet Efendi'nin İstanbul'daki ketebeli kitabeleri
Başlık çevirisi yok
KAZIM HACIMEYLİÇ
- İstanbul'daki çağdaş camilerin iç mekân dekorasyonunun geleneksel türk islam süsleme sanatları açısından incelenmesi
Examination of the interior decorations of modern mosques in İstanbul in terms of traditional turkish islamic decorative arts
ABDULLAH SAİD TAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Aydın ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ERARSLAN GÖÇER