İran-İslam devriminin Türkiye üzerindeki etkileri
The effects of the Iranian Islamic revolution on Turkey
- Tez No: 983300
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ SÜMER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İran İslam Devrimi, 1979 yılında Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin devrilmesiyle İran'da yeni bir rejimin kurulmasına yol açtı. Bu olay, sadece İran'ı değil, Orta Doğu ve dünya genelinde birçok ülkede önemli etkilere neden oldu. İran'daki devrim, Türkiye'nin iç ve dış politikasında derin değişimlere yol açarken, toplumsal ve siyasal yapısında da çeşitli yansımalar görüldü. İran İslam Devrimi'nin Türkiye'ye etkisi, öncelikle iç politikada kendini hissettirdi. Devrim, özellikle Türkiye'deki İslamcı kesim üzerinde büyük bir etki bıraktı. İran'daki rejim değişikliği, İslamcı gruplar tarafından bir zafer olarak görülerek, Türkiye'deki İslamcı hareketlerin güç kazanmasına yol açtı. Bu hareketler, devrimin Şii öğeleri ile Türkiye'nin Sünni yapısının uyumsuzluğu konusunda bazı endişelere sahip olsa da, genel olarak İran'daki devrimi, İslam dünyasında bir dirilişin simgesi olarak benimsediler. Bu dönemde Türkiye'deki siyasi arenada Refah Partisi gibi İslamcı partilerin yükselmesi de İran İslam Devrimi'nin etkisinin bir yansımasıydı. Diğer yandan, devrim, sol görüşlü kesimler üzerinde de etkili oldu. Solcular, İran'daki halk ayaklanmasının, antiemperyalist ve devrimci bir karakter taşıdığını görüp, bu süreci kendi ideolojik mücadelelerine örnek aldılar. Ancak, İran'daki devrimin, sosyalizmle değil de İslamcı bir ideolojiyle şekillendiği gerçeği, Türk solunun bir kısmı tarafından eleştirildi. Sol hareketler, devrimi sadece halkın iradesinin bir zaferi olarak görmekle kalmadı, aynı zamanda emperyalizme karşı bir duruş sergileyen bu süreci kendi ideolojik hedefleri doğrultusunda yorumladılar. Türkiye'nin dış politikası ise devrimden doğrudan etkilendi. İran'daki rejim değişikliği, Türkiye'nin Batı ile olan ilişkilerini yeniden gözden geçirmesine sebep oldu. Türkiye, devrim sonrası İran'ın Batı karşıtı ve İslamcı söylemleri karşısında kendisini ideolojik bir tercih yapmak zorunda hissetti. Türkiye, İran'ın devrim sonrası duruşuna karşı, özellikle NATO üyeliğini ve Batı ile olan ilişkilerini göz önünde bulundurarak, kendi çıkarlarını en iyi şekilde korumaya çalıştı.
Özet (Çeviri)
The Islamic Revolution of Iran led to the overthrow of Shah Mohammad Reza Pahlavi in 1979 and the establishment of a new regime in Iran. This event had a significant impact not only on Iran, but also on many countries in the Middle East and around the world. While the revolution in Iran led to profound changes in Turkey's domestic and foreign policy, it also had various repercussions on its social and political structure. The impact of the Iranian Islamic Revolution on Turkey was primarily felt in domestic politics. The revolution had a great impact especially on the Islamist sector in Turkey. The regime change in Iran was seen as a victory by Islamist groups and led to the strengthening of Islamist movements in Turkey. Although these movements had some concerns about the incompatibility between the Shiite elements of the revolution and Turkey's Sunni structure, they generally embraced the revolution in Iran as a symbol of resurgence in the Islamic world. The rise of Islamist parties such as the Welfare Party in the Turkish political arena during this period was also a reflection of the influence of the Islamic Revolution in Iran. On the other hand, the revolution also had an impact on left-wing groups. The leftists saw that the popular uprising in Iran had an anti-imperialist and revolutionary character and took this process as an example for their own ideological struggle. However, the fact that the revolution in Iran was shaped not by socialism but by an Islamist ideology was criticized by a section of the Turkish left. Leftist movements not only saw the revolution as a triumph of the will of the people, but also interpreted this process, which took a stance against imperialism, in line with their own ideological goals. Turkey's foreign policy was directly affected by the revolution. The regime change in Iran caused Turkey to reconsider its relations with the West. Turkey felt obliged to make an ideological choice in the face of Iran's post-revolutionary anti-Western and Islamist discourse. Turkey tried to protect its own interests against Iran's post-revolutionary stance, especially considering its NATO membership and relations with the West.
Benzer Tezler
- Soğuk savaş sonrası dönemde İran'ın küresel güçlerle ilişkilerinin Türkiye üzerindeki etkileri
The impact of Iran's relationship with global powers on Turkey during the post-cold war period
MUSTAFA SEÇİM UZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Uluslararası İlişkilerAbant İzzet Baysal ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
DOÇ. DR. MUHİTTİN ATAMAN
- Atatürk devriminin diğer ülkeler üzerindeki etkileri
Effects of Ataturk`s revulation on the other countries
SUZAN ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
1999
Türk İnkılap Tarihiİstanbul ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ
- Türkiye'deki İslamcı hareketler üzerinde İran, Mısır, Pakistan ve Avrupa etkisi
The Effects of the Iran, Egypt, Pakistan and Europe on Turkish Islamic movements
UĞUR ELEMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Siyasal BilimlerHacettepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YAŞAR OCAK
- Devrim sonrası İran'ın değişen dış politika algılaması
The changs of understanding in the foreign policy of Iran after the revolution
SERKAN TAFLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Uluslararası İlişkilerAtılım ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. BAHAR HURMİ
- Devrim sonrası İran kültür politikasının toplumsal yaşamdaki izleri
Traces of Iranian cultural policy in social life after the revolution
CÜNEYT DİNLER
Doktora
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Eskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT ÖNCÜL