Investigation of different forms of counterfactual reasoning in adults
Yetişkin bireylerde karşı-olgusal akil yürütme biçimlerinin incelenmesi
- Tez No: 981997
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASLI AKTAN ERCİYES
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Karşıolgusal akıl yürütme, inhibisyon, çalışma belleği, anlama, Counterfactual reasoning, inhibitory control, working memory, comprehension
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karşıolgusal akıl yürütme, geçmişte gerçekleşmiş olaylara alternatif sonuçları zihinsel olarak canlandırma becerisidir ve genellikle“Keşke...”ya da“Ya şöyle olsaydı...”gibi ifadelerle dile getirilir. Önceki araştırmalar karşıolgusal ifadelerin yönü (yukarı yönlü vs. aşağı yönlü) ve öncülün yapısal özellikleri (eklemeli vs. çıkarmalı) üzerine odaklanmış olsa da, bu farklı türleri bir arada ve bütüncül bir deneysel çerçevede inceleyen çalışmalar oldukça sınırlıdır. Ayrıca, çalışma belleği ve inhibisyon gibi bilişsel mekanizmalar daha önce belirli ölçüde ele alınmış olsa da, bu mekanizmaların farklı karşıolgusal biçimlerin işlenmesindeki rolleri hâlâ net değildir ve bu çalışma kapsamında daha ayrıntılı olarak incelenmektedir. Bu tezde, (1) karşıolgusal ifadelerin yönü (yukarı yönlü vs. aşağı yönlü) ve yapısının (eklemeli vs. çıkarmalı) yetişkinlerin anlama sorularına verdikleri yanıtların doğruluğu ve tepki süresi üzerindeki etkisi, (2) sonuç kısmının gerçekleşmiş veya gerçekleşmemiş olması durumunun işlemeyi etkileyip etkilemediği ve (3) bireysel yürütücü işlev farklılıklarının karşıolgusal akıl yürütmeyle ilişkisi araştırılmıştır. Türkçe konuşan yetişkin katılımcılarla iki deney gerçekleştirilmiştir. Birinci deneyde yön ve öncül yapısı, ikinci deneyde ise yön ve sonucun gerçekliği manipüle edilmiştir. Katılımcılar işitsel olarak sunulan karşıolgusal ifadelere dayalı anlama görevlerini tamamlamış ve çalışma belleği, inhibisyon ve ilgi tümceciklerini anlama becerileri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, yukarı yönlü ve gerçekleşmemiş karşıolgusalların aşağı yönlü ve gerçekleşmiş olanlara kıyasla daha hızlı işlendiğini göstermiştir. Beklentilerin aksine, eklemeli ifadeler çıkarmalı ifadelere göre daha hızlı yanıtlanmıştır. İnhibisyon becerisi performans üzerinde anlamlı bir yordayıcı olarak öne çıkarken, çalışma belleği sınırlı bir etki göstermiştir. Bulgular, karşıolgusal ifadelerin işlenmesinde hem dilsel/semantik yapının hem de bireysel bilişsel yetilerin birlikte etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, yetişkinlerin farklı karşıolgusal biçimlerle nasıl akıl yürüttüğüne dair psikolinguistik alana ayrıntılı ve bütüncül bir bakış sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Counterfactual reasoning is the ability to mentally simulate alternative outcomes to past events, often marked by expressions such as“If only...”or“What if...”. Although earlier studies have investigated counterfactual direction (upward vs. downward) and structural characteristics (additive vs. subtractive), there is a significant absence of research that concurrently analyzes these different types of counterfactuals within a cohesive experimental setup. Moreover, although cognitive mechanisms such as working memory and inhibitory control have been previously considered to some extent, their role in processing different counterfactual forms remains unclear and is further examined in the present study. This thesis aims to investigate (1) how the direction (upward vs. downward) and structure (additive vs. subtractive) of counterfactual statements influence adults' accuracy and reaction times in comprehension tasks, (2) whether the factuality of the outcome (occurred vs. non-occurred) affects processing, and (3) how individual differences in executive functions relate to counterfactual reasoning performance. Two experiments were conducted with adult Turkish speakers. Experiment 1 manipulated the direction and antecedent structure; Experiment 2 manipulated the direction and factuality of the outcome. Participants completed comprehension tasks following auditory counterfactual statements and were assessed on working memory, inhibition, and relative clause comprehension. The results indicated that upward and non-occurring counterfactuals were processed more quickly than downward and occurring ones. Unexpectedly, additive statements produced quicker responses compared to subtractive ones. Inhibitory control was a strong predictor of performance, whereas working memory had a minimal effect. These results indicate that the processing of counterfactual expressions is influenced by both linguistic and semantic structures along with individual cognitive skills. This research adds to psycholinguistic literature by providing a detailed perspective on how adults think using various types of counterfactuals.
Benzer Tezler
- Towards new narratives and signifiers against“Global ends”: Chile's great refusal
“Küresel sonlara”karşı yeni anlatılara ve gösterenlere doğru: Şili'nin büyük reddi
EMRE ÖNKİBAR
Doktora
İngilizce
2025
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE SELCAN SERDAROĞLU POLATAY
- Sokak pazarının poetikası: Geçici yapının zamansallığı üzerine fenomenolojik bir inceleme
Poetics of the street market: A phenomenological study on temporality of ephemeral structures
HAKAN TÜZÜN ŞENGÜN
Doktora
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN LÜTFÜ KAHVECİOĞLU
- Farklı teanin formlarının farelerde uyku, rahatlama ve gabaerjik/ serotonerjik reseptörler üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of different theanine forms on sleep, relaxation and gabaergic/serotonergic receptors in mice
HAVAKHANUM MAMEDOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Fizyolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞRUL KILIÇ
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRAK ÇAĞLAYAN
- Farklı formlarda Chia (Salvia hispanica L.) tohumunun dana eti köftelerinde kullanımının araştırılması
Investigation of the use of different forms of chia (Salvia hispanica L.) seeds in beef meatballs
ÖZLEM YÜNCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA MELTEM SERDAROĞLU
- Deneysel multiple skleroz oluşturulan sıçanlarda farklı biyotin formlarının MİR-21, MİR-107 VE MİR-122 ile PI3K/AKT sinyal yolağı üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of different biotin forms on miR-21, miR-107 and miR-122 and PI3K/Akt signaling pathway in experimental multiple sclerosis induced rats
BEŞİR ER