Çatmadan doğan hukuki sorumluluk
Legal liability of collision in maritime law
- Tez No: 983361
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURİ ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Çatmada Sorumluluk, Çatmada Zarar, Çatmada Kusur, Çatmada Sigorta Teminatı, Çatma Davası, Liability in Collisions, Damage in Collisions, Fault in Collisions, Insurance Coverage in Collisions, Collision Lawsuit
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Deniz yoluyla yapılan taşımaların birçok avantajı bulunmasına rağmen, kendine özgü çeşitli riskler de barındırmaktadır. Bu riskler bazen denizin doğasından kaynaklanmakta, bazen ise insanın kusuru sonucu ortaya çıkmaktadır. Çatmalar, bu riskler arasında önemli bir yer tutmaktadır. Hukuki anlamda bir çatmanın gerçekleşebilmesi için, gemi niteliğine sahip iki ya da daha fazla deniz aracından birinin hareketi sonucu, diğerinin fiziki temas olsun ya da olmasın zarara uğraması gerekmektedir. Ancak zarar oluşturan bu olaya katılan taraflardan biri gemi niteliğini taşımıyorsa, çatmadan söz edilmesi mümkün değildir. Çatmanın gerçekleşmesiyle birlikte maddi anlamda büyük kayıplar meydana gelmektedir. Gerçekleşen bu yüksek miktardaki zararların kim tarafından karşılanacağı, yani çatmadan doğan hukuki sorumluluğun tespiti, deniz ticareti açısından kritik bir konudur. Bu hukuki sorumluluğun hangi kurallar çerçevesinde belirleneceği de ayrıca dikkatle değerlendirilmelidir. Bu nedenle, çatmadan doğan hukuki sorumluluk incelenirken yalnızca ulusal kaynaklar yeterli olmayacak; aynı zamanda uluslararası sözleşmeler, yerli ve yabancı mahkeme kararları ile bilimsel görüşler ışığında kapsamlı bir değerlendirme yapılması gerekecektir. Gemi teknolojisinin ilerlemesiyle birlikte gemilerin tonajı, taşınan yük miktarı ve yolcu sayısı artmış; bu durum ekolojik zararlar da dahil olmak üzere ortaya çıkabilecek maddi ve manevi zararların boyutunu ciddi ölçüde yükseltmiştir. Dolayısıyla, çatmadan doğan hukuki sorumluluğun tespiti günümüzde çok daha kritik bir konu haline gelmiştir. Oluşacak zararların büyüklüğü göz önüne alındığında, gemilerin, yüklerin ve yolcuların sigorta teminatı altına alınması adeta bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu bağlamda, çatmadan doğan hukuki sorumluluk sonucunda ortaya çıkacak olan sigorta teminatı konusu da ayrıca önem taşımaktadır. Deniz hukuku açısından önemli bir yer tutan çatmalarla ilgili sorunlar esasen iki aşamada değerlendirilmektedir. Bunlardan ilki çatmanın önlenmesi, ikincisi ise çatmadan doğan hukuki sorumluluğun tespitidir. Çalışmamızın temelini ise ikinci aşama, yani çatmadan doğan hukuki sorumluluğun tespiti oluşturmaktadır. Çatma halinde kusur ve zararın tespitine yönelik Türk Ticaret Kanunu ve 23.09.1910 tarihli Denizde Çatmaya Mütedair Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Sözleşme'de herhangi bir özel hüküm bulunmadığından, denizciliğin kendi bünyesindeki riskleri ve bu risklerin meydana getireceği zararlar, çatmalar bakımından ayrıca değerlendirilmeli ve bunun neticesinde çatmada kusur kavramına ilişkin sorunlar çözüme kavuşturulmalıdır. Yine hangi zararların“çatmadan doğan zarar”olarak kabul edileceği konusu, Türk Ticaret Kanunu, Türk hukukundaki genel hükümleri ile Lizbon Kuralları ve karşılaştırmalı hukuk kapsamında incelenecek; aynı zamanda uygulamaya ilişkin örneklere de yer verilerek bu husus somutlaştırılmaya çalışılacaktır. Öte yandan, çatmadan doğan hukuki sorumluluk değerlendirilirken; kılavuz, gemi trafik hizmetleri, römorkajlık ilişkisi ve farklı birtakım özel sorumluluk halleri de çözüme kavuşturulmaya muhtaçtır. Bu hususlar değerlendirilirken, konuyla ilgili doktrindeki görüşler, yerli ve yabancı mahkeme kararları ile ulusal ve uluslararası yasal düzenlemeler detaylı biçimde incelenecek ve kapsamlı bir sonuca ulaşılacaktır. Çatmadan doğan hukuki sorumluluğun tespitine yönelik sorunlar çözüme kavuşturulurken, öncelikle yerli ve yabancı hukuk doktrinindeki görüşler doğrultusunda teorik açıklamalar yapılacak; ardından ulusal ve uluslararası yasal düzenlemelere değinilecek ve nihayetinde mahkeme kararları ile uygulamadan örnekler verilerek konu somutlaştırılacaktır. Böylece, hem teorik hem de pratik temellere dayanan bu konunun daha anlaşılır hale getirilmesi hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Despite the numerous advantages of maritime transportation, it also involves certain inherent risks. These risks may arise either from the nature of the sea itself or as a result of human error. Maritime collisions hold a significant place among these risks. From a legal standpoint, for a collision to be deemed to have occurred, there must be damage—whether involving physical contact or not—caused to one of two or more sea-going vessels, at least one of which must qualify as a vessel. If one of the parties does not have the legal status of a vessel, a collision in the legal sense cannot be said to have taken place. Collisions can result in substantial material and non-material losses. Determining who is liable for these often high-value damages—i.e., identifying the legal liability arising from the collision—is of great importance in maritime commerce. It is equally essential to determine the legal rules under which such liability will be assessed. Therefore, in examining legal liability arising from collisions, national sources alone will not suffice; international conventions, foreign and domestic court decisions, and scholarly opinions must all be considered for a comprehensive evaluation. With the advancement of vessel technology, there has been a significant increase in the tonnage of vessels, the volume of cargo carried, and the number of passengers on board; consequently, the potential scope of both pecuniary and non-pecuniary damages—including ecological harm—has expanded considerably. Therefore, determining liability in the event of a collision has become a far more critical issue today. Given the magnitude of potential damages, insuring vessels, cargo, and passengers has become virtually indispensable. Accordingly, the matter of insurance coverage in the context of liability arising from collisions also holds particular importance. Collision-related legal issues, which are substantial in maritime law, are typically addressed in two stages: First, the prevention of collisions; and second, the determination of legal liability when a collision has occurred. The focus of this study is on the latter—namely, the determination of legal liability arising from a collision. Since neither the Turkish Commercial Code nor the Convention for the Unification of Certain Rules of Law with respect to Collisions between Vessels dated 23 September 1910 contains any special provisions regarding the determination of fault and damage in cases of collision, the inherent risks of maritime operations and the resulting damages must be evaluated specifically in the context of collisions. In this regard, the concept of fault in collision cases must be thoroughly examined and clarified. Furthermore, the classification of which damages qualify as“damages arising from a collision”will be analyzed in light of the Turkish Commercial Code, general principles of Turkish law, the Lisbon Rules on the Liability of Shipowners for Damage to Cargo, and comparative legal systems. Practical examples will also be provided to illustrate the subject more concretely. In addition, when assessing liability arising from collisions, special situations such as the involvement of maritime pilots, vessel traffic services, towage relationships, and other exceptional circumstances must also be resolved. In doing so, scholarly opinions, national and international legislation, and both domestic and foreign court decisions will be meticulously analyzed to reach a comprehensive conclusion. In resolving the challenges associated with determining liability in collision cases, theoretical explanations will first be provided in line with national and international academic doctrine. Subsequently, relevant legislative frameworks will be discussed, and finally, judicial decisions and practical examples will be presented to contextualize and clarify the subject matter. In this way, the aim is to make this complex issue—rooted in both theoretical and practical foundations—more comprehensible.
Benzer Tezler
- Deniz ticareti hukukunda çatma ve hukuki sonuçları
Collision in maritime law and its legal results
FATİH CEMAL KARAAYTU
Doktora
Türkçe
2026
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR CAN GÖKSOY
- Tekne sigortasında müşterek avarya, kurtarma ve çatmadan kaynaklanan sorumluluk teminatı
Başlık çevirisi yok
FATİH KIZMAZ
- The liability for loss of or damage to goods from a collision involving mass
İnsansız gemilerin dahil olduğu çatmada yüke gelen zarardan taşıyanın sorumluluğu
HASAN BURAK YILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
HukukAnkara ÜniversitesiDenizcilik, Ulaştırma Hukuku ve Siyaseti
DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA VAR TÜRK
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Âşık Kul Hamit Koca hayatı, sanatı, şiirleri, hikayeleri
Minstrel Kul Hamit Koca his life, art, poems, stories
BÜNYAMİN OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıBozok ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEYFULLAH TÜRKMEN