İstanbul Teknik Üniversitesi Mustafa İnan Kütüphanesi Nadir Eserler koleksiyonunda bulunan denizcilik eserlerinin incelenmesi
An examination of maritime works in the rare books collection of İstanbul Technical University Mustafa İnan Library
- Tez No: 982272
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNCAY ZORLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Marine
- Anahtar Kelimeler: Denizcilik eğitimi, Denizcilik tarihi, Nadir eserler, Maritime education, Maritime history, Precious books
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Denizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Denizcilik Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, İstanbul Teknik Üniversitesi Mustafa İnan Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonu'nda bulunan denizcilik alanındaki kitapların, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan uzun bir dönem dahilinde teknik, tarihsel ve pedagojik açıdan ayrıntılı olarak incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada, denizcilik bilgisinin üretimi, aktarımı ve özellikle denizcilik eğitiminin kurumsallaşma evreleri; söz konusu kitapların içerik, kullanım ve yayım süreçleri üzerinden ortaya konmuştur. Temel amaç, koleksiyonda yer alan denizcilik eserlerinin sadece içerik analiziyle sınırlı kalmadan, aynı zamanda bu eserlerin hangi dönemlerde, hangi kurum ve müfredatlarda kullanıldığı, denizcilik eğitimine ve mühendislik uygulamalarına nasıl katkı sunduğu, dönemin teknik ve kurumsal yapısının kitaplar yoluyla nasıl şekillendiğini göstermektir. Araştırma kapsamında koleksiyonun dijital katalogları, el yazması kayıtları ve mevcut basılı kataloglar taranmış hem Osmanlı Türkçesi hem de başta Fransızca ve İngilizce olmak üzere Batı dillerindeki eserlerin çağdaş Türkçeye çevrileri veya karşılaştırmalı okumaları yapılmıştır. Eserlere dair kapsamlı bibliyografik bilgiler, dönemsel özellikler, yazılış amaçları, içindekiler fihristleri ve teknik çizimlerle desteklenmiş içerik analizleri hazırlanmıştır. Ayrıca, kitapların fiziksel olarak korunması ve uzun vadeli erişiminin sağlanması amacıyla yüksek çözünürlüklü dijitalleştirme çalışmaları yapılmış, eserlerin özgün sayfa düzenleri, kenar notları ve müellif mühürleri de arşivlenmiştir. Koleksiyondaki kitaplarda; buhar makineleri ve kazanlarının termodinamik özellikleri, enerji dönüşüm süreçleri, gemi yapımı ve temel deniz mühendisliği prensipleri, nehir ve kanal taşımacılığı, baraj ve rezervuar sistemlerinin yapımı, deniz kazaları ve acil durum yönetimi, meteorolojik gözlemler ve deniz işaretleme sistemleri gibi teknik ayrıntılar detaylandırılmıştır. Ayrıca güvenlik, bakım ve yasal düzenlemeler ile birlikte eğitsel içerikler, teknik tablolar, çizimler ve pratik vaka analizleriyle desteklenmiştir. Eserlerin büyük kısmı, dönemde hem askeri hem de sivil denizcilik kurumlarında başvuru ve eğitim kaynağı olarak kullanılmış; zabitlerin, mühendislerin ve teknik personelin uygulamada karşılaştıkları güncel sorunlara doğrudan çözüm üretmeyi hedeflemiştir. Kitapların mukaddemelerinde, yazılış amaçlarının büyük ölçüde dönem ihtiyacına dayalı olduğu, teknik personelin ve öğrencilerin pratik bilgiye ulaşmasını kolaylaştırma hedefiyle hazırlanmış oldukları vurgulanmaktadır. Eserlerin içindekiler dizini ve sistematik yapılandırılması, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişte modern ve bilimsel temelli eğitim programlarının şekillendiğini göstermekte, bu çerçevede teknikte yenilikçi yaklaşım ve Batı ile entegre bir bilgi aktarımının benimsendiğini kanıtlamaktadır. Tezde ulaşılan sonuçlar, İTÜ Mustafa İnan Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonu'nun yalnızca bir kitap arşivi değil, aynı zamanda Osmanlı'dan miras kalan teknik bilginin Cumhuriyet dönemi teknik eğitimiyle buluştuğu, bilimsel mirası aktardığı ve modern denizcilik ve mühendislik eğitiminin gelişimine katkı sunduğu özgün ve öncü bir bilimsel kaynak havuzu olduğunu göstermektedir. Dijitalleştirme ve koruma yöntemleriyle bu mirasın geleceğe aktarılması ve araştırmacılara güvenli şekilde sunulması da çalışmanın önemli katkılarından biri olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine maritime books in the Rare Books Collection of Istanbul Technical University's Mustafa Inan Library from technical, historical, and pedagogical perspectives during the period extending from the Ottoman Empire to the Republic. The study reveals the production, transmission, and institutionalization phases of maritime knowledge and education through the content and usage processes of these books. Within the scope of the research, digital catalogs of the collection were scanned, and works in Ottoman Turkish and Western languages were examined. High-resolution digitization efforts were conducted for the preservation and accessibility of the books. The books in the collection cover technical topics such as steam engines, shipbuilding, marine engineering, river transportation, maritime accidents, and meteorological observations. The works are supported by safety regulations, maintenance procedures, legal frameworks, technical tables, and drawings. The books were used as reference sources in military and civilian maritime institutions of the period, aiming to provide solutions to practical problems faced by officers and engineers. The systematic structure of the works demonstrates the formation of modern educational programs from the Ottoman Empire to the Republic and the adoption of integrated knowledge transfer with the West. In conclusion, the ITU Mustafa Inan Library Rare Books Collection represents a unique scientific resource pool where Ottoman technical heritage meets Republican-era education, contributing to the development of modern maritime and engineering education. Digitization efforts ensure the transmission of this heritage to future generations.
Benzer Tezler
- Ahmed Hâlis'in Tufeylü Menâkıbi'l - Kibâri'l- Mevlevî Fî Menkabeti Hazreti'ş - Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî'si ve eserin nesir üslûbu açısından değerlendirilmesi [inceleme - metin (1b - 76b)]
Ahmed Hâlis' Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l - Mevlevî Fî Menkabeti Hazreti'ş - Şeyhi's-Sâkıbi'l-Ma'nevî and the analysis of this work in terms of its prose style [analysis - text (1b - 76b)]
FATMA İMAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ EMRE ÖZYILDIRIM
- Machine learning-based energy consumption forecastingfor stores in a shopping center - A case study
Alışveriş merkezindeki dükkânların enerji tüketimininmakine öğrenmesiyle tahmini - Vaka çalışması
NADIA AHBAB
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. MUSTAFA BERKER YURTSEVEN
- Bilgi teknolojileri bağlamında kütüphane iç mekan analizi: İstanbul Teknik Üniversitesi Mustafa İnan Kütüphanesi
Information technologies and interior space of library: Istanbul Technical University Mustafa İnan Library
TİMUÇİN ERKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ AYŞE KANOĞLU
- Türkiye'de üniversite kütüphanelerinin gece hizmeti vermesinin kullanıcı memnuniyeti açısından önemi: İstanbul Teknik Üniversitesi Mustafa İnan Kütüphanesi'nde bir inceleme
The importance of user satisfaction in terms of university libraries providing night services in Turkey: a study on Istanbul Technical University Mustafa Inan Library
BURAK TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgi ve Belge Yönetimiİstanbul ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT KONYA
- İstanbul'daki üniversite kütüphanelerinde mekan ile kullanıcı ilişkilerinin sentaktik olarak irdelenmesi
Syntactic examination of the relationships between space and user behaviors in university libraries in Istanbul
HİCRET AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU