Din kültürü ve ahlak bilgisi ile seçmeli din derslerinin öğrenci inanç, tutum ve değerlerine etkisi: Öğretmen gözlemlerine dayalı nitel bir analiz
The effect of religious culture and moral knowledge and elective religion courses on students' beliefs, attitudes, and values: A qualitative analysis based on teachers' observations
- Tez No: 982036
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL ATAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Sosyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalıma Anadolu liselerinde görev yapan Din kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin gözlemlerinden yola çıkarak din eğitiminin öğrencilerin dini sosyalleşme süreçlerine katkısını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma din eğitiminin sadece bilgiyi teorik düzeyde aktarmakla sınırlı olmadığını; bireyin inanç, değer ve kimlik dünyasını şekillendiren bir sosyalleşme süreci olduğunu vurgulamaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiştir. Farklı sosyo-ekonomik çevrelerde görev yapan öğretmenlerle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan bulgular içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular dini bilgi kazanımı, dini bilgilerin yaşantıya dönüşmesi, ahlaki tutum ve değer kazanımı, hoşgörü ve çoğulculuk, eleştirel düşünme ve sorgulama, dini kimlik ve aidiyet, müfredatın işlevselliği ve öğretmen yeterliliği gibi temalar altında kategorize edilmiştir. Mülakatlardan elde edilen veriler dinin temel sosyal kurumlardan olan eğitim kurumuyla kesişme alanında yer aldığını ve din derslerinin öğrencilerin inanç, pratik, bilgi, duygu ve etki boyutlarına nasıl etki ettiğini ortaya koymaya çalışmıştır. Veriler öğrencilerin dini bilgilerini arttırmada etkili olduğunu ancak bunu her zaman davranışa dönüştüremediklerini göstermektedir. Öğrencilerin dini değerleri içselleştirebilmesi için büyük oranda öğretmenin pedagojik yaklaşımı, okul ortamının niteliği ve müfredatın güncelliğine değinilmiştir. Aynı şekilde din eğitimi öğrencilerin ahlaki tutum kazanmasında, başkalarına karşı hoşgörü geliştirmesinde ve toplumsal aidiyet kazanmasında önemli rol oynamaktadır. Bu rolün ise yaşantısal deneyimler, etkinlikler ve güncel konuların bulunduğu program ile güçleneceği ifade edilmiştir. Çalışma neticesinde din eğitiminin dini sosyalleşmeye katkısını arttırmak için öğretmenlerin iletişim becerilerini geliştirmesi, müfredatın güncel meselelerle zenginleştirilmesi ve öğrencilerin aktif olacağı yaşantı temelli öğrenme yöntemleri önerilmiştir. Bu bağlamda din eğitimi yalnızca öğretimsel değil aynı zamanda inanç, değer ve davranışın bütüncül biçimde harmanlandığı bir sosyalleşme alanı olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the contribution of religious education to students' religious socialization processes, based on the observations of Religious Culture and Moral Knowledge teachers working in Anatolian high schools. The research emphasizes that religious education is not limited to the theoretical transmission of religious knowledge but represents a socialization process that shapes individuals' worlds of belief, value, and identity. A qualitative research method was adopted in this study. Semi-structured interviews were conducted with teachers working in schools located in different socio-economic environments. The collected data were analyzed through content analysis. The findings were categorized under the following themes: acquisition of religious knowledge, transformation of knowledge into lived experience, acquisition of moral attitudes and values, development of tolerance and pluralism, critical thinking and inquiry, religious identity and belonging, functionality of the curriculum, and teacher competency. The data obtained from the interviews sought to reveal the intersection of religion with education, a fundamental social institution, and how religious instruction impacts students' beliefs, practices, knowledge, emotions, and affect. The data demonstrate that while effective in increasing students' religious knowledge, this knowledge is not always translated into action. The teacher's pedagogical approach, the quality of the school environment, and the up-to-date nature of the curriculum were significantly impacted in helping students internalize religious values. Similarly, religious education plays a significant role in students' development of moral values, tolerance for others, and a sense of belonging to society. It was stated that this role would be strengthened through a program that includes experiential experiences, activities, and current issues. The study concludes that in order to enhance the contribution of religious education to religious socialization, it is necessary for teachers to improve their communication skills, enrich the curriculum with contemporary social and ethical topics, and employ experience-based, student-centered learning methods. In this context, religious education is evaluated not merely as an instructional activity but as a comprehensive field of socialization in which belief, value, and behavior are harmoniously integrated.
Benzer Tezler
- Ortaokul din, ahlak ve değerler alanı seçmeli derslerinin öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the secondary school elective courses which the religion, morality, and values within the frame of the opinions the teachers, the students and parents
HARUN ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL TOSUN
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenlerine göre seçmeli din derslerinin imkânları ve sorunları: İzmir örneği
Pros and cons of elective religion courses from the perspective of Religious Culture and Ethics Course teachers: The example of Izmir
BÜŞRA ERSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRÜ KEYİFLİ
- Seçmeli din derslerinin ortaöğretim öğrencilerinin din algısı üzerindeki etkisi (Hakkari ili örneği)
The effect of elective religious courses on secondary school students' perception of religion (Hakkari province case)
BUKET BUGUTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinHakkari ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN DODURGALI
- Öğretmenlere göre ilköğretim 1. kademe (4. ve 5. sınıf) din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin problemleri
By teachers; the problems of primary school (fourth & fifth classes) religious culture & moral knowledge lesson
YUSUF KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. M. ŞEVKİ AYDIN
- Temel dini bilgiler (İslam 1) dersi öğretim programının kavram haritası tekniği ile işlenişi
Basic religious studies (Islam 1) course curriculum processed with concept map technique
YUNUS DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAHÇEKAPILI