Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde denge ve denetleme mekanizmaları
Balance and control mechanisms in the presidential government system
- Tez No: 982590
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, 2017 Anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni hükümet sisteminde denge ve denetleme mekanizmalarına ne ölçüde yer verildiğini ve bu mekanizmaların nasıl dizayn edildiklerini incelemektir. Bu incelemeyi yapmak için öncelikle Türkiye'ye özgü yeni bir sistem olarak gündeme gelen Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini anayasa hukuku açısından ele almak gerekmektedir. Yeni sistemin dünyada kabul edilmiş başlıca hükümet sistemleri arasındaki yerini belirlemek amacıyla, öncelikle hükümet sistemleri genel hatlarıyla değerlendirilecektir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini inceleyeceğimiz bölümde, yeni sisteme giden süreci anlamak açısından ilk aşamada, Osmanlı döneminden başlamak üzere Türk anayasal gelişmelerine özellikle yasama, yürütme ve yargı ilişkileri açısından genel hatlarıyla yer verilecektir. Türk anayasa tarihi boyunca yaşanan gelişmelerin ve önemli olayların ele alınması 2017 Anayasa değişikliğinin arka planını analiz etme konusunda yardımcı olacaktır. Bölümün devamında, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasama, yürütme ve yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, görevleri ve birbirleriyle olan ilişkileri incelenecektir. Birinci bölümün kapsamı bu şekildedir. İkinci bölümde ise, denge ve denetleme mekanizmaları kavramını kuvvetler ayrılığı ilkesi odağında tartışılması ile başlayacaktır. Denge ve denetleme mekanizmalarının teorik altyapısı verildikten sonra, Anayasamızdaki düzenlemelere değinilecektir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yer alan denge ve denetleme mekanizmaları, yürütmenin sahip olduğu araçlar ve yasamanın sahip olduğu araçlar olmak üzere iki ayrı başlık altında ele alınacaktır. Anayasa ile Cumhurbaşkanına tanınan seçimleri yenileme, kanunları geri gönderme (veto), Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma, atamaları gerçekleştirme ve Meclise mesaj verme yetkileri yürütmenin sahip olduğu mekanizmalar; TBMM'ye tanınan seçimleri yenileme, genel görüşme, soru, meclis araştırması, meclis soruşturması yetkileri ise yasamanın sahip olduğu mekanizmalar kapsamında ele alınacaktır. 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile bu mekanizmalara ilişkin getirilen değişiklikler, bu araçların eski sistemdeki halleri ile karşılaştırılarak ve bunlara yöneltilen eleştiriler de göz önüne alınarak tahlil edilecektir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the extent to which checks and balances are included in the new government system established by the 2017 constitutional amendments and how these mechanisms are designed. To conduct this analysis, the Presidential Government System, introduced as a system unique to Türkiye, must first be analyzed from a constitutional law perspective. To determine its position among major governmental systems worldwide, governmental systems will first be evaluated in general terms. To understand the process leading to the new system, the section analyzing the Presidential Government System will first present an overview of Türkiye's constitutional development from the Ottoman period onward, with emphasis on legislative, executive, and judicial relations. Reviewing these developments and major events will help analyze the background of the 2017 constitutional amendment. The following part examines the structure, functions, powers, and interrelations of the legislative, executive, and judicial organs within the new system. This constitutes the scope of the first chapter. The second chapter begins with the concept of checks and balances, focusing on the principle of separation of powers. After presenting its theoretical background, constitutional regulations concerning these mechanisms will be discussed. The mechanisms under the Presidential Government System are examined in two groups: tools of the executive and tools of the legislature. The President's powers to renew elections, return laws (veto), issue presidential decrees, make appointments, and send messages to Parliament are considered executive tools. The Parliament's powers to renew elections, hold general debates, ask questions, and conduct parliamentary inquiries and investigations are considered legislative tools. The amendments introduced by Law No. 6771 on the Amendment of the Constitution of the Republic of Türkiye are analyzed by comparing these mechanisms with those in the previous system and evaluating the criticisms directed at them.
Benzer Tezler
- ABD başkanlık siteminde ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yasama ve yürütme ilişkileri
Legislative and executive relations in the US Presidential government system and the Presidential government system
ÖZDEN KAYA BERKAY
Doktora
Türkçe
2024
HukukErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN DÖNER
- Türkiye'de uygulanan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve üst düzey kamu yöneticilerinin denetimi
The Presidential system of government in Turkey and the supervision of senior public administrators
SELMA TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal Bilimlerİstanbul Gedik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM SEZER
- 2017 Anayasa değişiklikleri bağlamında yürütmenin denetlenmesi
The audit of executive within the context of Constitutional amendments of 2017
MERVE ÜNAL AÇIKGÖZ
Doktora
Türkçe
2021
HukukHacettepe ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN TAHSİN FENDOĞLU
- Başkanlık sistemlerinde devlet başkanının sorumluluğu kapsamında impeachment mekanizması
The impeachment mechanism within the scope of the responsibility of the head of the state in presidential systems
UFUK CEREN MENSİZ
Doktora
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE ÖZSOY BOYUNSUZ
- Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yasama ve yürütme ilişkileri
The relationship of legislative and executive branches in the Turkish Presidential Regime
ZEHRA ÇÖMLEKÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR NARİN