Vusûlî Mehmed Efendi'nin Sirâcü'l-Mülûk tercümesi: Şem'-i Hidâyet (inceleme-metin)
Translatıon of Sirâcü'l-Mülûk by Vusûlî Mehmed Efendi: Şem'-i Hidâyet (review-text)
- Tez No: 982056
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜCAHİT KAÇAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: XVI. yüzyıl, Muhammed b. Turtûşî, Sirâcü'l-Mülûk, Vusûlî Mehmed Efendi, Şem'-i Hidâyet, Tercüme, Siyâsetnâme, XVI. century, Muhammad b. Turtûşî, Sirâcü'l-Mülûk, Vusûlî Mehmed Efendi, Şem'-i Hidâyet, Translation, Siyâsetnâme
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, XII. yüzyılda Muhammed b. Turtûşî tarafından yazılmış Arapça bir siyâsetnâme olan Sirâcü'l-Mülûk'un XVI. yüzyılda yaşamış olan Vusûlî Mehmed Efendi tarafından Şem'-i Hidâyet ismiyle yapılan Türkçe tercümesi ele alınmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın“Giriş”bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, yöntem ve kaynakları belirtilmiştir. Birinci bölümde, Selimnâme'siyle meşhur Osmanlı Kazaskeri Vusûlî Mehmed Çelebi'nin hayatı ile ilmî ve edebî kişiliği hakkında bilgi verilmiş, Şem'-i Hidâyet'in elimizdeki tek nüshasının tavsîfi yapıldıktan sonra eserin yapısı ve tertibine değinilmiştir. Son olarak metinden alınan örneklerin detaylı bir şekilde incelenmesiyle Şem'-i Hidâyet'teki tercüme usûlü belirlenmiştir. İkinci bölümde öncelikle Şem'-i Hidâyet'in geniş muhteva özetine yer verilmiştir. Eser, dil ve üslup özellikleri bakımından değerlendirilmiş ve Vusûlî'ye ait olan şiirler aruz, kafiye ve redif hususiyetleri açısından incelenmiştir. Bu bölümde Şem'-i Hidâyet'in bir siyâsetnâme olarak ele alınışına da ayrıca yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, incelemesi yapılan Şem'-i Hidâyet'in metnine yer verilmiştir. Çalışmanın“Sonuç”bölümünde ise elde edilen tüm veriler genel bir çerçevede sunulmuştur. Metinde geçen bazı sözcüklerin anlamlarını içeren bir seçme sözlük de Sonuç kısmının ardından çalışmaya eklenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, a translation of Sirâcü'l-Mülûk, an Arabic siyasetnâme written by Muhammed bin Turtûşî in the twelfth century, was analyzed. The Turkish translation of the work by Vusûlî Mehmed Efendi, who lived in the Ottoman Empire in the sixteenth century, under the name of Şem-i Hidâyet, was taken into account. The purpose, scope, methods and sources of the study are specified in the“Introduction”section of this study, which consists of three parts. In the first part, information is given about the life, scientific and literary manhood of Vusûlî Mehmed Çelebi, who is famous for his work called Selimnâme. The method of translation in Şem-i Hidâyet was determined by a detailed examination of the examples taken from the text. In the second part, a summary of the broad content of Şem-i Hidâyet is given. The work was evaluated in terms of linguistic and stylistic features, and the poems belonging to Vusûlî were examined in terms of features of aruz, rhyme and line. In this chapter, there is also a place to treat Şem-i Hidâyet as a political text. In the third part, the text of the work called Şem-i Hidâyet, which was analyzed, is given. In the“Conclusion”part of the study, all the obtained information and data are presented in a general framework. An optional dictionary containing the meanings of some words in the text is added to the work after the Conclusion.
Benzer Tezler
- Memî Cân Efendi'nin“Lübbü'l-Usûl fî Mâ'rifeti Tarîkati'l-Vusûl”adlı eserinin tahkîki ve tıpkıbasımı
The critical scrutiny and facsimile of Memî Cân Efendi's work“Lübbü'l-Usûl fî Mâ'rifeti Tarîkati'l-Vusûl”
HALİME KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinGümüşhane ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN FETTAHOĞLU
- İstanbul Eyüp ilçesi 45, 47, 48, 52, 65 numaralı kadastral adalarında yer alan türbe hazireleri mezar taşlarında üzüm motifi
Grape motifs on gravestones at tombs' cemeteries located in 45, 47, 48, 52, 65 cadastral areas of Istanbul Eyup town
GAMZE ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURŞEN ÖZKUL FINDIK
- Klasik Türk şiirinde gerçeküstü menfi varlıklar
Surrealistic entities in classical Turkish poetry
SILA ATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıDüzce ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKKUŞ
- Vusûlî'nin 50 gazelinin (51-100) şerhi
Annotation of Vusûlî's 50 gazelles (51-100)
ABDULLATİF EMRE NAVGASIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SARI
- Vusûlî Dîvânı'nda maddi kültür ve sosyal hayat unsurları
Elements of material culture and social life in Vusuli's Divan
HALİL KIZILTOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıBatman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN ERTAN