Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan kişilerarası ilişkiler terapisi temelli danışmanlığın hastalığa uyum ve depresyon düzeylerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of interpersonal therapy–based counseling on illness adjustment and depression levels in individuals undergoing hemodialysis treatment: A randomized controlled trial
- Tez No: 983117
- Danışmanlar: PROF. DR. EBRU AKGÜN ÇITAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Psikiyatri Hemşireliği, Hastalığa Uyum, Depresyon, Kişilerarası İlişkiler Terapisi, Renal Diyaliz, Hemodiyaliz, Psychiatric Nursing, Illness Adjustment, Depression, Interpersonal Therapy, Renal Dialysis, Hemodialysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan kişilerarası ilişkiler terapisi temelli danışmanlığın hastalığa uyum ve depresyon düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü tasarımla Mart-Eylül 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini bir üniversite hastanesinin hemodiyaliz merkezinde tedavi gören 48 birey oluşturmuştur. Katılımcılar basit randomizasyonla müdahale (n=24) ve kontrol (n=24) grubuna atanmıştır. Veriler demografik bilgi formu, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği (KHUÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile toplanmıştır. Bu ölçekler bireyler çalışmaya dâhil edildiklerinde, danışmanlık/uygulama bitiminden bir sonraki hafta ve 3. Ay olacak şekilde uygulanmıştır. Müdahale grubuna 8 hafta boyunca, haftada 1 gün ortalama 45 dakika süren Kişilerarası İlişkiler Terapisi (KİPT) danışmanlık uygulanmıştır. Kontrol grubu ise rutin bakımlarını almaya devam etmiştir. Verilerin analizinde bağımsız gruplar arası Ki-kare testi, t testi, karma desenli varyans analizi, eşli gözlem t testi ve Cohen d etki büyüklüğü analizi kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol gruplarının yaş, cinsiyet, eğitim, gelir ve hastalık süresi yönünden benzer özellikler göstermiş olup yalnızca alkol kullanımı ve hemodiyaliz bilgi kaynağı sayısı değişkenlerinde anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). BDÖ puan ortalamaları müdahale grubunda birinci, ikinci ve üçüncü izlem arasında anlamlı biçimde azalmıştır (p<0.001). Kontrol grubunda ise başlangıç ile ikinci ölçüm arasında, birinci ölçüm ile üçüncü ölçüm arasında anlamlı bir azalma saptanmıştır (p<0.001). KİPT temelli danışmanlık uygulanan müdahale grubunda BDÖ puanlarındaki azalma büyük etki büyüklüğüne sahip olduğu bulunmuştur. KHDUÖ toplam ve alt boyut puanları (fiziksel, psikolojik, sosyal uyum) müdahale grubunda ikinci ve üçüncü izlemde kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). KHDUÖ'deki artışların etki büyüklüğü orta ile yüksek düzeydedir. Karma desenli varyans analizi sonuçları, zaman içinde tüm değişkenlerde anlamlı değişim olduğunu, grup × zaman etkileşiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir (p<0.001). Bu bulgular, KİPT temelli danışmanlığın, hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde depresyon düzeyini azaltmada ve hastalığa uyumu güçlendirmede etkili bir müdahale olduğunu göstermektedir. Ayrıca süreç, bireylerin yas ve kayıp, rol değişimi, kişilerarası çatışma ve sosyal izolasyon gibi alanlarda yaşadıkları güçlükleri fark etmelerini, duygularını açıkça ifade etmelerini ve etkili baş etme becerileri geliştirmelerini desteklemiştir. Bu bulgular, Konsültasyon-Liyezon Psikiyatri Hemşireliğinin, hemodiyaliz tedavi merkezlerinde Kişilerarası İlişkiler Terapisi temelli danışmanlık uygulamaları aracılığıyla psikososyal bakımın güçlendirilmesinde etkin bir rol oynayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the effect of interpersonal therapy (IPT) based counseling on adjustment to illness and depression levels in individuals undergoing hemodialysis treatment. The randomized controlled study was conducted between March and September 2025 with 48 individuals receiving treatment at the hemodialysis center of a university hospital. Participants were assigned to an intervention group (n=24) or a control group (n=24) using simple randomization. Data were collected using a demographic information form, the Chronic Illness Coping Scale, and the Beck Depression Inventory (BDI). These instruments were administered at baseline, in the first week after completion of the counseling/intervention, and at 3-month follow-up. The intervention group received IPT based counseling once a week for 8 weeks, with each session lasting an average of 45 minutes, while the control group continued to receive routine care. Data were analyzed using chi-square tests, independent-samples t tests, paired t tests, mixed-design analysis of variance, and Cohen's d effect sizes. The intervention and control groups were similar in terms of age, gender, education, income, and duration of disease; significant differences were observed only for alcohol use and number of hemodialysis information sources (p<0.05). Mean BDI scores in the intervention group decreased significantly across the three measurement times (p<0.001). In the control group, a significant decrease was observed between baseline and the second measurement, and between the first and third measurements (p<0.001). The reduction in BDI scores in the intervention group that received IPT based counseling showed a large effect size. Total and subscale scores (physical, psychological, and social adjustment) on the Chronic Illness Coping Scale were significantly higher in the intervention group than in the control group at the second and third follow-ups (p<0.05), with moderate to large effect sizes. Mixed-design analysis of variance indicated significant changes over time in all variables and a statistically significant group × time interaction (p<0.001). These findings demonstrate that IPT based counseling is an effective intervention for reducing depression and enhancing adjustment to illness in individuals undergoing hemodialysis. The counseling process supported individuals in recognizing difficulties related to grief and loss, role changes, interpersonal conflict, and social isolation, in expressing their emotions more openly, and in developing effective coping skills. The results suggest that consultation-liaison psychiatric nursing can play a key role in strengthening psychosocial care in hemodialysis treatment centers through the implementation of IPT based counseling.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan akupresin susuzluk şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupressure applied to individuals receiving hemodialysis treatment on severity of thirst and quality of life
ALEV YILDIRIM
- HEMODİYALİZ TEDAVİSİ ALAN BİREYLERE UYGULANAN AROMATERAPİ MASAJININ HUZURSUZ BACAK SENDROMU ŞİDDETİ, GÜNDÜZ UYKULULUK VE UYKU KALİTESİNE ETKİSİ
THE EFFECT OF AROMATHERAPY MASSAGE APPLIED TO INDIVIDUALS RECEIVING HEMODIALYSIS TREATMENT ON RESTLESS LEGS SYNDROME SEVERITY, DAYTIME SLEEPNESS AND SLEEP QUALITY.
AYSER DÖNER
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN TAŞCI
PROF. DR. İSMAİL KOÇYİĞİT
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan aromaterapi masajının huzursuz bacak sendromu şiddeti, gündüz uykululuk ve uyku kalitesine etkisi
The effect of aromatherapy massage applied to individuals receiving hemodialysis treatment on the severity of restless legs syndrome, daytime sleepiness, and sleep quality
AYSER DÖNER
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN TAŞCI
PROF. DR. İSMAİL KOÇYİĞİT
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan müzik terapisinin kaşıntı, kas krampları ve konfora etkisi
The effect of music therapy applied to individuals receiving hemodialysis treatment on itching, muscle cramps and comfort
SONER TELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikAmasya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÇAYIR YILMAZ
- Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan Akupres'in kaşıntı durumuna etkisi
The effect of acupress on pruritus status of patients having hemodialysis
NAZAN KILIÇ AKÇA
Doktora
Türkçe
2011
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SULTAN TAŞCI
PROF. DR. NİMET KARATAŞ