Suyûtî'nin el-İktirâh adlı eserinin muhteva ve metot açısından incelenmesi
Suyūṭī's al-Iktrāh: An examination of its content and methodology
- Tez No: 982862
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Din, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Linguistics, Religion, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Memlükler Döneminde yaşamış ve İslam ilim geleneğinde müstesna bir yere sahip olan Celaleddin es-Suyûtî'nin el-İktirâh fî usûli'n-nahv adlı eserinin muhteva ve metot açısından incelemeyi hedeflemektedir. Tezin birinci bölümünde küçük yaştan itibaren ilimle iştigal etmeye başlayan Suyûtî'nin hayatı, ilmî serüveni, hocaları, talebeleri ve çeşitli alanlarda kaleme aldığı eserler ele alınmış, müellifin yalnızca dil ilimlerinde değil pek çok çeşitli ilimde derin bir vukûfiyeti olduğu vurgulanmıştır. İkinci bölümde ise öncelikle bağlamın doğru kurulabilmesi açısından bir zemin hazırlamak amacıyla nahiv usulü ilminin teşekkül sürecine ve bu sürece yön veren etkenlere kısaca yer verilmiştir. Ardından müellifin de bahsettiği üzere bir bakıma nahiv usulünün üzerine inşa edildiği zemin sayılan fıkıh usulü ile ilişkisine değinilmiştir. Çalışmanın asıl hedefi olan muhteva ve metot incelemesi için öncelikle eserin tasnif şekline uygun bir biçimde mukaddimedeki on temel meseleden, bu meselelerin izahı ve tartışmalarında kullanılan delillere yer verilerek bahsedilmiştir. Daha sonra nahiv usulünün dört temel unsuru kabul edilen sema', icmâ', kıyas ve istishâbu'l-hâl bahislerinde yer alan konulara değinilmiştir. Bu incelemeler sırasında metnin yapısal özellikleri, konuların tasnif şekli, müellifin üslubu, kullanılan şahitlerin nitelikleri gibi çeşitli hususlara dair yapılan değerlendirmeler metot kısmında detaylıca ele alınmıştır. Sonuç olarak bu çalışma Suyûtî'nin el-İktirâh fî usûli'n-nahv adlı eserini muhteva ve metot bakımından incelemiş ve bu eserin hem kullandığı kaynaklar hem benimsediği usul hem de ortaya koyduğu özgün tasnif sayesinde, nahiv usulü literatüründe derleyici ama aynı zamanda da kurucu nitelik taşıyan temel metinlerden biri olmakla nahiv usulü ilmi açısından önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine al-Iktirāḥ fī uṣūl al-naḥw by Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī who lived during the Mamluk period and occupies a distinguished place within the Islamic scholarly tradition in terms of its content and methodology. The first chapter discusses Suyūṭī's early commitment to learning, his scholarly trajectory, his teachers and students, and his works authored in various fields. It is emphasized that the author possessed profound mastery not only in the linguistic sciences but also in numerous other disciplines. In the second chapter, in order to establish an appropriate contextual foundation, the formation process of the discipline of uṣūl al-naḥw and the factors shaping this process are briefly presented. Subsequently, attention is drawn to the relationship between uṣūl al-naḥw and uṣūl al-fiqh, which may be regarded as Suyūṭī himself indicates as the conceptual groundwork upon which the former is built. For the core objective of analyzing the content and methodology of the work, the study first examines the ten fundamental issues discussed in the muqaddima, addressing the evidence used in their explanation and debate. It then focuses on the subjects treated under the four principal components of uṣūl al-naḥw: samāʿ, ijmāʿ, qiyās, and istiṣḥāb al-ḥāl. During these analyses, the structural characteristics of the text, the organization of topics, the author's stylistic preferences, and the nature of the cited evidences are closely evaluated as part of the methodological discussion. In conclusion, this study demonstrates that Suyūṭī's al-Iktirāḥ fī uṣūl al-naḥw holds a significant position in the field of uṣūl al-naḥw due to its sources, methodological orientation, and original classification. The work stands out not only as a synthesizing contribution but also as a foundational text within the literature on uṣūl al-naḥw.
Benzer Tezler
- Suyûtî'nin nahiv usûlüne katkıları -el-iktirâh özelinde-
Suyuti contributions to the method of grammar in the context of al-iktirah
SİNAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN KAYA
- El-iktirâh bağlamında nahiv usûlü ve fıkıh usûlü terimlerinin mukayesesi
The comparison of the terminology of usūl al-nahw and usūl al-fiqh in the context of al-iqtirāh
ADEM BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR BAYAM
- Suyuti'nin“el-Behcetü's-Seniyye Fiil-Esmai'n-Nebeviyye”adlı eseri
Başlık çevirisi yok
MAHMUT KAVAKLIOĞLU
- Süyûtî'nin el-Mühezzeb eseri bağlamında Kur'ân-ı Kerîm'de muʻarreb kelimeler
Arabized words in Koran in the context of Suyuti's work al-Muhazzab
SADULLAH ARPA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM USTA
DOÇ. DR. MUSTAFA KIRKIZ
YRD. DOÇ. İSMAİL NARİN
- Süyuti'nin el-Muzhir isimli eserinin içerik ve metot açısından incelenmesi
The examining of al-Suyuti's work titled al-Muzhir in terms of content and methods
SENAN UMUYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAMZA ERMİŞ