Kilis-İnnaplı Kütah mahallesi geleneksel yerleşim dokusunun değişiminin (1950-2025) incelenmesi ve Hancı Muhittin Evi koruma önerisi
The change of the traditional urban fabric of the Kilis-Innaplı Kütah neighborhood (1950–2025) and a conservation proposal for the Hanci Muhittin House
- Tez No: 981953
- Danışmanlar: PROF. DR. ZELİHA HALE TOKAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihî kent dokuları, yalnızca geçmişin somut izleri değil; aynı zamanda toplumların kolektif hafızasını, kimliğini ve kültürel sürekliliğini yansıtan önemli miras değerleridir. Bu çalışmada, Kilis tarihi kent merkezinde yer alan İnnaplı Kütah Mahallesi'nin geleneksel yerleşim dokusu tarihsel süreç içerisinde incelenmiş; özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren imar hareketleri, sosyo-ekonomik dönüşümler ve kontrolsüz yapılaşmaların mahallenin geleneksel dokusu üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Osmanlı döneminde önemli bir ticaret ve konut yerleşimi olan mahalle, sahip olduğu kültürel miras değerleri ile kentin gelişiminde belirleyici bir rol üstlenmiştir. Çalışmanın amacı, İnnaplı Kütah Mahallesi'nin kültürel miras değerlerini ortaya koymak, zaman içerisindeki değişimini belgelemek ve günümüzde karşı karşıya olduğu koruma sorunlarına çözüm önerileri geliştirmektir. Bu kapsamda kentin coğrafi ve tarihsel gelişimi, kültürel miras değerleri ele alınmış; saha gözlemleri, fotoğraflama, envanter ve analiz çalışmaları ile belgelenmiştir. Arşivlerden elde edilen belgelerle planlama çalışmaları ve hava fotoğrafları ile karşılaştırmalı olarak mahallenin geleneksel dokusunun tarihsel süreç içerisindeki değişimi değerlendirilmiştir. Çalışmanın katkılarından bir diğeri, İnnaplı Kütah Mahallesi'nde yer alan ve 2021 yılında tescil edilen 3222 Ada 81 Parselde'ki Hancı Muhittin Evi'nin mevcut durum belgelemesi ve koruma önerilerinin geliştirilmesidir. Rölöve, restitüsyon ve restorasyon çalışmaları aracılığıyla yapının mevcut durumu ortaya konmuş; ticaret ve zanaat merkezi olarak yeniden işlevlendirilmesi önerilmiştir. Bu işlev, yapının mimari değerlerinin korunmasını sağlarken aynı zamanda mahallede kaybolmaya yüz tutmuş somut olmayan miras değerlerinin yeniden canlandırılmasına katkıda bulunacak bir strateji olarak düşünülmüştür. Sonuç olarak, çalışmada, ulusal ve uluslararası koruma ilkeleri doğrultusunda geliştirilen önerilerle hem mahalle hem de tek yapı ölçeğinde koruma sorunlarına çözüm yolları sunmaya çalışılarak kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Historic urban fabrics are not only tangible remnants of the past but also significant heritage assets that embody the collective memory, identity, and cultural continuity of societies. This study examines the traditional settlement pattern of the İnnaplı Kütah Neighborhood, located in the historic city center of Kilis, within its historical context. Particular emphasis is placed on the impacts of urban development activities, socio-economic transformations, and uncontrolled construction processes—especially those emerging after the second half of the 20th century—on the neighborhood's traditional fabric. Once an important residential and commercial area during the Ottoman period, the neighborhood played a decisive role in the city's development with its rich cultural heritage values. The aim of this study is to reveal the cultural heritage assets of the İnnaplı Kütah Neighborhood, to document its transformation over time, and to develop proposals addressing the conservation problems it faces today. In this context, the geographical and historical development of the city and its cultural heritage components were examined through field observations, photographic documentation, inventory work, and analytical studies. Archival documents, planning records, and historical aerial photographs were evaluated comparatively to assess the evolution of the traditional urban fabric throughout the historical process. Another contribution of this study is the documentation and conservation proposals developed for the Hancı Muhittin House, located in Block 81, Parcel 3222, which was officially registered in 2021. Through measured drawings, restitution, and restoration studies, the current condition of the building was documented, and its adaptive reuse as a trade and craft center was proposed. This function is considered a strategy that not only ensures the preservation of the architectural values of the building but also contributes to the revitalization of intangible cultural heritage elements that are at risk of disappearing within the neighborhood. In conclusion, the study provides conservation-oriented solutions at both the neighborhood and building scales, in accordance with national and international heritage conservation principles, thereby contributing to the safeguarding of cultural heritage for future generations.
Benzer Tezler
- Kilis (Gülgümen-Boğazkerim) civarı glokonitli fosfat yatağının sedimantolojisi
Sedimantological investigation of glauconite phosphate beds of Kilis (Gülgümen-Boğazkerim) area
CAFER ŞERİFİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAKİ VAROL
- Kilis ve yayladağ glokinili fosfatların mineralojik ve jeokimyasal incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Jeoloji MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiJeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAMAN SERVET
- Kilis merkez ve köy ağızları
Başlık çevirisi yok
RIZA GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Ş. HALUK AKALIN
- Kilis-Oylum Höyük buluntularının ışığı altında Anadolu Bölgesi`nin M.Ö. 2 .bin seramiği
Second millenium B.C. Ceramic Ware of southeast Anatolia Accordind to Kilis-Oylum Höyük finds
ATİLLA ENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN ÖZGEN