Geri Dön

Haris el-Muhâsibî'de Tanrı insan ilişkisi

The relationship between God and man in Haris al-Muhâsibî

PDF İndir

  1. Tez No: 982824
  2. Yazar: NİGAR YILDIZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. YAKUP YILDIZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Ahlak, Akıl, Allah, Kalp, Nefs, Türk-İslam felsefesi, İnsan, Morality, Reason, God, Heart, Soul, Turkish-Islamic philosophy, Human
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İnönü Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnsan ile Tanrı arasındaki ilişki, tarih boyunca düşünce dünyasının en temel meselelerinden biri olmuştur. Bu çalışmada, İslâm düşüncesinin önemli isimlerinden Haris el-Muhâsibî'nin (ö. 243/857) Tanrı–insan ilişkisine dair görüşleri, akıl, kalp ve nefis kavramları çerçevesinde felsefî ve tasavvufî bir bakış açısıyla incelenmektedir. Muhâsibî'nin Kur'ân merkezli yaklaşımı, psikolojik derinliği ve ahlâkî sorumluluğa verdiği önem, onun düşüncesini yalnızca dönemine özgü değil, aynı zamanda evrensel düzeyde dikkate değer kılmaktadır.Tez üç ana bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, Muhâsibî'nin yaşadığı dönemin tarihî, kültürel ve entelektüel arka planı ele alınmış; dönemin kelâmî ve tasavvufî problemleri bağlamında onun düşünsel yönelimi değerlendirilmiştir.İkinci bölümde, akıl, kalp ve nefis kavramları merkeze alınarak Muhâsibî'nin insan anlayışı ayrıntılı biçimde incelenmiş; bu kavramların Tanrı–insan ilişkisine nasıl temel oluşturduğu tartışılmıştır.Üçüncü bölümde ise bu üçlü yapının metafizik bütünlüğü, özellikle marifetullah ve ahlâkî sorumluluk bağlamında ele alınmış; Batı düşüncesiyle karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır.Bu çalışma, Muhâsibî'nin insanı çok katmanlı bir varlık olarak ele almasının, onun Tanrı ile kurduğu ilişkiye nasıl yön verdiğini ortaya koymaktadır. Aklın muhasebesi, kalbin arınması ve nefsin terbiyesi gibi unsurlar yalnızca bireysel bir arınmanın değil, aynı zamanda ilahî hakikate yönelen bir bilme ve olma sürecinin temel taşlarıdır.

Özet (Çeviri)

The relationship between human beings and God has been one of the most fundamental issues throughout the history of thought. This study examines the views of Haris al-Muhâsibî (d. 243/857)—one of the prominent figures of Islamic intellectual history—on the relationship between God and humanity through the concepts of reason, heart, and soul, from both philosophical and mystical perspectives. His Qur'an-centered approach, psychological depth, and emphasis on moral responsibility make his thought significant not only for his own period but also for universal philosophical inquiry.The thesis consists of three main chapters: The first chapter discusses the historical, cultural, and intellectual context of Muhâsibî's era, focusing on his orientation within theological and mystical debates.The second chapter analyzes in detail the concepts of reason, heart, and soul, and how these notions form the foundation of the God–human relationship.The third chapter evaluates the metaphysical unity of this triadic structure, with special emphasis on marifetullah (knowledge of God) and moral responsibility, and offers comparative insights with Western philosophy.This study demonstrates how Muhâsibî's conception of the human being as a multi-layered entity shaped his understanding of the relationship with God. Core elements such as the reckoning of the intellect, the purification of the heart, and the discipline of the self constitute not only a path of individual refinement but also a process of knowing and becoming directed toward divine truth.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    186600

    Haris el-Muhasibi`de dini davranış teorisi

    Religious behaviour psychology in haris al-muhasibi

    MUHAMMED KIZILGEÇİT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    DinAtatürk Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. FARUK KARACA

  2. Tez No

    234308

    Haris el- Muhasibi'de ahlak

    The ethic according to Harith al- Mohasibi

    MIHDAT AKTULGA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    DinYüzüncü Yıl Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN BİRCAN

  3. Tez No

    774791

    Haris el-Muhasibi'de insan psikolojisi

    Human psychology in Haris al-Muhasibi

    FEYZA NUR TOPLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TURGAY ŞİRİN

  4. Tez No

    73160

    Haris El-Muhasibi`nin kelami görüşleri

    Başlık çevirisi yok

    CENGİZ TÜCCAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    DinSakarya Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞERAFEDDİN GÖLCÜK

  5. Tez No

    979005

    Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn'i bağlamında manevi danışmanlık ve rehberliğe dair temel kavram ve metotları

    Fundamental concepts and methods of spiritual counseling and guidance in the framework of hârith al-Muhâsibî's Risālat al-Mustarshidīn

    SÜMEYYE YAZICI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinKütahya Dumlupınar Üniversitesi

    Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. SELAMİ ERDOĞAN

Geri Dön