Dinsel örtük hazrılamanın bireyin öz kontrol davranışlarına etkisi: Deneysel bir çalışma
The effect of religious implicit priming on individuals' self-control behaviors: An experimental study
- Tez No: 982773
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT HOROZCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikoloji, din psikolojisi, deneysel psikoloji, öz kontrol, irade gücü, hazırlama etkisi, dinsel örtük hazırlama, hazzı erteleme, duygu düzenleme, Din, Dindarlık, Dini değerler, Dini duygular, Dini hayat, Dini kavramlar, Dini metinler, Dini motifler, Dini unsurlar, Psychology, psychology of religion, experimental psychology, self-control, willpower, religious implicit priming, priming effect, implicit priming, emotion regulation, Religion, Religiousness, Religious values, Religious feelings, Religious life, Religious concepts, Religious texts, Religious motifs, Religious elements
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, dinsel içerikli örtük hazırlamanın öz kontrolle ilişkili davranışlar üzerindeki etkisini deneysel olarak incelemektir. Bu kapsamda, üç ayrı deney yürütülmüş ve sırasıyla öz kontrolün farklı davranışsal göstergeleri olan ödülü erteleme tercihi, fiziksel rahatsızlığa tahammül ve yardım etme davranışı değerlendirilmiştir. Her bir deney farklı katılımcılarla yürütülmüştür. Birinci deneye 34 kişi (yaş ort= 22,41), ikinci deneye 36 kişi (yaş ort= 22,25) ve üçüncü deneye 40 kişi (yaş ort=22) katılmıştır. Katılımcılar rastgele şekilde deney ve kontrol gruplarına atanmış, deney gruplarına dinsel örtük hazırlama uygulanmıştır. Birinci deneyde, dinsel hazırlama yapılan grubun %58,8'i bir hafta sonra 150 TL almayı tercih ederken, bu oran kontrol grubunda %23,5'tir. Bu fark anlamlı bulunmuştur (χ²=4,371(1), p<0,05). İkinci deneyde, deney grubundaki katılımcılar fiziksel olarak rahatsız edici bir göreve (sirkeli portakal suyu içme) ortalama 11 bardakla daha fazla katlanırken, kontrol grubu ortalama 4,33 bardakta kalmıştır (t=-2,161(34), p<,05). Üçüncü deneyde, katılımcıların rahatsız edici bir sosyal durum sonrasında bağış yapma davranışları ölçülmüştür. Deney grubunun ortalama bağışı 26,75 TL (SD = 35,91), kontrol grubunun ise 23,50 TL (SD = 35,47) olup; bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (t(38) = -0,288, p = ,775).Elde edilen bulgular, dinsel temaların bilinçdışı düzeyde aktivasyonunun hazzı erteleme ve fiziksel dayanıklılık gibi öz kontrolle ilişkili bazı davranışları güçlendirebildiğini göstermektedir. Ancak duygu düzenleme üzerinde otomatik bir etkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu yönüyle çalışma, örtük dinsel hazırlamanın davranışsal düzeydeki etkilerini deneysel bağlamda ele alan sınırlı sayıdaki Türkçe literatüre kuramsal ve metodolojik düzeyde katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to experimentally examine the effect of implicit religious priming on behaviors associated with self-control. In this context, three separate experiments were conducted, each assessing different behavioral indicators of self-control: preference for delayed gratification, tolerance for physical discomfort, and helping behavior. Participants all assigned to the experiments independently. The first experiment included 34 participants (M_age = 22.41), the second 36 participants (M_age = 22.25), and the third 40 participants (M_age = 22.00). Participants were randomly assigned to experimental and control groups; those in the experimental condition received implicit religious priming. In the first experiment, 58.8% of the participants in the religious priming group chose to receive 150 TL one week later, whereas this rate was 23.5% in the control group. This difference was statistically significant (χ² = 4.371(1), p < .05). In the second experiment, participants in the experimental group endured a physically aversive task (drinking vinegar-mixed orange juice) by consuming an average of 11 glasses, while the control group endured only 4.33 glasses on average (t(34) = -2.161, p < .05). In the third experiment, participants' donation behaviors were assessed following a socially uncomfortable situation. The experimental group donated an average of 26.75 TL (SD = 35.91), while the control group donated 23.50 TL (SD = 35.47); this difference was not statistically significant (t(38) = -0.288, p = .775). The findings suggest that unconscious activation of religious themes can enhance certain behaviors associated with self-control, such as delay of gratification and physical endurance. However, no automatic effect was observed on emotional regulation or prosocial behavior. In this respect, the study contributes both theoretically and methodologically to the limited Turkish literature that addresses the behavioral effects of religious priming within an experimental framework.
Benzer Tezler
- Aptitudes and attitudes: Human-centred pedagogies in foundation design studios
Yetenekler ve tutumlar: Temel tasarım stüdyosunda, insan-merkezli eğitim
DESANTILA HYSA
Doktora
İngilizce
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU
- İlköğretim okullarında örtük program faaliyetlerinin saptanması
Revealing the hidden curriculum activities in primary schools
ELÇİN AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. FERİDUN MERTER
- Teogonik mitlerin çağdaş moda tasarımında yorumlanma biçimleri
Interpretation of theogonic myths in contemporary fashion design
FADİME AKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarÇankırı Karatekin ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. ARZU EVECEN
- Bir mitin iki ucu: Kent ve sinema
Two edges of a myth: City and cinema
GAMZE KONCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiAna Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. ALİYE SENEM DEVİREN
- Kimliğin siyasallaşması: Tunceli örneği
Politicization of the id; example Tunceli̇
MEHMET EDİP YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SosyolojiAdnan Menderes ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSEN DEMİR